باکتری پنهان در چشم، احتمالاً محرک بیماری آلزایمر است

دانشمندان برای نخستین‌بار یک سرنخ غیرمنتظره از بیماری آلزایمر در چشمان بیماران یافته‌اند، یک باکتری شایع که سال‌ها در بدن پنهان می‌ماند.

کد خبر: ۱۳۷۰۶۳۸

دوشنبه - ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ / February 16, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، این کشف، نه تنها دیدگاه ما را درباره ریشه این بیماری تغییر می‌دهد، بلکه راهی نوین برای تشخیص زودهنگام آن با یک معاینه ساده چشم می‌گشاید.

پژوهشگران مرکز پزشکی سیدرز ساینای آمریکا، باکتری کلامیدیا پنومونیه، عامل شناخته‌شده ذات‌الریه، را در شبکیه چشم بیماران مبتلا به آلزایمر کشف کردند.

این یافته که در مجله معتبر نِیچِر کامیونیکِیشِنز/ Nature Communications منتشر شده، نشان می‌دهد عفونت‌های قدیمی و خاموش ممکن است سال‌ها بعد، با تحریک التهاب در بدن، به مغز آسیب برسانند.

چشم؛ پنجره‌ای به سلامت مغز

شبکیه چشم بخشی از دستگاه عصبی مرکزی است و مانند مغز از سلول‌های عصبی تشکیل شده است. می‌توان سلامت شبکیه را به‌سادگی و بدون نیاز به جراحی معاینه کرد؛ به همین دلیل دانشمندان آن را پنجره‌ای بی‌خطر به دنیای درون مغز می‌نامند. در این مطالعه، میزان باکتری در شبکیه افرادی که آلزایمر داشتند، به‌طور چشمگیری بیشتر از افراد سالم بود.

عفونت چگونه مغز را تخریب می‌کند؟

براساس این پژوهش، حضور این باکتری در بافت عصبی، یک واکنش ایمنی شدید و مضر (التهاب) را فعال می‌کند. این التهاب مزمن به مرور زمان به سلول‌های عصبی آسیب می‌زند و موجب مرگ آن‌ها می‌شود. همچنین، این فرآیند تولید پروتئین چسبنده آمیلوئید بتا، توده‌های مخربی که در مغز بیماران آلزایمری جمع می‌شود، را نیز افزایش می‌دهد.

از آزمایشگاه تا انسان

این ارتباط در سه مرحله اثبات شد:

بافت انسانی: بررسی چشم و مغز ۱۰۴ نفر نشان داد هرچه آلزایمر شدیدتر باشد، باکتری‌ها بیشتر هستند؛

مدل حیوانی: آلوده‌کردن موش‌های مبتلا به آلزایمر، سرعت زوال شناختی را در آن‌ها افزایش داد؛

کشت سلولی: باکتری باعث مرگ سلول‌های عصبی انسان در آزمایشگاه شد.

ژنتیک هم نقش دارد

این خطر به‌ویژه برای افراد دارای ژن APOE۴، که به‌عنوان قوی‌ترین عامل ژنتیکی خطر آلزایمر شناخته می‌شود، بیشتر است. بررسی‌ها نشان داد سطح باکتری در بافت‌های این افراد به‌طور چشمگیری بالاتر است.

افق تازه برای درمان و تشخیص

این کشف دو تحول بزرگ را وعده می‌دهد:

درمان جدید: هدف‌گیری چرخه مخرب عفونت و التهاب با داروهای ضدالتهاب یا آنتی‌بیوتیک‌های خاص؛

تشخیص آسان: توسعه روش‌های تصویربرداری از شبکیه برای تشخیص زودهنگام و پایش بیماری، پیش از بروز علائم جدی.

تحولی در درک آلزایمر

این پژوهش، آلزایمر را یک بیماری مسری یا واگیردار معرفی نمی‌کند؛ اما برای نخستین‌بار آشکار می‌سازد که یک عفونت خاموش و طولانی‌مدت، مانند موتوری که آهسته‌ اما مداوم کار می‌کند، می‌تواند به‌مرور زمان آتش التهاب را در بدن روشن نگاه دارد و زمینه تخریب تدریجی مغز را فراهم آورد.

امروز، شبکیه چشم به پنجره‌ای رو به این روند پنهان بدل شده است. فردا، شاید یک تصویربرداری ساده و غیرتهاجمی از چشم، کلید شناسایی زودهنگام افرادی باشد که بیش از دیگران در معرض این بیماری مرموز قرار دارند.