دو برهه پیر شدن سریع‌تر در انسان

یافته‌های مطالعات جدید نشان می‌دهد که انسان‌ها در دو نقطه از طول عمر خود سریع‌تر پیر می‌شوند.

کد خبر: ۱۳۷۰۰۰۴

شنبه - ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ / February 14, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو ، پیر شدن ممکن است یک فرآیند آهسته و تدریجی به نظر برسد، اما تحقیقات نشان می‌دهد که همیشه اینطور نیست. در واقع، اگر یک روز صبح از خواب بیدار شوید، در آینه نگاه کنید و از خود بپرسید که آیا پیری شما به نحوی تسریع شده است، ممکن است در حال خیال‌پردازی نباشید.

طبق مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۴ در مورد تغییرات مولکولی مرتبط با پیری، انسان‌ها دو جهش ناگهانی رو به جلو را تجربه می‌کنند، یکی در میانگین سنی ۴۴ سال و دیگری در حدود ۶۰ سال.

مایکل اسنایدر (Michael Snyder)، متخصص ژنتیک از دانشگاه استنفورد در اوت ۲۰۲۴ (زمانی که این پژوهش منتشر شد)، توضیح داد: ما فقط به تدریج در طول زمان تغییر نمی‌کنیم؛ تغییرات واقعاً چشمگیری وجود دارد. اکنون معلوم شده که اواسط دهه ۴۰ زندگی، همانند اوایل دهه ۶۰ زندگی، زمان تغییرات چشمگیر است و این مهم نیست که به چه دسته‌ای از مولکول‌ها نگاه کنید.

پیری فرآیندی پیچیده است که با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف همراه است.

اسنایدر و همکارانش زیست‌شناسی پیری را بررسی کردند تا درک عمیق‌تری از تغییرات و چگونگی وقوع آنها به دست آورند تا بتوانند این بیماری‌ها را بهتر کاهش داده و درمان کنند.

آنها گروهی متشکل از ۱۰۸ بزرگسال را که طی چند سال، هر چند ماه یک‌بار نمونه‌های بیولوژیکی اهدا می‌کردند، ردیابی کردند.

محققان متوجه شدند که در برخی شرایط، مانند آلزایمر و بیماری‌های قلبی-عروقی، خطر به تدریج با گذشت زمان افزایش نمی‌یابد؛ بلکه پس از سن خاصی به شدت افزایش می‌یابد؛ بنابراین آنها می‌خواستند نگاهی دقیق‌تر به نشانگر‌های زیستی پیری بیندازند تا ببینند آیا می‌توانند تغییرات مرتبط را شناسایی کنند یا خیر.

محققان با استفاده از نمونه‌های گروه خود، انواع مختلفی از مولکول‌های زیستی را ردیابی کردند. مولکول‌های مختلف مورد مطالعه شامل RNA، پروتئین‌ها، لیپید‌ها و گونه‌های میکروبیوم از نواحی روده، پوست، بینی و دهان هستند که در مجموع ۱۳۵ هزار و ۲۳۹ ویژگی بیولوژیکی را شامل می‌شود.

هر شرکت‌کننده به طور متوسط ​​۴۷ نمونه را در طول ۶۲۶ روز ارائه داد و شرکت‌کننده‌ای که بیشترین حضور را داشت، ۳۶۷ نمونه ارائه داد. این حجم عظیم داده‌ها منجر به بیش از ۲۴۶ میلیارد نقطه داده شد که محققان سپس آنها را پردازش کردند و به دنبال الگو‌هایی در تغییرات بودند.

چندین مطالعه قبلی، تغییرات غیرخطی در فراوانی مولکولی را نشان داده‌اند که می‌تواند با پیری در موش‌ها و انسان‌ها مرتبط باشد.

مطالعات روی مگس‌های میوه، موش‌ها و گورخرماهی‌ها نیز به یک فرآیند پیری گام به گام در این گونه‌ها اشاره کرده است.

اسنایدر و همکارانش تغییر مشخصی را در فراوانی انواع مختلف مولکول‌ها در بدن انسان در دو مرحله مجزا مشاهده کردند.

حدود ۸۱ درصد از کل مولکول‌هایی که مورد مطالعه قرار دادند، در طول یک یا هر دوی این مراحل تغییراتی را نشان دادند. تغییرات در اواسط دهه ۴۰ زندگی و دوباره در اوایل دهه ۶۰ زندگی، با نمایه‌های کمی متفاوت به اوج خود رسیدند.

نقطه اوج اواسط دهه ۴۰ زندگی، تغییراتی را در مولکول‌های مرتبط با متابولیسم لیپیدها، کافئین و الکل و همچنین بیماری‌های قلبی-عروقی و اختلالات عملکرد در پوست و ماهیچه نشان داد.

نقطه اوج اوایل دهه ۶۰ زندگی با متابولیسم کربوهیدرات و کافئین، بیماری‌های قلبی-عروقی، پوست و عضلات، تنظیم سیستم ایمنی و عملکرد کلیه مرتبط بود.

اولین نقطه اوج (اواسط دهه ۴۰ زندگی) معمولاً زمانی است که زنان شروع به یائسگی یا پیش‌یائسگی می‌کنند، اما محققان این را به عنوان عامل اصلی رد کردند و نشان دادند که مردان نیز در همان سن دچار تغییرات مولکولی قابل توجهی می‌شوند.

شیائوتائو شن (Xiaotao Shen)، متخصص متابولومیک و نویسنده ارشد این مقاله که قبلاً در استنفورد بود و اکنون در دانشگاه فنی نانیانگ در سنگاپور مشغول به کار است، توضیح داد: این نشان می‌دهد که اگرچه یائسگی یا پیش‌یائسگی ممکن است در تغییرات مشاهده شده در زنان در اواسط دهه ۴۰ زندگی‌شان نقش داشته باشد، اما احتمالاً عوامل مهم‌تر دیگری نیز بر این تغییرات در مردان و زنان تأثیر می‌گذارند.

وی افزود: شناسایی و مطالعه این عوامل باید در اولویت تحقیقات آینده باشد.

محققان خاطرنشان می‌کنند که حجم نمونه آنها بسیار کوچک است و نمونه‌های بیولوژیکی محدودی را از افراد بین ۲۵ تا ۷۰ سال آزمایش کرده‌اند؛ بنابراین تحقیقات آینده می‌تواند بیشتر به این پدیده بپردازد و آن را با جزئیات بیشتر و در طیف وسیع‌تری از افراد مطالعه کند تا درک بهتری از چگونگی تغییر بدن انسان در طول زمان داشته باشد.

این پژوهش در مجله Nature Aging منتشر شده است.