چگونه هزینه قبض برق‌مان را کاهش دهیم؟

مدیریت مصرف انرژی موازی با تامین حامل‌های انرژی همواره مورد توجه قرار داشته و راهکار‌های مختلفی برای اجرای آن پیش روی مصرف کنندگان قرار داده می‌شود؛ راهکار‌هایی که علاوه بر اینکه باعث حفظ سرمایه‌های ملی می‌شود، با کاهش هزینه‌ها، در نهایت به نفع مصرف کنندگان تمام خواهد شد.

کد خبر: ۱۳۶۹۵۸۹

شنبه - ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ / February 14, 2026

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، امسال تابستان بسیار سختی پشت سر نهادیم و بخشی از این سختی مربوط به منابع محدود آبی بود، این محدودیت به شکلی بود که به گفته مسوولان اگر از ابتدای سال مدیریت منابع آبی شکل نمی‌گرفت، شرایط به مراتب بسیار سخت‌تر و پیچیده‌تر پیش می‌رفت.

به طور کلی بخش خانگی حدود ۳۲ درصد از میزان برق مصرفی کشور را به خود اختصاص می‌دهد که این میزان در زمان تابستان به دلیل استفاده از وسایل سرمایشی و پیک مصرف به ۵۲ تا ۵۳ درصد می‌رسد.

اگرچه طبق اعلام مسوولان، هر ساله با رشد ۴ تا ۵ درصدی در میزان برق مصرفی در پیک مصرف همراه بودیم، اما میزان انرژی که در شهریور ماه سال جاری به بخش خانگی فروخته شده است نسبت به سال گذشته کاهش ۳.۸ درصدی داشته است. مطابق الگویی که براساس قانون مانع‌زدایی از صنعت برق تعریف شده است، ۷۵ درصد جامعه زیر الگو (کمتر از ۳۰۰ کیلووات ساعت در مناطق عادی) در تابستان برق مصرف می‌کنند.

اما نحوه محاسبه هزینه قبوض مشترکان برق اینطور است که براساس شاخص نرخ تامین برق (۹۵۲ تومان در سال ۱۴۰۴) صورت می‌گیرد. در این شکل از محاسبه مشترکانی که زیر الگو مصرف می‌کنند به صورت تقریبی ۱۶ درصد از نرخ تامین برق را پرداخت می‌کنند. به عبارت دیگر اگر این فرد ۳۰۰ کیلووات برق مصرف کنند.

این میزان باتوجه به نرخ ۹۵۲ تومانی و پرداخت ۱۶ درصد از این نرخ، هزینه قبض حدود ۵۰ هزار تومانی را برای یک ماه خواهد داشت که با درنظر گرفتن مالیات برارزش افزوده، عوارض و بیمه مشترکان و ... این میزان برای دوره ۲ ماهه حدود ۱۳۰ هزار تومان می‌شود. به دلیل شرایط آب و هوایی متفاوت در کشور این نرخ در مناطق جنوبی کشور کمتر است.

درخصوص نحوه محاسبه سایر مشترکان نیز گفته شده مشترکانی که در پله دوم بوده و در سقف الگو (۳۰۰ کیلووات) یا کمی بیشتر را مصرف می‌کنند هزینه برق آنها بعد از ۳۰۰ کیلووات حدود ۱.۵ برابر الگو است. به معنای دیگر اگر مشترکی ۴۰۰ کیلووات برق مصرف کند تا سقف ۳۰۰ کیلووات ۵۰ درصد از هزینه و پس از آن ۱.۵ برابر الگو را پرداخت خواهد کرد که تقریبا برای یک دوره یک ماهه حدود ۴۵۰ هزار تومان خواهد شد.

