استانداردسازی بین‌المللی نانو راهی طولانی، اما کلیدی برای توسعه و صادرات ایران است

مدیر برنامه استاندارد و ایمنی ستاد نانو گفت: تدوین استاندارد‌های بین‌المللی نانو پیچیده است و مشارکت ایران، کیفیت، ایمنی و فرصت‌های صادراتی را تقویت می‌کند.

کد خبر: ۱۳۷۰۳۶۶

يکشنبه - ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ / February 15, 2026

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛حسن پوی‌پوی، در نشست خبری گروه استاندارد در راستای تبیین اهداف و جایگاه ایران در تدوین استاندارد‌های بین‌المللی نانو، با اشاره به پیچیدگی فرآیند استانداردسازی گفت: فرایند استاندارد، فرایندی طولانی و پیچیده است و به این سادگی نیست که یک استاندارد در سطح بین‌المللی تدوین و نهایی شود.

وی با بیان اینکه کشور‌های پیشرو در هر صنعت یا حوزه فناورانه به دلیل اشراف بر کل زنجیره ارزش، توجه ویژه‌ای به استاندارد‌ها دارند، افزود: استاندارد‌ها نقش مهمی در تسهیل تجارت، صادرات و تبادل کالا ایفا می‌کنند، به‌ویژه در مورد محصولات و فناوری‌های نوظهور که استاندارد‌های موجود پاسخگوی ارزیابی کیفیت و ایمنی آنها نیست.

استانداردسازی بین‌المللی با ایجاد زبان و رویه‌ای مشترک، نقش مهمی در تسهیل تجارت جهانی، انتقال فناوری و بهره‌برداری از ظرفیت‌های نوین فناورانه ایفا می‌کند. این فرآیند، علاوه بر بهبود کیفیت محصولات، خدمات و افزایش ایمنی و پایداری، زیرساخت‌های کلیدی اقتصاد کشور‌ها را تقویت می‌کند. بسیاری از استاندارد‌های جهانی در چارچوب سازمان بین‌المللی استانداردسازی تدوین شده و در بیش از ۱۶۰ کشور جهان مورد پذیرش قرار گرفته‌اند

پوی‌پوی ادامه داد: کشور‌هایی که در یک حوزه مزیت دارند و قصد توسعه محصول و صادرات دارند، به‌صورت طبیعی وارد فرآیند تدوین استاندارد می‌شوند، چراکه هنگام عرضه یک محصول به بازار، اولین پرسش این است که این محصول بر اساس چه استانداردی ارزیابی شده و آیا کیفیت و کارایی لازم را دارد یا خیر؛ اینجاست که نتایج ارزیابی باید طبق یک استاندارد معتبر ارائه شود تا اعتماد مشتری جلب شود.

وی با اشاره به نقش استاندارد‌ها در حفظ منافع ملی گفت: مشارکت فعال در کمیته‌های استانداردسازی فقط به معنای تدوین استاندارد نیست، بلکه کشور‌ها باید نسبت به استاندارد‌های پیشنهادی سایر کشور‌ها نیز اظهار نظر کنند. اگر کشوری استانداردی را به‌گونه‌ای تدوین کند که تنها محصول خودش امکان ورود به بازار را داشته باشد، منافع ملی سایر کشور‌ها به خطر می‌افتد. به همین دلیل، حضور فعال در این فرآیند برای آگاهی از روند‌های جهانی و دفاع از حوزه‌های اولویت‌دار ضروری است.

مدیر برنامه استاندارد و ایمنی ستاد نانو، فرصت‌های یادگیری را یکی دیگر از مزایای مشارکت در استانداردسازی دانست و افزود: در کمیته‌های استاندارد، مباحث لبه دانش مطرح می‌شود و متخصصان صنعت و دانشگاه در کنار شبکه‌ای از متخصصان بین‌المللی قرار می‌گیرند. این تعامل، فرصت‌های ارزشمندی برای توسعه دانش و مهارت تخصصی ایجاد می‌کند و شرکت‌ها می‌توانند با فناوری‌ها و رویکرد‌های رقبا در سطح جهانی آشنا شوند.

وی با اشاره به تجربه ایران در تدوین استاندارد نانوکربن گفت: چند سال پیش پیشنهادی در حوزه نانوکربن ارائه دادیم؛ ماده‌ای با کاربرد‌های گسترده در صنایع کامپوزیت، پلاستیک و سایر حوزه‌ها. در این استاندارد، ویژگی‌های کلیدی نانوکربن، روش‌های اندازه‌گیری و معیار‌های ارزیابی مشخص شده بود، اما پس از ارائه پیشنهاد، از سوی ژاپن چند کارشناس معرفی شدند که مخالفت‌های جدی داشتند.

پوی‌پوی افزود: بعد‌ها مشخص شد ژاپنی‌ها از یک معدن بنتونیتی ماده‌ای استخراج و پس از فرآوری با عنوان نانوکربن در بازار داخلی و خارجی عرضه می‌کنند و تعریف پیشنهادی ایران با محصول آنها همخوانی نداشت. این اختلاف فنی و مفهومی به بحث‌ها و چالش‌هایی سه تا چهار ساله منجر شد که در نهایت پذیرفته شد تا تعریف ارائه‌شده ایران مبنای استاندارد قرار گیرد و استاندارد پیشنهادی ژاپن به‌عنوان بخش دوم آن تدوین شود.

وی همچنین به تجربه تدوین استاندارد اکسید روی، برای کاربرد‌های آرایشی و بهداشتی اشاره کرد و گفت: از سال ۲۰۲۴ برخی کشور‌های اروپایی و نمایندگان چند شرکت بزرگ تولیدکننده محصولات آرایشی و بهداشتی وارد بحث‌های فنی شدند و نسبت به الزام ارائه مشخصات اندازه ذرات در استاندارد سؤال و حتی مقاومت مطرح کردند؛ در حالی که بعد‌ها مشخص شد پیش‌تر از این ماده استفاده می‌کردند، اما اعلام رسمی نداشتند و زمانی که احساس کردند ممکن است بازار یا منافعشان به خطر بیفتد، وارد فرآیند استانداردسازی شدند.