جهش ۳۸ برابری ترانزیت ریلی ایران به کشور همسایه

افزایش ۳۸ برابری صادرات و ترانزیت ریلی به افغانستان تا دی ماه امسال نسبت به سال گذشته، کریدور خواف–هرات را به یکی از فعال‌ترین مسیر‌های منطقه تبدیل کرده؛ مسیری که حالا در آستانه نقش‌آفرینی فرامنطقه‌ای قرار دارد و روسیه، کویت و امارات نیز از آن استفاده می‌کنند.

کد خبر: ۱۳۶۸۲۲۹

سه‌شنبه - ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ / February 10, 2026

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، کریدور ریلی خواف–هرات طی ماه‌های اخیر به یکی از فعال‌ترین و رو‌به‌رشدترین مسیر‌های ترانزیتی ایران تبدیل شده است؛ مسیری که نقش آن فراتر از یک خط ریلی دوجانبه رفته و در حال ورود به شبکه گسترده‌تری از مبادلات منطقه‌ای است.

آمار‌های رسمی نشان می‌دهد که حجم صادرات و ترانزیت ریلی ایران به مقصد افغانستان، رشدی کم‌سابقه را تجربه کرده و چشم‌انداز تازه‌ای برای حمل‌ونقل ریلی کشور ترسیم کرده است.

به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه‌آهن جبارعلی ذاکری، در هشت ماه ابتدایی سال گذشته، کل صادرات و ترانزیت ریلی ایران به افغانستان تنها حدود ۱۵ هزار تن بوده، اما این رقم در ۱۰ ماهه سال جاری به حدود ۵۷۰ هزار تن رسیده است؛ افزایشی که از شکل‌گیری یک مسیر پایدار و قابل اتکا برای انتقال بار حکایت دارد.

وی با اشاره به روند صعودی ماهانه افزود: حجم جابه‌جایی بار ریلی به افغانستان در دی‌ماه به ۹۴ هزار تن رسیده و پیش‌بینی می‌شود این عدد در بهمن‌ماه از مرز ۱۲۰ هزار تن عبور کند.

بر اساس برآورد‌های انجام‌شده، در صورت تداوم این روند، ظرفیت صادرات و ترانزیت ریلی ایران به افغانستان در سال آینده می‌تواند به حدود سه میلیون تن برسد؛ ظرفیتی که بخشی از آن به ترانزیت کالا از کشور‌های ثالث نظیر امارات، کویت و روسیه اختصاص خواهد داشت. این موضوع جایگاه ایران را به‌عنوان حلقه واسط حمل‌ونقل منطقه‌ای بیش از پیش تقویت می‌کند.

گزارش‌ها حاکی است کریدور ریلی خواف–هرات تا فاصله کوتاهی به پایان سال، با ثبت جابه‌جایی نزدیک به نیم‌میلیون تن کالا، رکورد تازه‌ای در مبادلات ریلی ایران و افغانستان بر جای گذاشته است.

مقایسه آمار‌ها نشان می‌دهد حجم حمل بار در این مسیر نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۸ برابر افزایش یافته و میزان جابه‌جایی ماهانه از حدود ۱۰ هزار تن در ابتدای سال به نزدیک ۹۰ هزار تن در دی‌ماه رسیده است.

کارشناسان یکی از دلایل این رشد را تغییر مسیر بخشی از تجارت افغانستان از پاکستان به ایران می‌دانند؛ تغییری که موجب استفاده گسترده‌تر از ظرفیت‌های ریلی شرق کشور شده است و باید با تثبیت ایران در ترانزیت ریلی افغانستان، قدر فرصت ایجاد شده را بدانیم.

با این حال، مسئولان تأکید دارند که توسعه کریدور خواف–هرات به معنای کاهش اهمیت مرز دوغارون نیست و این دو مسیر در کنار یکدیگر، مکمل شبکه تجاری ایران و افغانستان به شمار می‌روند.

در داخل افغانستان نیز توسعه زیرساخت‌های ریلی ادامه دارد و تکمیل خط استاندارد تا ایستگاه لجستیکی رباط‌پریان در هرات، امکان اتصال مؤثرتر این کشور به شبکه ریلی منطقه‌ای را فراهم می‌کند. استفاده از ریل استاندارد بین‌المللی (عرض خط ۱۴۳۵ که ایران و چین به عنوان همسایه افغانستان خط استاندارد دارند)، زمینه گسترش مسیر به سمت شمال افغانستان و حتی آسیای مرکزی را نیز مهیا خواهد کرد.

در مجموع، رشد سریع کریدور خواف–هرات نشان می‌دهد که توسعه محور‌های ریلی شرق کشور می‌تواند به یکی از مزیت‌های ژئو‌اکونومیک ایران تبدیل شود؛ مزیتی که با تقویت کریدور‌های شرق–غرب و شمال–جنوب، سهم ایران از ترانزیت منطقه‌ای را افزایش داده و جایگاه کشور را در زنجیره تجارت بین‌الملل ارتقا می‌دهد.