توسعه گرگان در گام نخست لنگ می‌زند؛

فقدان برنامه و اعتبار برای نیازهای روزمره/ شعار «گرگان، مقصد‌ گردشگری» به گِل نشست

مدیران شهری همچنان شعارهای لوکس گردشگری سر می‌دهند، اما شهر نیم‌میلیون نفری گرگان در تأمین حداقلی‌ترین خدمات رفاهی برای مردم با بحران مواجه است. فقدان برنامه و اعتبار برای زیرساخت‌های اولیه در گرگان، رویای تبدیل شدن به مقصد گردشگری را نقش بر آب کرده و شهروندان را با مشکلات متعدد روبه‌رو ساخته است.

کد خبر: ۱۳۷۰۰۸۶

دوشنبه - ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ / February 16, 2026

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، سال‌هاست که صحبت از تبدیل گرگان به یک مقصد گردشگری مطرح می‌شود. شهری با تاریخ کهن، طبیعت کم‌نظیر و جاذبه‌هایی که می‌تواند هر مسافری را مجذوب خود کند. اما توسعه گردشگری تنها به ساخت هتل‌های مدرن و احداث شهربازی‌های بزرگ خلاصه نمی‌شود.

پیش از آنکه به فکر زیرساخت‌های عظیم باشیم، باید نیازهای اولیه و ابتدایی شهروندان و مسافران را تأمین کنیم. نیازهایی ساده اما حیاتی مانند یک سرویس بهداشتی تمیز و در دسترس. موضوعی که شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسد اما با سلامت عمومی جامعه و کیفیت سفر گردشگران ارتباطی مستقیم دارد. گرگان با جمعیتی حدود پانصد هزار نفر، طیف وسیعی از شهروندان را در خود جای داده است.

از سالمندانی که نیاز بیشتری به دسترسی آسان به توالت دارند تا بیمارانی که به دلیل مشکلاتی نظیر دیابت، بارها در طول روز به سرویس بهداشتی نیاز پیدا می‌کنند. اما علیرغم این ضرورت آشکار و با وجود همه گفتمان‌ها و سخنرانی‌ها، هنوز اقدام عاجلی در این زمینه صورت نگرفته و مدیران شهری پاسخگوی این نیاز اساسی نبوده‌اند.

میثم شاهینی از فعالان اجتماعی شهر گرگان در گفت‌وگو با خبرنگار دانشجو اظهارکرد: کمبود سرویس‌های بهداشتی و نامناسب بودن وضعیت آنها که ارتباط مستقیمی با سلامت و بهداشت افراد دارد به یکی از نقاط ضعف مدیریت شهری گرگان تبدیل شده است.

وی افزود: متأسفانه نبود مایع دستشویی، خرابی شیرآلات، فشار پایین آب، عدم روشنایی لازم، بوی بد، نبود سطل زباله سالم و عدم نظافت محوطه داخلی این سرویس‌ها آزاردهنده است.

وی ادامه داد: مسئولان امر پارک‌ها می‌توانند حداقل یک نیروی خدماتی در محل سرویس‌های بهداشتی قرار دهند تا ضمن نظافت محل، امکانات موردنیاز را به موقع تأمین نماید.

شاهینی گفت: عدم نظافت و کمبود امکانات سرویس‌های بهداشتی مرکز استانی که شعار مدیران ارشد آن تغییر از معبر گردشگری به مقصد گردشگری گوش فلک را کرده است، عجیب به نظر می‌رسد.

وی افزود: فراموش نکنیم بهره‌مندی و رضایت مسافران از طبیعت زیبای استان زمانی کامل می‌شود که در کنار آن امکانات رفاهی و بهداشتی مناسب نیز وجود داشته باشد.

شاهینی ادامه داد: از حیث گردشگری نیز نبود این نیاز ضروری، تجربه و خاطره ناخوشایندی را در ذهن گردشگران از خود به جای می‌گذارد و چالشی پیش روی توسعه گردشگری شهرها به شمار می‌رود.

