رونمایی از ۳۶ عنوان کتاب برگزیده کنگره ملی شهدای غریب اسارت

دبیرکنگره ملی شهدای غریب اسارت گفت: ۱۰۰ سوژه شاخص شناسایی شده و از ۳۶ عنوان کتاب برگزیده کنگره رونمایی می‌شود.

کد خبر: ۱۳۶۹۳۴۲

جمعه - ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ / February 13, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، محمدجواد زمردیان، از آزادگان دوران دفاع مقدس و دبیر کنگره ملی «شهدای غریب اسارت»، در نشست رونمایی از کتاب «آسمان روی پل» (داستان اسارت، زندگی و خاطرات شهید غریب اسارت، حیدر گلبازی) که در رواق کودک حرم مطهر رضوی برگزار شد، با اشاره به رونمایی از ۳۶ عنوان کتاب شهدای غریب اسارت اظهارکرد: برگزاری این مراسم در فضای معنوی حرم رضوی توفیقی بزرگ است و خداوند را شاکریم که امروز در این مکان نورانی و معنوی توفیق یافتیم درباره شهدای غریب اسارت سخن بگوییم.

وی با اشاره به فلسفه برگزاری این نشست افزود: برگزاری چنین جلسه‌ای در این فضای معنوی، حامل پیام و مسئولیتی بزرگ است و لازم است ابعاد آن برای نسل امروز تبیین شود.

دبیر کنگره ملی شهدای غریب اسارت با بیان اینکه شکل‌گیری این کنگره در پی تأکیدات مقام معظم رهبری بوده است، گفت: کنگره ملی شهدای غریب اسارت برگرفته از فرمان مقام معظم رهبری است؛ ایشان فرمودند در طول سالیان متمادی نسبت به این موضوع کم‌کاری و غفلت صورت گرفته است. این تذکر، تلنگری جدی برای ما آزادگان بود؛ چراکه نخستین مسئولیت در این حوزه متوجه خود ماست و در گام بعدی متوجه مسئولان و دستگاه‌های مرتبط.

جبران کم‌کاری‌ها در معرفی شهدای اسارت یک وظیفه ملی است

زمردیان ادامه داد: ما نیز به سهم خود پذیرفتیم که در معرفی و تبیین مظلومیت شهدای اسارت کوتاهی‌هایی صورت گرفته و لازم است این امانت تاریخی به درستی به ملت بزرگ ایران منتقل شود. بر همین اساس، جمعی از دوستان فعالیت خود را آغاز کردند و دبیرخانه ملی کنگره با تشکیل دو ستاد استانی شکل گرفت.

وی با اشاره به گستره فعالیت‌های این کنگره تصریح کرد: امروز بیش از ۱۲ هزار نفر در سطح کشور در ۲۳ حوزه تخصصی با این کنگره همکاری دارند که یکی از مهم‌ترین این حوزه‌ها، بخش تألیف و انتشار کتاب است.

خراسان رضوی جز ۵ استان برتر کنگره شهدای غریب اسارت

دبیر کنگره ملی شهدای غریب اسارت خاطرنشان کرد: استان خراسان رضوی یکی از پنج استان برتر کشور در این حوزه است که با همت مجموعه آزادگان، به‌ویژه خانه آزادگان، و همچنین هدایت و حمایت بنیاد شهید و امور ایثارگران، عملکردی درخشان داشته است.

وی با اشاره به نام‌گذاری روز‌های هفته پاسداشت ادبیات گفت: در هفته پاسداشت ادبیات، هر روز به نامی مزین شده و ۲۰ بهمن‌ماه نیز به عنوان روز کتاب نام‌گذاری شده است. با توجه به اینکه مراسم پایانی این هفته قرار است فردا در مشهد مقدس برگزار شود، از مسئولان مربوطه درخواست کردیم مراسم رونمایی از کتاب امروز برگزار شود تا از فضای معنوی این ایام بهره‌مند شویم.

زمردیان تأکیدکرد: هدف اصلی این حرکت فرهنگی، زنده نگه داشتن یاد و نام شهدای مظلوم اسارت و جبران کم‌کاری‌های گذشته در معرفی این قهرمانان سرافراز به جامعه است.

ایمان و توسل تکیه گاه آزادگان در سخت‌ترین روز‌های اسارت

محسن حیدری از آزادگان دفاع مقدس، با بیان خاطراتی از دوران اسارت، به تشریح شرایط سخت اسرای ایرانی در زندان‌های رژیم بعث عراق پرداخت.

وی اظهار کرد: بیان آنچه در اسارت گذشت حتی برای خود ما نیز دشوار است، چه رسد به شنوندگان. اما نسل امروز باید بداند که آزادگان در چه شرایطی مقاومت کردند.

