بانک مرکزی کاغذ را به عنوان کالای استراتژیک در نظر بگیرد

دبیر سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای ایران با تاکید بر اهمیت دیدگاه بانک مرکزی درباره کاغذ، گفت: بانک مرکزی مساله را کلان‌تر می‌بیند و کاغذ و ملزومات تولید آن را جزیی از کالاهای اساسی نمی‌داند، کاغذ باید به عنوان کالای استراتژیک در نظر گرفته شود تا در زمان تصمیم‌گیری‌های کلان، دیدگاه درستی درباره کاغذ وجود داشته باشد.

کد خبر: ۱۳۷۲۳۹۱

پنجشنبه - ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ / February 19, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، کاغذ برای بسته‌بندی هر کالاهای تولیدی در ایران، موردنیاز است و همچنین تولید کاغذ می‌تواند قیمت آن را در بازار کنترل کند. با اینکه از صفرتاصد تولید کاغذ در ایران هنوز ممکن نیست، اما فعالیت کارخانه‌هایی که با تامین بخشی از مواداولیه وارداتی بتوانند به نیاز و برنامه‌ریزی کشوری پاسخ دهند، اهمیت دارد؛ زیرا تولید در داخل موجب اشتغال‌زایی می‌شود و در روند تولید است که کارخانه‌ها می‌توانند کیفیت خود را ارتقا دهند.

امیرسامان اسفندیاری دبیر سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای ایران ، با ارائه اطلاعاتی درباره سهم کاغذ وارداتی و تولیدی در رفع نیاز به این کالا، درباره چرایی استراتژیک بودن آن توضیح داد. این مصاحبه در دو بخش تنظیم شده است،

در ایران ۱۴۰ کاغذساز کوچک، بزرگ و متوسط وجود دارد

در ایران چند کارخانه تولید انواع کاغذ داریم؟

در ایران ۱۴۰ کاغذساز کوچک، بزرگ و متوسط وجود دارد که برخی فعال و برخی غیرفعال و اکثریت این تعداد عضو سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای ایران هستند.

در کدام بخش کاغذِ غیرتحریر، باید واردات کاغذ داشته باشیم؟

در مورد کاغذ بسته‌بندی، کاغذهایی که نیاز به درصدهای بیشتر خمیر چوب در ترکیبات‌شان دارند و کاغذهایی با گرماژ پایین، احتیاج به واردات است. اگر مساعدت شود و مواداولیه آن (خمیر) وارد شود، امکان تولید آنها در ایران هم به‌خوبی وجود داد.

از زمانی‌که بحث بهینه‌سازی مصارف ارزی مطرح شده است و با طولانی شدن صف‌های تخصیص ارز، روند واردات کاغذ با مشکل مواجه شد

شرایط واردات کاغذ دشوار و سرعت آن بسیار کند شده است

از چه زمانی واردات کاغذ تحریر متوقف شده است؟

واردت متوقف نشده با توجه به ساختار کنترلی که در بهینه‌سازی مصرفی ارزی، شرایط واردات دشوار و سرعت آن بسیار کُند شده است. ارز نیمایی تا شهریور ۱۴۰۳ به واردات کاغذ تعلق می‌گرفت، سپس متوقف شد. این روزها ارز تک‌نرخی شده است. روزهایی که ارز چند نرخی داشتیم، نظام کنترلی روی واردات کاغذ انجام می‌شد، اما امروز از زمانی‌که بحث بهینه‌سازی مصارف ارزی مطرح شده است و همچنین با طولانی شدن صف‌های تخصیص ارز، روند واردات کاغذ با مشکل مواجه شد. این مساله مختص کاغذ نیست و در باقی کالاها هم این اتفاق افتاد و مشکل وجود دارد.

تا ۹۵ درصد کاغذ بسته‌بندی در داخل تولید می‌شود

چند درصد کاغذ بسته‌بندی در ایران تولید داخل و چند درصد وارداتی است؟

می‌توانم بگویم تا ۹۵ درصد کاغذ بسته‌بندی که شامل انواع کاغذهای لایه‌های مختلف کارتن می‌شود، در داخل تولید می‌شود.

ما برای تولید بخشی از کاغذها که باید در آن از درصدهای بالای خمیر چوب استفاده شود، تا حدودی مشکل داریم و در باقی کاغذها یعنی کاغذ لاینر (Linerboard به نوعی از کاغذ گفته می‌شود که برای لایه‌های بیرونی کارتن‌های موج‌دار استفاده می‌شود)، کاغذ تست‌لاینر (کاغذ تست لاینر یا شبه کرافت نوعی کاغذ بازیافتی پرکاربرد است که در صنایع به خصوص برای تولید انواع ورق کارتن استفاده می‌شود)، کاغذ فلوتینگ (اصلی‌ترین قسمت انواع کارتن و جعبه است. این کاغذ به دلیل ساختار موج‌دارش با نام کاغذ کنگره‌ای نیز در بازار شناخته می‌شود). ایران در تولید این کاغذها تقریبا خودکفا است و این کاغذها واردات ندارد. این کاغذها در گرماژها و عرض‌های مختلف در کشور با کیفیت مناسب تولید می‌شوند.