وی گفت: اهمیت بهداشت عمومی و دقت در حفظ سلامت جامعه از شاخص‌های رفاه و پیشرفت هر مجموعه شهری محسوب می‌شود.

وی در پایان افزود: زمانی که در یک شهر بهداشت عمومی به واسطه نبود خدمات رفاهی ضروری با چالش روبه‌رو شود، آسیب‌هایی گریبانگیر جامعه خواهد شد که در صورت تداوم، تأثیرات نامطلوب فرهنگی، گردشگری و سرمایه‌گذاری بر جای خواهد گذاشت.

توالت هوشمند و کارتی در گرگان!

محمدرضا عجم عضو شورای شهر گرگان با اشاره به استانداردهای متعارف شهری گفت: بر اساس استانداردهای متعارف و معمول در ازای هر سیصد واحد مسکونی شهری سه تا پنج چشمه سرویس بهداشتی عمومی در شهر نیاز است.

وی گفت: به طور ساده یعنی همانطور که شهروندان به مسجد، مدرسه و پاسگاه انتظامی نیاز دارند، سرویس بهداشتی نیز از ملزومات زندگی شهری است.

این عضو شورای شهر گرگان افزود: در حال حاضر هفتاد و سه پارک کوچک و بزرگ در سطح شهر داریم که با یک محاسبه ساده حدود سیصد و پنجاه سرویس در این پارک‌ها نیاز داریم.

وی ادامه داد: در ساختار برخی از شهرهای ایران توسعه و ساخت توالت‌های هوشمند در دستور کار قرار گرفته است و ما نیز می‌توانیم در گرگان این موضوع را پیگیری و اجرایی کنیم.

وی گفت: می‌توانیم با ساخت چنین خدماتی اقدام به فروش کارت‌های مخصوص نماییم و در ازای دریافت مبالغ ناچیز بهترین خدمات را به شهروندان ارائه دهیم.

اعتبارات ناچیز است

علی‌اکبر بصیرنیا از دیگر اعضای شورای شهر نیز به بودجه در نظر گرفته شده برای ساخت سرویس‌های بهداشتی اشاره کرد و گفت: بر اساس لایحه بودجه شهرداری در سال ۱۴۰۵ مبلغ ده میلیارد تومان برای ساخت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی در گرگان پیش‌بینی شده است.

وی افزود: این رقم ناچیز است و اعتبار مورد نیاز برای احداث سرویس بهداشتی عمومی در گرگان برای سال ۱۴۰۵ حداقل باید پنجاه میلیارد تومان باشد.

وی ادامه داد: در حال حاضر در مرکز استان گلستان حدود صد و نود چشمه سرویس بهداشتی در گرگان وجود دارد که نود چشمه آن در پارک جنگلی ناهارخوران و النگدره است و صد چشمه دیگر در مناطق مختلف شهر پراکنده شده است.

وی گفت: در حال حاضر در هسته مرکزی شهر کمبود محسوس سرویس بهداشتی وجود دارد.

بصیرنیا تأکید کرد: با ده میلیارد تومان نمی‌توان اقدام شاخصی در این حوزه انجام داد.

عیسی مهری عضو دیگر شورای شهر نگاه انتقادی‌تری به عملکرد شهرداری داشت و گفت: احداث و ساخت توالت و سرویس بهداشتی از وظایف شهرداری‌هاست که به سلامت مردم بر می‌گردد. وی افزود: در سنوات اخیر ما به این موضوع بی‌توجهی کرده‌ایم؛ در جلسات مختلف و کمیسیون‌های متفاوت ساخت سرویس بهداشتی مطرح می‌شود اما اتفاقی نمی‌افتد.

وی ادامه داد: انتظار ما آن است که به صورت ویژه به این موضوع رسیدگی شود.

مهری گفت: در شورای عالی معماری و شهرسازی مصوبه‌ای داریم که مجتمع‌های خدماتی و تجاری وظیفه دارند در مراکز خود سرویس بهداشتی را پیش‌بینی کنند؛ اما متأسفانه توالت عمومی این مراکز اکثرا قفل است.