مشترکان در پله سوم از ۱.۵ برابر تا ۲.۵ برابر و برخی از مشترکانی که حدود ۵ تا ۶ برابر الگو مصرف می‌کنند نیز هزینه‌های بیشتری پرداخت می‌کنند و تخفیفاتی که برای مشترکان در نظر گرفته شده برای آنها لحاظ نخواهد شد. براساس این الگو ممکن است مشترکی که در تابستان ۳ هزار کیلوات ساعت برق مصرف می‌کند اگرچه که در مقایسه عددی ۱۰ برابر بیشتر از مشترک پله اول است، اما هزینه برق او براساس این نوع محاسبه ممکن است تا ۱۵ میلیون تومان باشد که فاصله ۴۰ تا ۵۰ برابری را نشان می‌دهد.

بر این اساس بحث مدیریت مصرف یکی از مواردی است که وزارت نیرو توجه ویژه‌ای به آن دارد؛ این موضوع تا اندازه‌ای اهمیت دارد که یک روی سکه گذر از پیک مصرف برق در تابستان سال جاری همزمان با کمبود ذخایر آبی در کشور، مدیریت مصرف بود.

طبق اعلام شرکت توانیر، مشترکانی که مصرف برق خود را بهینه کنند، قبض ماهانه آنها تا یک سقفی صادر خواهد شد و این اقدام در راستای تشویق به صرفه‌جویی و مدیریت بهینه مصرف انرژی انجام می‌شود.

در این میان راهکاری مختلفی برای مدیریت مصرف برق در فصول مختلف سال وجود دارد؛ مصرف برق یک لامپ ال‌ای دی هشت واتی ۱۳ درصد مصرف برق یک لامپ رشته‌ای ۶۰ وات است در حالی که روشنایی هر دو برابر بوده و طول عمر آن تقریبا ۲۰ برابر لامپ رشته‌ای است.

تعویض لامپ‌های رشته‌ای به ال‌ای دی و کم مصرف اثر بسیار زیادی بر کاهش مصرف برق داشته و به همان نسبت از تولید آلاینده دی اکسید کربن در نیروگاه‌ها جلوگیری می‌کند. اگر هر خانواده ایرانی یک لامپ اضافه خود را در خانه یا محل کار خاموش کند باعث کاهش ۱۰۰۰مگاوات برق در کشور می‌شود. استفاده حداکثری از نور طبیعی در طول روز در کاهش میزان استفاده از روشنایی الکتریکی بسیار موثر است.

راه‌هایی برای کاهش‌مصرف برق یخچال

طی سال‌های اخیر استفاده از دستگاه یخچال فریزر به طور فزاینده‌ای رواج پیدا کرده و میزان مصرف برق این نوع یخچال فریزر‌ها در طول یک شبانه‌روز بسته به نوع تکنولوژی ساخت و کارخانه سازنده آن از ۱.۸ تا سه کیلووات ساعت متغیر است. اگر میانگین مصرف برق یخچال فریزر‌ها را درحدود ۲.۵ کیلووات ساعت در شبانه‌روز در نظر بگیریم، برق مصرفی این دستگاه‌ها به طور متوسط در هر ماه ۷۵ کیلووات ساعت است که با احتساب ۲۱ میلیون دستگاه یخچال فریزر به طور تخمینی در کشور، سالانه ۲۷۵۰۰ گیگاوات ساعت برق توسط این دستگاه‌ها مصرف می‌شود.

در این بین یخچال‌های بدون برچسب یا بازده انرژی پایین F و G تقریبا دو برابر یخچال‌های بهینه و بازده انرژی بالا A و +A برق مصرف می‌کنند که مصرف‌کنندگان می‌توانند با اجرای راهکار‌ها و رعایت توصیه‌هایی نقش موثری را در کاهش مصرف انرژی این وسائل و در نهایت کاهش هزینه‌های خود ایفا کنند.

علاوه‌بر این برفک‌های یخچال و فریزر را به طور منظم آب کنید، زیرا با افزایش قشر برفک، مصرف انرژی بالا می‌رود، با انتخاب یخچال‌های مجهز به سیستم برفک‌زدای اتوماتیک (NoFrost)، مصرف برق بدون دخالت مصرف کننده کاهش می‌یابد.