حیدری ادامه داد: در پادگان الرشید بغداد، اسرای عملیات‌های کربلای چهار و پنج و دیگر رزمندگان را به‌صورت انفرادی و گروهی در چنین اتاق‌هایی نگهداری می‌کردند. بسیاری از اسرا مجروح بودند و از حداقل امکانات درمانی محروم می‌شدند.

این آزاده دفاع مقدس با بیان اینکه در آن شرایط آب آشامیدنی و امکانات بهداشتی کافی وجود نداشت، گفت: مجروحان را در راهرو‌های باریک و بدون امکانات رها می‌کردند. شدت جراحات و نبود رسیدگی پزشکی موجب عفونت شدید زخم‌ها می‌شد و فضای سلول‌ها را به محیطی طاقت‌فرسا تبدیل می‌کرد.

حیدری با اشاره به نحوه برخورد با مجروحان جنگی افزود: بسیاری از رزمندگان در اثر انفجار نارنجک و ترکش، دچار جراحات شدید شده بودند. رسیدگی به آنان در بیمارستان‌های عراق نیز با کمترین امکانات و گاه با رفتار‌های غیرانسانی انجام می‌شد.

وی تأکید کرد: آنچه آزادگان را در آن شرایط غیرقابل تصور سرپا نگه داشت، ایمان، توکل و توسل به اهل‌بیت (ع) بود و امروز وظیفه ماست که این واقعیت‌ها را برای جوانان روایت کنیم تا بدانند امنیت و آرامش کنونی کشور، حاصل چه رنج‌ها و ایستادگی‌هایی است.

حیدری ابراز کرد: در بغداد در پادگان اردشیر، آسایشگاهی بود که متعلق به زندانی‌های عراقی بود، اسرا را به آنجا انتقال داده بودند، اتاق‌های ۴*۳ متری که حدود ۴۰ نفر در هر کدام زندگی می‌کردند.

وی گفت: اکثر اسرا مجروح بودند، اما بعضی از آنها مجروحیت‌های حاد و عفونی داشتند. دو سه ماهی بود که بچه‌ها به خود آب ندیده و استحمام نکرده بودند، حتی نماز را با تیمم می‌خواندند، تمام تلاش بعثی‌ها این بود که اسرا را با نبود حداقل امکانات به زانو درآورند و آنها را به زعم خودشان به ذلت بکشانند، اما با وجود اینها هیچ‌گاه رزمندگان درخواستی از آنها نمی‌کردند و با سخت‌ترین شرایط کنار می‌آمدند.

حیدری افزود: در این میان اسیری بود که از ناحیه نخاع دچار آسیب شده و ۴ دست و پایش بی‌حرکت بود و تنها سرش تکان می‌خورد، نامش حیدر گلبازی از روستای بردسکن سبزوار بود، عفونت تمام بدنش را فراگرفته بود و شرایط بسیار سختی را می‌گذراند، یک شب با وجود اصرار‌های مکرر هم‌اتاقی‌هایش برای انتقال به بیمارستان، ماموران عراقی قبول نکردند.

برای نماز صبح که بیدار شدیم اتفاق عجیبی افتاده بود، هیچ‌کس از جایش تکان نمی‌خورد و با دیگری کلامی صحبت نمی‌کرد. بوی عطر عجیبی در سالن آسایشگاه پیچیده بود، عطری ناآشنا. این وضعیت سکوت و رایحه عجیب حدود ۲۰ دقیقه‌ای در آسایشگاه حاکم بود.

این اسیر دفاع مقدس ابراز کرد: مامورانی که همیشه برای سرکشی می‌آمدند با اینکه وضعیت خودشان خیلی هم مناسب نبود، اما به علت نبود بهداشت و آب و فراگیری عفونت جراحت‌ها در آسایشگاه بینی خود را می‌گرفتند، اما آن روز که برای سرکشی آمدند، بسیار متعجب شده بودند و دنبال منشأ عطر می‌گشتند و به زبان عربی می‌پرسیدند چه کسی نزد خود عطر دارد؟ که در این حال خبر شهادت حیدر را دادند. افسری بود که همیشه با اهانت بسیار زیادی به اسرا سرکشی می‌کرد، وقتی برای بردن پیکر حیدر آمد، زانو زد و بدن حیدر را که بوئید به عربی گفت: به خدا قسم این شهید، واقعی است. با وجود اینکه بدن حیدر کامل از کار افتاده بود، اما لحظه شهادت دستش را روی سینه‌اش گذاشته بود و به امام حسین (ع) سلام داده بود.

