جنگنده های نسل ششم در راه است؟ / طراحی جاه طلبانه رونمایی شد

جنگنده SM-۳۹ با بدنه انقلابی از فوم تیتانیوم و سرعت ۴ ماخ، رقبای بزرگی، چون بوئینگ را به چالش می‌کشد. آیا این طرح خیالی، آینده نبرد‌های هوایی است؟

کد خبر: ۱۳۶۸۴۶۴

سه‌شنبه - ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ / February 10, 2026

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو ، رقابت در برنامه‌ی F/A-XX نیروی دریایی آمریکا برای جایگزینی ناوگان فرسوده‌ی سوپر هورنت، اکنون با ورود یک مدعی غیرمنتظره وارد مرحله‌ی تازه‌ای شده است. این جنگنده با بهره‌گیری از طراحی بدنه سه‌گانه، شباهت زیادی به هواپیمای تخیلی بتمن دارد و با اتکا به مشخصات فنی فراتر از انتظار، غول‌های صنعت هوافضا را به چالشی جدی فراخوانده است. ساختار آیرودینامیک خاص این پرنده در کنار قابلیت‌های اعلام شده، آن را به یکی از جنجالی‌ترین پروژه‌های نظامی اخیر تبدیل می‌کند.

«برنامه نسل بعدی برتری هوایی» (NGAD)، نقشه‌ی راهی برای ساخت مجموعه‌ای از سیستم‌های رزمی است که جنگنده‌های نسل ششم هسته‌ی اصلی‌اش خواهند بود. پروژه‌ی F/A-XX در واقع نسخه‌ی اختصاصی نیروی دریایی برای عملیات روی ناو‌های هواپیمابر است. اگرچه شاید در نگاه اول ساخت این جنگنده موازی‌کاری با پروژه‌ی F-۴۷ نیروی هوایی به نظر برسد، مقامات نیروی دریایی پافشاری می‌کنند که به پلتفرمی چندمنظوره نیاز دارند تا نه تنها مکمل F-۳۵C باشد، بلکه در آینده جای خالی آن را پر کند.

تفاوت استراتژیک میان نیاز‌های دو نیرو کاملاً مشهود است؛ در حالی که نیروی هوایی آمریکا بر اهداف هوایی تمرکز دارد، نیروی دریایی به دنبال جنگنده‌ای است که در حملات سطحی، نبرد‌های نزدیک هوایی و جنگ الکترونیک حرف اول را بزند. علاوه‌بر‌این، F/A-XX باید در نقش «مرکز فرماندهی پرنده» ظاهر شود و دسته‌ای از پهپاد‌های رزمی همکار (CCA) را در میدان نبرد هدایت کند. تا پیش از این، رقابت اصلی میان غول‌هایی، چون بوئینگ و نورثروپ گرومن بود، اما حالا شرکت «استاواتی ایروسپیس» (Stavatti Aerospace) با معرفی طرح مفهومی SM-۳۹ ریزر، معادلات را برهم زده است.

مشخصات SM-۳۹

رندر‌های منتشرشده بدنه‌ای سه‌گانه را نشان می‌دهند که با بال‌های پیشرفته‌ی تغییرشکل‌پذیر در بدنه‌ای یکپارچه ادغام شده‌اند. سازندگان مدعی هستند این جنگنده به سرعت سرسام‌آور ۴ ماخ دست می‌یابد که دو برابر سرعت رقبای خود است. همچنین دستیابی به سرعت کروز ۲٫۵ ماخ بدون استفاده از پس‌سوز، سقف پروازی بالاتر و نرخ صعود استثنایی، از دیگر ویژگی‌هایی است که SM-۳۹ را در صدر جدول جای می‌دهد.

طرح مفهومی جنگنده SM-۳۹ آمریکا

نوآوری‌های SM-۳۹ تنها به آیرودینامیک ختم نمی‌شود؛ استاواتی ادعا می‌کند به جای استفاده از کامپوزیت‌های کربنی مرسوم، بدنه‌ی این جنگنده را از «فوم تیتانیوم» خواهد ساخت. این ماده‌ی انقلابی می‌تواند استحکام فوق‌العاده را با وزنی بسیار کمتر ترکیب کند. با‌این‌حال، دستیابی به چنین جایگاهی بدون چالش نیست و تردید‌های علمی جدی پیرامون پروژه وجود دارد.

استاواتی ادعا می‌کند بدنه جنگنده را از فوم تیتانیوم خواهد ساخت

بسیاری از متخصصان هوانوردی نسبت به توانایی موتور‌های توربوفن برای دستیابی به سرعت ۴ ماخ تردید دارند. در سرعت‌های نزدیک به هایپرسونیک، فیزیک امواج شوک به شدت پیچیده می‌شود؛ تداخل این امواج در طراحی‌های غیرمتعارفی مانند SM-۳۹ می‌تواند به اختلال در ورودی‌های هوا و حتی شکستگی‌های ساختاری ناشی از تنش‌های حرارتی منجر شود. علاوه‌بر‌این، اصطکاک هوا در چنین سرعتی دمای بدنه را تا ۴۰۰ درجه سانتی‌گراد بالا می‌برد که عملاً پنهان‌کاری راداری را بی‌اثر و هواپیما را به هدف حرارتی واضح تبدیل می‌کند.

سابقه‌ی شرکت استاواتی نیز علامت سؤال بزرگی پیش روی پروژه قرار می‌دهد. این شرکت از زمان تأسیس در سال ۱۹۹۴، علی‌رغم انتشار طرح‌های مفهومی متعدد، هنوز حتی یک نمونه اولیه در ابعاد واقعی نساخته است. استاواتی با درآمد سالانه تخمینی ۳ میلیون دلار و تنها ۲۵ کارمند، در مقایسه با رقبای چند میلیارد دلاری خود، بازیگری بسیار کوچک محسوب می‌شود.

عنوان «محصولات خیالی» اصطلاحی است که منتقدان برای توصیف پروژه‌های استاواتی به کار می‌برند. نیروی دریایی ایالات متحده نیز هنوز به طور رسمی دریافت پیشنهاد از سوی استاواتی را تأیید نکرده است. با تمام اوصاف، دنیای هوانوردی همواره با ایده‌های جنون‌آمیز پیشرفت کرده است؛ اگرچه SM-۳۹ روی کاغذ شاهکاری مهندسی است، تا زمانی که تیتانیوم در آسمان به پرواز درنیاید، پروژه باورپذیر نخواهد بود.