وقتی یخچال یا فریزر در کنار دستگاه‌های گرمازا مثل اجاق گاز، آبگرم کن، شوفاژ و همچنین زیرنور مستقیم خورشید قرار داشته باشد، مصرف انرژی آن افزایش می‌یابد، لذا اگر مکان مناسب دیگری برای یخچال فریزر در اشپزخانه وجود ندارد، با یک پوشش مناسب (عایق حرارتی) یخچال فریزر را از حرارت و گرما حفظ کنید.

علاوه بر این فضای پشت یخچال و فریزر برای گردش هوا باید حداقل به اندازه ۱۰ سانتی‌متر با دیوار فاصله داشته باشد. ضمنا لازم است لوله‌های پشت یخچال و فریزر حداقل سالی دوبار گردگیری شود. رعایت این موارد سبب انتقال حرارت بهتر بین هوا و لوله‌ها خواهد شد.

پایه‌های یخچال فریزر باید روی یک سطح تراز و صاف قرار گیرد. عدم رعایت این موضوع باعث می‌شود تا در یخچال به طور کامل بسته نشده، در نتیجه هوای سرد یخچال، خارج و و هوای گرم وارد آن شود که باعث افزایش کارکرد یخچال و در نهایت بالا رفتن مصرف برق آن می‌شود.

افتادگی در یخچال یا فریزر به مرور زمان باعث بسته نشدن کامل در و جدا شدن نوار لاستیکی از در یخچال می‌شود که باید نسبت به تعویض لولای در اقدام گردد تا از اتلاف برق به جهت خروج هوای سرد یخچال جلوگیری شود.

از گذاشتن بطری‌های حاوی نوشابه‌های گازدار در قسمت جایخی یخچال‌ها و یا قرار دادن آنها در فریزر جدا خودداری نمایید. این کار باعث می‌شود تا پس از انجماد کامل مایع در داخل بطری، درب بطری باز شود و یا براثر فشار زیاد به بطری، بطری شکسته و مایع آن در داخل فریزر و یا جایخی یخچال پراکنده شود. عدم رعایت همین موضوع باعث می‌شود تا حداقل زمانی بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در یخچال فریزر را برای تمیز کردن ناشی از ترکیدن بطری باز بگذاریم که خود باعث اتلاف انرژی زیادی خواهد شد.

در صورت تمایل و نیاز به خرید یخچال فریزر‌های سایدبای‌ساید حتما دستگاهی را انتخاب کنید که علاوه بر داشتن آب سردکن و یخ‌ساز دارای درب‌های مجزا باشد همچنین در هنگام خرید به بسته شدن کامل درب‌ها و مرغوبیت و چسبندگی نوار لاستیکی درب یخچال فریزر دقت و توجه کافی داشته باشید.

تنظیم صحیح و به موقع ترموستات یخچال و یا فریزر نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی این وسائل خواهد داشت و به عبارتی تنظیم نادرست و یا عدم توجه به تنظیم به‌موقع ترموستات باعث فاسد شدن و یا یخ‌زدگی مواد غذایی و به طبع آن افزایش مصرف انرژی خواهد شد؛ بنابراین درجه ترموستات فریزر را معمولا روی ۱۸ درجه زیر صفر و درجه ترموستات یخچال را روی چهار درجه بالای صفر تنظیم کنید.

در خصوص برچسب انرژی این محصول نیز باید گفت، برچسب انرژی از قسمت‌های مختلفی تشکیل شده که هر قسمت نمایانگر اطلاعاتی است که خریداران یخچال فریزر می‌توانند با توجه به این اطلاعات درهنگام خرید، دستگاهی را انتخاب کنند که در مقایسه با سایر مدل‌های مشابه از کارآیی و بازدهی بیشتر و مصرف انرژی کمتری برخوردار باشد.

سه قسمت اولیه این برچسب که در تمامی وسائل انرژی بر خانگی مشترک است به ترتیب نمایانگر علامت تجاری شرکت سازنده، نام شرکت سازنده و مدل دستگاه است. قسمت چهارم آن نیز آرم سازمان ملی استاندارد و قسمت پنجم که مهم‌ترین بخش آن محسوب می‌شود برچسب انرژی است به وسیله (۷) حرف لاتین از +++A تا D و (۷) رنگ سبز تا قرمز مشخص شده و هر یک از حروف و رنگ‌ها معرف درجه‌ای از مصرف انرژی دستگاه است.