«آسمان روی پل» روایت ایمان و مقاومت در اسارت

میلاد شعیبی، رئیس اداره پایگاه‌ها و نخبگانی حرم مطهر رضوی در ادامه با تأکید بر ضرورت ثبت و ترویج خاطرات آزادگان، این اقدام را لبیک به مطالبه رهبر معظم انقلاب دانست.

وی اظهار کرد: توفیق بزرگی است که میزبان چنین برنامه‌ای در این مکان مقدس هستیم؛ به‌ویژه برای رونمایی از اثری که سال‌ها مورد دغدغه و تأکید رهبر معظم انقلاب بوده است.

شعیبی با اشاره به دیدار‌های رهبر معظم انقلاب با جمعی از آزادگان، افزود: معظم‌له در این دیدار‌ها به ابعاد مختلف مسئله اسارت پرداختند و به‌طور مؤکد بر ضرورت ثبت خاطرات آزادگان تأکید کردند و آن را نخستین و مهم‌ترین مسئله پس از دوران اسارت دانستند. ایشان تصریح داشتند که این خاطرات باید ماندگار شود و در قالب تولیدات فرهنگی همچون کتاب، رمان و فیلم به نسل‌های آینده منتقل شود.

رئیس اداره پایگاه‌ها و نخبگانی حرم مطهر رضوی ادامه داد: بنابراین، انتشار چنین آثاری افزون بر ثبت یک رویداد مهم و تاریخی برای نظام مقدس جمهوری اسلامی و جهان اسلام، در حقیقت اطاعت از مطالبه و دغدغه رهبر معظم انقلاب نیز به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه انتقال خاطرات اسارت به نسل امروز نیازمند بهره‌گیری از ادبیات متناسب با این نسل است، تصریح کرد: آنچه در دوران اسارت موجب پایداری آزادگان شد، ایمان و توکل بود. رهبر معظم انقلاب نیز بار‌ها به نقش ایمان جوانان در استواری انقلاب اسلامی اشاره کرده‌اند. جلوه عینی این قدرت ایمان و مقاومت را می‌توان در زندگی اسرا در دوران اسارت مشاهده کرد؛ موضوعی که برای نسل امروز کاملاً قابل درک و الهام‌بخش است.

شعیبی بیان خاطرات اسارت و دفاع مقدس را عامل تقویت اعتماد عمومی و تثبیت باور به وعده‌های الهی دانست و گفت: رهبر معظم انقلاب در دیدار با آزادگان فرمودند که خاطرات اسارت و جنگ تضمین‌کننده تحقق وعده الهی است. در روزگاری که اسرا هیچ امیدی به آزادی نداشتند و شرایط رفتاری دشمنان قابل پیش‌بینی نبود، با توکل و ایمان از آن دوران عبور کردند؛ امروز نیز جایگاه جمهوری اسلامی و سرنوشت دشمنان آن، مصداق همان سنت و وعده الهی است.

وی تأکید کرد: این موضوعات بر ما وظیفه‌ای مضاعف ایجاد می‌کند تا در توسعه و تقویت این گفتمان تلاش بیشتری داشته باشیم.

ادبیات اسارت باید با زبان نسل امروز بازآفرینی شود

شعیبی با اعلام آمادگی این مجموعه برای همکاری‌های گسترده‌تر در حوزه ترویج فرهنگ ایثار و شهادت خاطرنشان کرد: توسعه و ترویج فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی با محوریت ایثار و شهادت از اولویت‌های ماست و آمادگی داریم در برگزاری برنامه‌های بزرگ‌تر و ویژه‌تر همکاری کنیم. همچنین ظرفیت‌های موجود در حرم مطهر رضوی و حضور گسترده زائران، در اختیار ترویج آثار مرتبط با حوزه ایثار و شهادت خواهد بود.

وی با قدردانی از خانواده‌های شهدا، آزادگان و یادگاران دفاع مقدس گفت: آرامش و امنیت امروز کشور مرهون مجاهدت‌ها و ایستادگی این عزیزان است و وظیفه ماست که روایت این ایثارگری‌ها را به نسل‌های آینده منتقل کنیم.

گفتنی است؛ شهید غریب اسارت " حیدر گلبازی" متولد ۴ فروردین ۱۳۶۶ در روستای نصرآباد از توابع شهرستان کاشمر بود که دی ماه ۱۳۶۵ در جریان عملیات کربلای ۶ در جزیره بوارین به اسارت دشمن در می‌آید و به دلیل شدت جراحات در سحرگاه یکی از روز‌های زمستان سال ۱۳۶۵ در اردوگاه عراق به شهادت رسید و پیکرش نیز ۱۵ سال بعد به زادگاهش باز می‌گردد.

شهید غریب "حیدر گلبازی" زمان شهادتش بوی خوشی از پیکرش استشمام می‌شد که باعث شد او به شهید عطری معروف شود.