عبدالباری عطوان تحلیل کرد؛

حضور متراکم ناو‌های هواپیمابر آمریکا در منطقه می‌تواند به هدفی آسیب‌پذیر برای موشک‌های پیشرفته ایران تبدیل شود

دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از سه‌شنبه در سوئیس آغاز می‌شود؛ گفت‌و‌گو‌هایی سرنوشت‌ساز در میانه تنش‌های نظامی و تحرکات منطقه‌ای.

کد خبر: ۱۳۷۱۲۲۰

سه‌شنبه - ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ / February 17, 2026

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ عبدالباری عطوان تحلیلگر جهان عرب و سردبیر روزنامه رای الیوم در تازه ترین یادداشت خود نوشت که دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در سفارت عمان در سوئیس آغاز می‌شود؛ مذاکراتی با هدف دستیابی به یک توافق هسته‌ای جدید که بتواند از شدت تنش‌ها بکاهد و از بروز جنگی فراگیر میان دو کشور جلوگیری کند.

موفقیت یا شکست این مذاکرات تا حد زیادی به نتایج دیدار محرمانه در کاخ سفید میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو بستگی دارد. نتانیاهو خواهان کشاندن ایالات متحده به یک حمله مستقیم علیه ایران است؛ حمله‌ای که به گفته او باید توانمندی‌های نظامی ایران، به‌ویژه ظرفیت‌های موشکی این کشور را نابود کند، چراکه آن را تنها تهدید موجودیتی علیه رژیم اسرائیل می‌داند. او شروطی «حداکثری» مطرح می‌کند که به‌خوبی می‌داند ایران با آنها موافقت نخواهد کرد؛ از جمله برچیدن صنعت موشکی، محدودسازی برد موشک‌ها به حدود ۳۰۰ کیلومتر، توقف تولید پهپادهای ایرانی، انتقال ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با غنای بالای ۶۰ درصد به خارج از کشور و بستن کامل مسیر دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای. چنین شروطی می‌تواند بهانه لازم را برای صدور فرمان حمله از سوی رئیس‌جمهور آمریکا و اعزام بمب‌افکن‌ها و ناوهای هواپیمابر این کشور فراهم کند.

ایران از موضع ضعف مذاکره نمی‌کند

ایران تأکید دارد که در این مذاکرات از موضع ضعف وارد نشده است. استقرار ناوهای هواپیمابر آمریکا، ناوهای جنگی و بیش از ۴۰ هزار نیروی نظامی در منطقه ـ علاوه بر نیروهای مستقر در پایگاه‌های کشورهای عربی ـ به گفته مقامات ایرانی، عامل بازدارنده نخواهد بود. تهران معتقد است که پیش‌تر نیز در رویارویی‌های غیرمستقیم با آمریکا و رژیم اسرائیل ایستادگی کرده و توانسته موازنه را تغییر دهد.

برخی تحلیلگران ایرانی بر این باورند که حضور متراکم ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه حتی می‌تواند به هدفی آسیب‌پذیر برای موشک‌های پیشرفته ایران تبدیل شود؛ به‌ویژه موشک «خرمشهر» که از آن به‌عنوان موشکی با قدرت تخریب بالا یاد می‌شود. مقامات نظامی ایران می‌گویند این موشک با سرجنگی سنگین و دقت بالا، قادر است اهداف دریایی بزرگ را مورد اصابت قرار دهد.

در همین چارچوب، مجتبی زارعی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، هشدار داده است که ناوهای هواپیمابر آمریکایی از جمله «آبراهام لینکلن» و «جرالد فورد» در صورت وقوع درگیری، در تیررس موشک‌های ایرانی قرار خواهند داشت.

علی لاریجانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفت‌وگویی رسانه‌ای تأکید کرده است که «موشک‌های ایرانی، اسرائیل را به اندازه واقعی خود بازگرداندند و رؤیای سیطره منطقه‌ای آن را ناکام گذاشتند.» او گفته است که در رویارویی‌های اخیر، معادلات قدرت در منطقه تغییر کرده و بازدارندگی ایران افزایش یافته است.

سناریوی پاسخ ایران در صورت حمله نظامی

بر اساس برخی گزارش‌ها، ایران برای مقابله با هرگونه حمله احتمالی، طرح دفاعی چندمرحله‌ای آماده کرده است. مرحله نخست شامل جذب و مهار ضربه اولیه خواهد بود و در مراحل بعدی، اقدامات گسترده‌تری همچون تهدید به بستن تنگه‌های راهبردی مطرح می‌شود.

تنگه هرمز در خلیج فارس و باب‌المندب در دریای سرخ از مهم‌ترین گذرگاه‌های انتقال انرژی جهان به‌شمار می‌روند. روزانه حدود ۲۰ درصد از نفت جهان ـ معادل تقریبی ۲۲ میلیون بشکه ـ از این مسیرها عبور می‌کند. هرگونه اختلال در این آبراه‌ها می‌تواند قیمت نفت را به‌شدت افزایش دهد و بازارهای جهانی را دچار شوک کند.

همزمان با افزایش تنش‌ها، سپاه پاسداران ایران رزمایش‌هایی در منطقه تنگه هرمز برگزار کرده است. برخی تحلیلگران این رزمایش‌ها را پیامی بازدارنده در آستانه مذاکرات می‌دانند.

در گزارش‌های غیررسمی ادعا شده است که ایران در ماه‌های اخیر تجهیزات پیشرفته راداری، جنگ الکترونیک و سامانه‌های پدافندی جدیدی دریافت کرده است. برخی منابع از همکاری‌های فنی با چین و روسیه سخن گفته‌اند؛ همکاری‌هایی که هدف آن تقویت پوشش دفاع هوایی ایران و کاهش آسیب‌پذیری در برابر حملات احتمالی عنوان می‌شود.

آیا جنگی منطقه‌ای در راه است؟

در صورت شکست مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا، خطر گسترش درگیری به یک جنگ منطقه‌ای وجود دارد؛ جنگی که می‌تواند زیرساخت‌های حیاتی، مسیرهای انرژی و امنیت منطقه خاورمیانه را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، تهران تأکید می‌کند آغازگر جنگ نخواهد بود، اما در صورت تحمیل درگیری، آن را محدود و کوتاه‌مدت نخواهد گذاشت.

در نهایت، سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس می‌تواند نه‌تنها بر آینده توافق هسته‌ای، بلکه بر امنیت منطقه، قیمت جهانی نفت و توازن قدرت در خاورمیانه تأثیر تعیین‌کننده‌ای بگذارد. روزهای پیش‌رو نشان خواهد داد که دیپلماسی می‌تواند از تشدید بحران جلوگیری کند یا منطقه وارد مرحله‌ای تازه از تنش خواهد شد.