حرف A+++ و رنگ سبز پررنگ نشانگر کم‌ترین مصرف انرژی و بیشترین بازدهی و حرف D و رنگ قرمز نشانگر بیشترین مصرف انرژی و کمترین میزان بازدهی دستگاه است. مصرف‌کنندگان می‌توانند در هنگام خرید یخچال فریزر با دقت و توجه به حرف لاتین درج شده و رنگ مشخص شده دراین قسمت از میزان کارآیی و بازدهی و همچنین مصرف انرژی دستگاه اطلاع یابند.

ردیف‌های بعدی در یخچال فریزر نشانگر میزان مصرف انرژی دستگاه مورد نظر براساس استاندارد ملی تدوین شده براساس کیلووات ساعت در سال، حجم خالص یخچال فریزر براساس آزمون استاندارد، درجه بندی قسمت انجماد و میزان صدای تولید شده توسط یخچال فریزر را نشان می‌دهد.

مصرف برق ماشین لباسشویی را چطور کاهش دهیم؟

با توجه به این‌که در حال حاضر امکان استفاده از وسائل انرژی‌بر خانگی برای اکثر مردم وجود دارد، مصرف انرژی در بخش خانگی و تجاری طی دو دهه گذشته افزایش چشمگیری داشته است؛ در این بین ماشین لباسشویی از ضروری‌ترین لوازم رفاهی هر خانواده‌ای محسوب می‌شود که دراختیار داشتن یک ماشین لباسشویی پربازده که بتواند با مصرف بهینه آب، برق و مواد شوینده کیفیت شست‌وشوی مطلوبی ارائه دهد، برای مصرف کننده بسیار حائز اهمیت است.

در طول سال، یک ماشین لباسشویی حدود ۱۲۱ کیلووات ساعت انرژی مصرف می‌کند و اگر این مقدار را برای تمامی ماشین لباسشویی‌های موجود در کشور محاسبه کنیم، سالانه نزدیک به ۱۸۰۰ گیگاوات ساعت انرژی الکتریکی استفاده می‌شود که با بکارگیری توصیه‌های ارائه شده نه تنها در مصرف برق ماشین‌های لباسشویی به میزان ۱۰ درصد صرفه‌جویی خواهد شد، بلکه طول عمر این تجهیز نیز افزایش خواهد یافت.

توجه به برچسب مصرف انرژی در هنگام خرید ماشین لباسشویی و انتخاب دستگاهی با رتبه بالاتر موجب بهینه‌سازی و کاهش مصرف هزینه‌های برق مصرفی در خانوار‌ها و نیز کاهش آلودگی محیط زیست می‌شود. علاوه بر این باتوجه به اینکه حدود ۸۰ درصد از مصرف انرژی ماشین شما مربوط به گرم کردن آب است تا آنجا که ممکن است از آب سرد برای شست‌وشوی لباس‌ها استفاده کنید.

همچنین هنگام خرید ماشین لباسشویی دقت کنید که هر سه رتبه «مصرف انرژی»، «پاک کنندگی» و «خشک کنندگی» آن دارای بازدهی مطلوبی باشد. به عبارت دیگر دستگاهی را انتخاب کنید که ضمن حداقل مصرف انرژی از عملکرد مناسبی نیز برخوردار باشد. علاوه بر این لازم است قبل از استفاده از ماشین لباسشویی دفترچه راهنمای آن را با دقت مطالعه و نکات ذکر شده در آن را در استفاده از ماشین لباسشویی رعایت کنید.

با توجه به این‌که قسمت زیادی از مصرف برق در ماشین‌های لباسشویی صرف گرم کردن آب ورودی به ماشین می‌شود، بنابراین استفاده از لوله‌کشی آب گرم ساختمان برای ماشین لباسشویی‌هایی که دارای دو ورودی آب (سرد و گرم) می‌باشند، در کاهش مصرف انرژی بسیار موثر است. از لباسشویی زمانی استفاده کنید که لباس کافی براساس ظرفیت ماشین لباسشویی و برنامه شست‌وشوی مربوطه داشته باشید. به عبارت دیگر هنگام شست‌وشو، از ظرفیت کامل لباسشویی استفاده کنید.

