بررسی چالش‌ها و فرصت‌های تأمین مالی نوآوری در پیش‌نشست کنگره پیشگامان پیشرفت

هفدهمین کنگره پیشگامان پیشرفت در نخستین پیش‌نشست تخصصی خود میزبان اعضای هیأت‌رئیسه پارک علم و فناوری دانشگاه تهران و مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری این دانشگاه بود.

کد خبر: ۱۳۷۱۰۹۲

دوشنبه - ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ / February 16, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، در ابتدای این نشست، علی اسدی، رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران، با اشاره به نشست اخیر روسای ۱۶ دانشگاه برتر کشور، از امضای یک تفاهم‌نامه چهارجانبه مهم خبر داد.

وی گفت: در جلسه هم‌اندیشی مدیران آموزش عالی و صنعت در دانشگاه تهران که با حضور وزرای علوم، بهداشت و امور اقتصادی و دارایی و همچنین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور برگزار شد، تفاهم‌نامه‌ای با هدف رفع چالش‌های اجرایی قانون اعتبار مالیاتی مبتنی بر جهش تولید دانش‌بنیان به امضا رسید.

علی اسدی با اشاره به نقش کلیدی اعتبار مالیاتی به عنوان یکی از محرک‌های اصلی رشد فناوری در کشور، توضیح داد: بر اساس این تفاهم‌نامه، سرمایه‌گذاری شرکت‌های فناورمحور که مورد تأیید معاونت علمی قرار گیرد، مشمول صدور فوری مفاصاحساب مالیاتی از سوی وزارت اقتصاد خواهد شد. این اقدام می‌تواند زمان گردش مالی، ریسک سرمایه‌گذاری و فشار نقدینگی بر شرکت‌های دانش‌بنیان را به شکل معناداری کاهش دهد.

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران با بیان اینکه قانون جهش تولید دانش‌بنیان دارای ۲۰ ماده قانونی است، از تمرکز بیش از حد بازیگران این حوزه تنها بر مواد ۱۱ و ۱۳ انتقاد کرد و گفت: سایر مواد این قانون نیز ظرفیت‌های هم‌افزای قابل توجهی برای حمایت از شرکت‌های فناور و سرمایه‌گذاران دارند.

وی مهم‌ترین چالش‌های پیش روی بهره‌برداری مؤثر از این قانون را دو عامل دانست:
۱. عدم آگاهی کافی بازیگران زیست‌بوم نوآوری نسبت به ظرفیت‌های کامل قانون جهش تولید دانش‌بنیان
۲. ضعف تعامل ساختاری پارک‌های علم و فناوری با سایر بازیگران اکوسیستم در حوزه اعتبار مالیاتی و سرمایه‌گذاری فناورانه

در ادامه، آصف کریمی، معاون توسعه واحدهای فناور پارک علم و فناوری دانشگاه تهران، با تأکید بر اینکه گذار از اقتصاد سنتی به اقتصاد دانش‌بنیان از مسیر “تأمین مالی هوشمند” می‌گذرد، به آسیب‌شناسی موانع موجود پرداخت.

وی بزرگترین چالش فعلی را “عدم تطابق ابزارهای مالی سنتی با ماهیت دارایی‌های نامشهود” دانست و تصریح کرد: سیستم بانکی ما همچنان بر مدار وثایق ملکی می‌چرخد، در حالی که بزرگترین دارایی یک شرکت فناور، دانش فنی و ایده خلاقانه آن است که در سیستم فعلی ارزش‌گذاری دقیقی برای آن وجود ندارد.

کریمی تورم و نوسانات ارزی را نیز از عوامل کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به حضور در پروژه‌های بلندمدت و پرریسک فناورانه برشمرد.

کریمی در بخش دیگری از سخنان خود به فرصت‌های بی‌نظیر کشور اشاره کرد و افزود: ما با انبوهی از فارغ‌التحصیلان مستعد و ایده‌های خلاق روبرو هستیم که در صورت تأمین مالی صحیح، پتانسیل بالایی برای ورود به بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی دارند. قانون جهش تولید دانش‌بنیان نیز فرصتی استثنایی برای صنایع بزرگ فراهم کرده تا با سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه شرکت‌های نوپا، هم از معافیت‌های مالیاتی بهره‌مند شوند و هم زنجیره ارزش خود را ارتقا دهند.

وی راهکار اصلی را در تقویت “سرمایه‌گذاری خطرپذیر” و اتصال صنایع مادر به واحدهای فناور دانست و گفت: ما در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران به دنبال تسهیل‌گری برای ایجاد صندوق‌های پژوهش و فناوری مشترک هستیم.

کریمی استفاده گسترده از ظرفیت “بازار سرمایه” و “سکوی‌های تأمین مالی جمعی” (Crowdfunding) را برای تزریق سرمایه‌های خُرد مردمی به چرخه تولید فناوری پیشنهاد داد.

در بخش پایانی این نشست، دکتر مهدی فریدوند، مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه تهران، به تشریح عملکرد و دستاوردهای این صندوق پرداخت. وی با اشاره به تلاش صندوق برای تبدیل شدن به یک نهاد مالی تخصصی و حرفه‌ای با حداقل وابستگی به دولت، گفت: افزایش سرمایه‌های انجام شده به این دلیل بود که برای ارائه ضمانت‌نامه‌ها ناگزیر به داشتن سرمایه‌ای معادل یک‌دوازدهم تعهدات خود بودیم و در غیر این صورت به سقف تعهدات برخورد می‌کردیم.

فریدوند با اشاره به پذیرش ضمانت‌نامه‌های این صندوق توسط وزارتخانه‌های دفاع، نیرو، نفت و نظام بانکی کشور بر اساس قانون جهش دانش‌بنیان، خاطرنشان کرد: این ضمانت‌نامه‌ها با حداقل بروکراسی صادر می‌شوند و فرآیند اخذ تسهیلات بانکی را برای شرکت‌ها تسریع می‌کنند. از ابتدای سال ۱۴۰۲، هیچ کارفرمایی ضمانت‌نامه ما را رد نکرده است.

مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه تهران از افزایش سرمایه صندوق به ۲۰۰ میلیارد تومان و دریافت ۳۷ میلیارد تومان از محل تبصره ۱۸ دولت خبر داد و افزود: «ما با ۱۰ بانک برای پذیرش ضمانت‌نامه‌ها تفاهم‌نامه امضا کرده‌ایم. همچنین در حوزه تأمین مالی جمعی، صندوق با ارائه ضمانت به شرکت‌های دانش‌بنیان، زمینه جذب منابع مردمی برای پروژه‌های اقتصادی آن‌ها را فراهم می‌کند.

وی وجود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی با دغدغه فناوری را از جمله عوامل تمایز صندوق دانشگاه تهران دانست و استفاده از ظرفیت بازار سرمایه و انتشار اوراق برای شرکت‌های دانش‌بنیان را از راهبردهای آتی این صندوق برای حل چالش کمبود سرمایه برشمرد.

گفتنی است در این نشست تخصصی، بر ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاستی و مالی کشور برای تشویق سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوظهور تأکید شد. سخنرانان چالش‌هایی نظیر پیچیدگی فرآیندها، ضعف آگاهی و ناکافی بودن شبکه‌سازی نهادی را از موانع اصلی بهره‌برداری اثربخش از این قانون عنوان کردند.