گزارش|

۶۰ درصد خودرو‌های ناقص سایپا در انتظار قطعات کروز/ چگونه یک شرکت قطعه ساز، تولید خودرو را زمین‌گیر کرد؟

بیش از ۶۰ درصد خودرو‌های ناقص سایپا در پارکینگ‌ها منتظر قطعات شرکت کروز هستند و توقف این قطعات کلیدی، تولید این خودروساز را زمین‌گیر کرده است. کارشناسان صنعت خودرو تاکید دارند که سیاست تک‌سورس گذشته و تمرکز تأمین از یک مسیر، ریسک تولید را به شدت افزایش داده و بخش قابل توجهی از سرمایه در گردش شرکت را معطل نگه داشته است.

کد خبر: ۱۳۷۲۰۳۶

چهارشنبه - ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ / February 18, 2026

به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ قطعا مساله تأمین قطعه در صنعت خودرو، موضوع تازه‌ای نیست، اما آنچه امروز در خطوط تولید دیده می‌شود، نشان می‌دهد برخی تصمیم‌های گذشته حالا اثر مستقیم خود را بر تیراژ و تحویل خودرو گذاشته‌اند. تمرکز تأمین یک‌سری قطعات کلیدی از یک شرکت خاص، در ظاهر ساده و کم‌هزینه به نظر می‌رسد، اما در عمل می‌تواند کل زنجیره تولید را وابسته کند.

در سال‌هایی که سیاست تک‌سورس در برخی بخش‌های تأمین قطعه خودروسازان آگاهانه و یا ناآگاهانه شکل گرفت، شاید هدف کاهش پیچیدگی قرارداد‌ها یا مدیریت ساده‌تر خرید بوده و یا وجود برخی بخشنامه‌ها که خرید داخلی را الزام کرده، ولی نتیجه امروز آن، افزایش ریسک تولید برای خودروسازان است.

قاعدتا وقتی یک قطعه کلیدی فقط از یک مسیر تأمین می‌شود، هر اختلال در آن مسیر مستقیماً به توقف خودرو در کف پارکینگ منجر می‌شود؛ حتی اگر سایر قطعات آماده باشد. تا قبل از آنکه ایران خودرو خصوصی شود، این مجموعه مانند سایر خودروسازان، با شرکت کروز برای تامین قطعه با چالش مواجه بود، حال شرکت‌های کرمان موتور و سایپا همچنان مشکل دارند.

یک فعال صنعت قطعه‌سازی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجو با اشاره به وضعیت فعلی گروه خودروسازی سایپا گفت: بیش از ۶۰ درصد خودرو‌هایی که امروز در پارکینگ‌های سایپا متوقف شدند، منتظر قطعات مرتبط با شرکت کروز هستند.

اگر این عدد را در مقیاس تولید ماهانه سایپا در نظر بگیریم، به‌معنای آن است که بخش قابل توجهی از سرمایه در گردش این شرکت به‌صورت خودروی ناقص در کف کارخانه قفل شده است. این یعنی هزینه خواب سرمایه، افزایش هزینه انبارداری و پرداخت جریمه تأخیر به مشتریان.

به گفته این فعال صنعتی، کسری قطعات خودرو در سایپا مربوط به قطعاتی است که طی سال‌های گذشته به‌صورت تک‌سورس از شرکت کروز تعریف شده‌اند.

۱۰ هزار وانت سایپا چرا تجاری نمی‌شود؟

او در ادامه به وضعیت برخی محصولات اشاره کرد و گفت: آن طور که مطلع شدم در بخش وانت ۱۵۱، حدود ۱۰ هزار دستگاه خودروی ناقص وجود دارد که ۱۰۰ درصد نقص آنها مربوط به قطعات وابسته به کروز است. بدین جهت شرکت بن‌رو برای تولیدات خود به طور کامل نیازمند قطعات کروز است.

او اذعان داشت: زمانیکه قرار بود شرکت «بن رو» به بخش خصوصی واگذار شود، شرکت کروز تلاش‌هایی زیادی برای تصاحب آن انجام داد، اما با به تعویق افتادن خصوصی‌سازی، این واگذاری صورت نگرفت و اکنون تأمین قطعات آن با محدودیت مواجه شده است.

ضرورت بازنگری در ساختار تأمین

این فعال صنعت قطعه تأکید کرد: تک‌سورس بودن باید جدی گرفته شود. نباید اجازه داد انحصار در صنعت قطعه شکل بگیرد. مدیران خودروسازی گرچه به زمان کافی نیاز دارند، اما باید از این وضعیت فاصله بگیرند و سیاست‌گذار هم کمک کند که چه از طریق واردات و چه از مسیر‌های دیگر، منابع تأمین متنوع شود. در صنعتی که هر روز توقف خط تولید می‌تواند میلیارد‌ها تومان هزینه ایجاد کند، وابستگی به یک مسیر تأمین، تصمیمی پرهزینه خواهد بود.

این فعال صنعتی در پایان گفت: اگر امروز مردم با تأخیر در تحویل خودرو روبه‌رو هستند، بخشی از آن به دلیل نفوذی است که در دوره‌های گذشته در ساختار تأمین شکل گرفته است. این روند باید اصلاح شود تا تولید به ثبات برسد.

شنیده‌ها حکایت از آن دارد که طی چند وقت اخیر برخی از قطعه‌سازان با نفوذ که معمولا به صورت تک سورس فعالیت دارند، در حال تهدید قطعه سازانی هستند که به کرمان خودرو و سایپا قطعه می‌دهند؛ آنها می‌گویند که با عدم اختصاص قطعه می‌توانند شرکت‌های خودروساز را تحت فشار قرار دهند و آن را مدیریت و یا هر آنچه را که می‌خواهند تحمیل کنند.