همچنین برای شستن لباس از آب با درجه حرارت مناسب، استفاده شود. با توجه به جنس لباس و میزان کثیفی تا جای ممکن سعی شود به جز مواردی که با لکه‌های چربی یا زغال سر و کار دارید، از آب سرد برای شست‌وشوی لباس استفاده کنید. تنها تغییر حالت استفاده از آب داغ (۶۰ درجه سانتیگراد) به آب گرم (۴۰ درجه سانتیگراد) میزان مصرف انرژی را ۴۰ درصد کاهش می‌دهد.

در صورت لکه‌گیری لباس‌ها قبل از شست‌وشو می‌توانید برای شست‌وشو از آب سرد و یا آب ۴۰ درجه استفاده کنید. حتی الامکان به جای استفاده از خشک کن ماشین لباسشویی از هوای آزاد جهت خشک کردن استفاده کنید.

در صورتی که لازم است از خشک کن ماشین لباسشویی استفاده کنید، تعداد دور‌های آبگیری را افزایش دهید تا رطوبت بیشتری از لباس‌ها گرفته شود، در نتیجه زمان کمتری برای سیکل خشک کنندگی لازم است. چراکه مصرف برق سیکل آبکشی نسبت به مصرف برق سیکل خشک کنندگی کمتر است.

علاوه بر این هنگام شست‌وشو، از برنامه شست‌وشوی اقتصادی لباس استفاده کنید، این برنامه علاوه بر کاهش میزان برق مصرفی برای گرم کردن آب، میزان آب مصرفی جهت شست‌وشو را نیز کاهش می‌دهد.

از سوی دیگر لازم است تعمیر و نگهداری ماشین لباسشویی خود را به طور مرتب و براساس برنامه‌ای که در دفترچه راهنمای ماشین لباسشویی پیشنهاد شده، انجام دهید و فیلتر و دهانه پودر ماشین لباسشویی را به طور منظم تمیز کنید. توجه داشته باشید که تمیز نگه داشتن ماشین لباسشویی علاوه بر کاهش مصرف انرژی، عمر دستگاه را نیز افزایش می‌دهد.

گفتنی است که برچسب انرژی از قسمت‌های مختلفی تشکیل شده که هر قسمت نمایانگر اطلاعاتی است که خریداران ماشین لباسشویی می‌توانند با توجه به این اطلاعات در هنگام خرید، دستگاهی را انتخاب کنند که در مقایسه با سایر مدل‌های مشابه از کارایی و بازدهی بیشتر و مصرف انرژی کمتر برخوردار باشد.

سه قسمت اولیه این برچسب که در تمامی وسائل انرژی‌بر خانگی مشترک دیده شده به ترتیب نمایانگر علامت تجاری شرکت سازنده، نام شرکت سازنده و مدل دستگاهاست. قسمت چهارم برچسب مصرف انرژی به وسیله ۷ حرف لاتین از A تا G و ۷ رنگ از سبز تا قرمز مشخص شده که هر یک از حروف و رنگ‌ها معرف درجه‌ای از مصرف انرژی دستگاه است.

همچنین اگر در تابستان، استفاده‌کنندگان کولر‌های گازی به جای تنظیم دمای کولر روی ۱۸ درجه دما را روی ۲۴ درجه (دمای آسایش) تنظیم کنند، بیش از ۴۰۰۰ مگاوات از مصرف برق در ساعات اوج مصرف کاسته می‌شود.

تنظیم کولر‌های آبی روی دور کند در ساعات اوج مصرف موجب کاهش حدود ۵۰ درصدی از مصرف برق آنها می‌شود. با توجه به تعداد کولر‌های آبی در کشور این اقدام ساده نتایجی مشابه بند فوق‌الذکر را برای کشور به دنبال خواهد داشت.