صفرعلی پایین‌محلی رئیس شورا نیز رویکرد تعاملی را پیشنهاد داد و گفت: ما باید خدمات مناسبی به شهروندان ارائه کنیم و در این مسیر از همه ظرفیت‌ها استفاده کنیم. وی ادامه داد: باید با اعضای هیئت مدیره پاساژها و مساجد قرارداد منعقد کنیم تا مردم و شهروندان بتوانند از این خدمات و سرویس‌های آنها استفاده کنند. پایین‌محلی افزود: در ازای این خدمات شهرداری می‌تواند به آنها امتیازاتی مانند نظافت، مایع دستشویی و تخلیه چاه ارائه دهد.

چالش اصلی ،جانمایی توالت‌های عمومی است

مجید طاهری شهردار گرگان اما مشکل را جای دیگری می‌بیند و گفت: مشکل اصلی در ساخت سرویس بهداشتی جانمایی این سرویس‌ها است.

وی افزود: در سال‌های گذشته نتوانستیم کار شاخصی کنیم و علیرغم همه تلاش‌هایی که انجام داده‌ایم، یک سری از شهروندان به جانمایی معترض هستند و به طرق مختلف مانع احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌شوند.

وی ادامه داد: شاید شهروندان حق هم داشته باشند زیرا تصویرسازی خوبی از احداث سرویس بهداشتی ترسیم نشده است.

وی گفت: با این وجود پس از سال‌ها وقفه در ساخت سرویس بهداشتی، در سال جاری ساخت چندین سرویس بهداشتی عمومی در مناطق مختلف شهر از جمله عدالت ۲۱ و همچنین فرهنگ شهر آغاز شده است. وی تأکید کرد: امسال اعتبار لازم دیده شده است و فقط باید جانمایی مناسبی داشته باشیم.

طاهری افزود: به عنوان مثال ما آمادگی ساخت سرویس بهداشتی در فلکه تالار را داریم اما همیشه مخالفت‌هایی وجود دارد. وی گفت: باید تفاهمنامه‌هایی تنظیم کنیم که شهروندان بتوانند از توالت‌های مجتمع‌های خرید و یا مساجد استفاده کنند.

پایان سخن، سال‌هاست گرگانی‌ها در انتظار تحقق شعار تبدیل شدن به مقصد گردشگری به سر می‌برند. غافل از اینکه مسافران و گردشگران پیش از آنکه به دنبال هتل‌های لوکس و مراکز خرید مدرن باشند، به دنبال شهری تمیز و پاسخگو هستند. شهری که در آن حتی ساده‌ترین نیاز انسانی بدون دغدغه برطرف شود. تأمین سرویس‌های بهداشتی عمومی نه یک کار لوکس و تجملی، بلکه یک ضرورت بهداشتی و زیرساختی است که مستقیماً با سلامت شهروندان و کیفیت زندگی شهری گره خورده است.

اعداد و ارقامی که از سوی اعضای شورا مطرح شد نشان می‌دهد که فاصله ما با وضعیت مطلوب بسیار زیاد است. اگر قرار است گرگان واقعاً به مقصد گردشگری تبدیل شود، باید از همین نقطه شروع کرد. از تأمین ساده‌ترین نیازها. چرا که یک خاطره ناخوشایند از نبود یک سرویس بهداشتی تمیز، می‌تواند تمام زیبایی‌های طبیعت و تاریخ یک شهر را در ذهن مسافر کمرنگ کند.

مدیران شهری اگرچه در سخن از کمبود بودجه و مخالفت‌های مردمی می‌گویند، اما تجربه شهرهای موفق نشان داده که با برنامه‌ریزی صحیح و استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی می‌توان این مشکل را حل کرد. حالا نوبت به اقدام عملی رسیده است. پیش از آنکه دیر شود و گردشگران مقصد دیگری را جایگزین گرگان کنند.