۵ توصیه کلیدی برای بهبود مراقبت از دهان و دندان

با وجود گسترش آموزش‌های بهداشت دهان و دندان، پوسیدگی دندان همچنان شایع‌ترین بیماری غیرواگیر در جهان است که نشان می‌دهد روش‌های سنتی بهداشت دهان و دندان نیازمند بازنگری‌ هستند.

کد خبر: ۱۳۷۰۳۸۶

يکشنبه - ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ / February 15, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، در این راستا متخصصان سلامت با تاکید بر نقش عواملی فراتر از مسواک زدن صرف، از جمله زمان‌ صحیح مسواک زدن پس از غذا، توجه به تعادل میکروبی محیط دهان، تمرکز بر کیفیت و روش مسواک زدن، توجه به تغذیه و بازسازی مینای دندان و همچنین شخصی‌سازی مراقبت دهان بر اساس سن و شرایط فردی، توصیه می‌کنند به سلامت دهان و دندان به‌عنوان بخشی از سلامت کلی بدن نگاهی جامع‌تری داشته باشیم.

با وجودی که برای اکثر مردم جهان مسواک زدن و حتی نخ دندان کشیدن تبدیل به عادت شده است، داده‌های موجود نشان می‌دهند پوسیدگی دندان همچنان شایع‌ترین بیماری غیرمسری در سراسر جهان است. آن هم در حالی که پوسیدگی دندان تا حد زیادی قابل‌پیشگیری در نظر گرفته می‌شود.

به گزارش سی‌ان‌ان، دکتر «کامی هاس»، دندانپزشک و متخصص ارتودنسی در این‌ باره یادآور می‌شود: اگر بیماری‌ که تقریبا کاملا قابل‌پیشگیری است، شایع‌ترین بیماری در میان بزرگسالان و کودکان جهان باشد، یعنی لازم است در آنچه تاکنون به مردم گفته‌ایم، تجدیدنظر کنیم.

دکتر هاس، دهان را یکی از مهم‌ترین اندام‌های بدن می‌داند که دنیایی از میکروب‌های دهانی، بزاق، بافت‌های نرم و استخوان‌ها را در خود دارد. به گفته او، بسیاری از افراد فکر می‌کنند دهان فقط دربرگیرنده دندان‌هاست در حالی که دهان با فک پایین و فک بالا شامل کف حفره بینی و حدقه چشم هم ارتباط نزدیکی دارد. وضعیت قرارگیری زبان بر نحوه تنفس، گفتار و حتی حس چشایی تاثیر می‌گذارد. علاوه بر این، دهان و دندان‌ها بر ظاهر فرد نیز اثر دارند و می‌تواند بر سلامت روان، موفقیت‌های شخصی و حرفه‌ای، روابط عاطفی و حتی سطح درآمد تاثیر بگذارد.

هاس تاکید می‌کند سلامت دهان بر بسیاری از سیستم‌های بدن اثر دارد. او می‌گوید: موضوع بسیار عمیق‌تر است. احتمالا به دلیل جدایی میان پزشکی و دندانپزشکی، بسیاری فراموش می‌کنند که دهان، اندام جداگانه‌ای نیست بلکه دروازه ورود به بدن است و میکروب‌های دهان به‌ویژه در صورت وجود مشکلاتی مانند خونریزی لثه، پوسیدگی فعال یا به هم خوردن تعادل میکروبیوم دهان، می‌توانند سموم، سلول‌های التهاب‌زا و رادیکال‌های آزاد را وارد جریان خون کنند. این عوامل نه‌تنها می‌توانند به رگ‌های خونی آسیب بزنند بلکه می‌توانند به قلب برسند و باعث عفونت یا التهاب شوند، به مغز یا مفاصل منتقل شوند و حتی به جنین آسیب برسانند.

با وجود تاکید بر مسواک زدن و کاهش مصرف قند، این‌ کارها به‌تنهایی برای پیشگیری از پوسیدگی دندان کافی نیستند و به گفته دکتر هاس، سلامت دهان تحت تاثیر عوامل متعددی قرار دارد و پیشگیری موثر نیازمند رویکردی جامع‌تر است. در همین راستا، او پنج توصیه کلیدی زیر را برای بهبود مراقبت دهان و دندان ارائه می‌کند:

۱- بلافاصله بعد از غذا مسواک نزنید

مسواک زدن بلافاصله پس از غذا ممکن است به دندان‌ها آسیب بزند زیرا پس از خوردن غذا به‌ویژه مواد اسیدی، محیط دهان اسیدی و مینای دندان موقتا نرم‌تر می‌شود. مسواک زدن در این زمان می‌تواند باعث فرسایش مینا و افزایش حساسیت دندان شود. بنابراین بهتر است ۳۰ تا ۶۰ دقیقه صبر کنید. گزینه دیگر استفاده از دهان‌شویه قلیایی برای خنثی کردن اسید دهان است.

۲- فقط به فلوراید بسنده نکنید

سلامت دهان فقط به یک ماده محدود نمی‌شود. دهان یک سیستم پیچیده شامل مینا، بافت لثه، بزاق و میکروبیوم زنده است. رویکردهای جدید بیشتر بر بازسازی مینا و حفظ تعادل بیولوژیکی تمرکز دارند. یکی از مواد مورد توجه، نانو هیدروکسی‌آپاتیت است که ساختاری مشابه مینای طبیعی دندان دارد.

تغذیه مناسب نیز مهم است. دریافت کافی ویتامین دی۳ و کا۲ به هدایت کلسیم به محل مناسب کمک می‌کند.

۳- همه باکتری‌های دهان را از بین نبرید

همان‌طور که نابودی کامل باکتری‌های مفید روده توصیه نمی‌شود، از بین بردن همه باکتری‌های دهان نیز مفید نیست. میکروبیوم دهان در محافظت از دندان و لثه نقش مهمی دارد. استفاده مداوم از محصولات ضدباکتری قوی یا حاوی الکل می‌تواند تعادل میکروبی را بر هم بزند و باعث خشکی دهان، التهاب و بوی بد دهان شود.

۴- روی روش مسواک‌ زدن تمرکز کنید

شدت و مدت بیشتر مسواک زدن به معنی تمیزی بیشتر نیست. مسواک زدن خشن حتی می‌تواند باعث تحلیل لثه و فرسایش مینا شود. بهتر است از مسواک‌های بسیار نرم استفاده شود و فشار زیاد وارد نشود. در مسواک برقی، مدل دارای کنترل فشار توصیه می‌شود.

مسواک باید به‌طور منظم تمیز شود زیرا می‌تواند محل تجمع باکتری‌ها باشد.

۵- مراقبت دهان و دندان برای همه یکسان نیست

نیازهای مراقبت دهان در طول زندگی تغییر می‌کند. بارداری، ارتودنسی، استرس، داروها، کیفیت خواب و افزایش سن همگی بر بزاق و تعادل باکتریایی دهان اثر دارند. مراقبت شخصی‌سازی‌شده می‌تواند به نتایج بهتر و مشکلات کمتر در بلندمدت منجر شود.