بافت جنگل‌ها برای تولید مواد اولیه خمیر کاغذ، مناسب نیست

چقدر می‌توانیم خمیر کاغذ تولید کنیم و چقدر خمیر کاغذ در ایران وارداتی است؟

به دلیل قانون «تنفس جنگل‌ها» و اینکه در کل، در منطقه خشکی از نظر جغرافیایی قرار داریم، بافت جنگل‌ها برای تولید مواداولیه خمیر کاغذ، مناسب نیست، به همین دلیل تمرکز اصلی تولید کاغذ کشور برای استفاده از آخال (ضایعات کاغذ قهوه‌ای و سفید) به عنوان مواداولیه برای تولید کاغذ است، از طرفی در خوزستان از باگاس، خمیر کاغذ ساخته می‌شود. همچنین بخش کوچکی از خمیرکاغذ تولیدی در ایران با استفاده از شاخه‌های درختان در جنگل‌ها تولید می‌شود.

صف تخصیص ارز برای واردات چهار تا ۶ ماه زمان لازم دارد، در حالی که تولیدکنندگان کاغذ نمی‌توانند ۴ تا ۶ ماه صبر کنند

ثبت سفارش واردات مواد اولیه به فرآیند زمان‌بر تبدیل شده است

کارخانه‌های تولید کاغذ برای واردات مواداولیه مشکل دارند؟

مرحله ثبت سفارش واردات مواداولیه به فرآیند زمان‌بر تبدیل شده است، امروز صف تخصیص ارز برای واردات چهار تا ۶ ماه زمان لازم دارد، در حالی که تولیدکنندگان کاغذ نمی‌توانند چهار تا ۶ ماه صبر کنند. این توقف از سال ۱۴۰۳ مانده و امسال هم با اجرای بهینه‌سازی مصرف ارز، روند طولانی‌تر شده است. این توقف به دلیل عملکرد دفاتر تخصصی وزارت صمت نیست، آنها تاجایی که می‌توانند بخش مهمی از کارها را در حد اختیارات خود انجام می‌دهند.

بخش مهم دیگر به بانک مرکزی مربوط است. این بانک است که مساله را کلان‌تر می‌بینند و کاغذ و ملزومات تولید آن را جزیی از کالاهای اساسی نمی‌داند، به همین دلیل است که تاکید دارم کاغذ باید به عنوان کالای استراتژیک در نظر گرفته شود تا در زمان تصمیم‌گیری‌های کلان، دیدگاه درستی درباره کاغذ وجود داشته باشد.

نقدینگی از آنچه در بازار اتفاق افتاده، سه ماه عقب است. این روند در کارخانه‌های کاغذسازی مشکل بزرگی را به وجود آورده است

کسی کالایش را به شکل اعتباری نمی‌فروشد

به کمبود نقدینگی صاحبان کارخانه تولید کاغذ اشاره کردید، چرا این شرایط شکل گرفته است؟

روند افزایش قیمت برای کاغذ بسیار شدید بوده است. زمانی بود که برای نمونه با یک میلیارد تومان می‌توانستید بخش عمده‌ای از کالاهای موردنیاز را خرید کنید، بخشی از خرید هم اعتباری (یعنی به شکل مدت‌دار چندماهه) پرداخت می‌شد.

امروز خرید قطعات، مواداولیه و سایر موارد با توجه به اتفاق‌هایی که در ماه‌های اخیر در زمینه نرخ ارز به وقوع پیوسته است و روزبه‌روز قیمت آن افزایش پیدا می‌کند، کسی کالای خود را به شکل اعتباری نمی‌فروشد و همه به سمت فروش نقدی رفتند، اما کارخانه‌های تولید کاغذ کالاهای خود را به شکل اعتباری (مدت‌دار سه تا چهار ماهه) فروخته بودند و مجبور شدند قطعات و مواداولیه را به شکل نقدی بخرند، وقتی این اتفاق افتاد، نیاز به نقدینگی پیدا کردند و با کمبود نقدینگی مواجه شدند، زیرا نقدینگی از آنچه در بازار اتفاق افتاده، سه ماه عقب است. این روند در کارخانه‌های کاغذسازی مشکل بزرگی را به وجود آورده است.

کیفیت کاغذ باید از نظر چاپ‌پذیری بررسی شود

نظر شما درباره کیفیت کاغذ بسته‌بندی تولید شده در ایران چیست؟ آیا مقوای سفیدرنگ داروها در ایران تولید می‌شود؟

مقوای جعبه‌های دارو ایندربرد (Ivory Board Paper نوعی مقوای سفید و صاف با سطح نیمه‌براق یا مات است که به دلیل استحکام بالا و قابلیت چاپ‌پذیری عالی، کاربرد گسترده‌ای در تولید بسته‌بندی‌های لوکس، کارت ویزیت، جعبه‌های تبلیغاتی و جلد دفتر دارد.) یا پشت طوسی هستند که در ایران تولید آن شروع شده و به مرور در حال افزایش است و کیفیت آنها برای استفاده مناسب است.

کیفیت کاغذ باید از نظر چاپ‌پذیری بررسی شود. باید به کاغذ ایرانی این فرصت داده شود تا به کیفیت مطلوب و استانداردهای اولیه برای چاپ برسد، زیرا ماشین‌آلات مورد استفاده برای تولید مقوای ایندربرد، به‌روز هستند، در نتیجه کیفیت این کاغذ به مواد اولیه وارداتی بستگی دارد.

در همه زمینه‌ها بسته‌بندی، آموزشی، فرهنگی، اقتصادی و صنعتی کاغذ کالای استراتژیک است.

باید درباره کاغذ تصمیم‌های حمایتی اساسی گرفته شود

چرا کاغذ کالای استراتژیک است و در کدام حوزه استراتژیک است؟

در حوزه بسته‌بندی کاغذ کالای استراتژیک است، زیرا محصولات و کالای اساسی مانند دارو، موادغذایی و بهداشتی و هر چیزی که فکر کنید بدون بسته‌بندی به دست مصرف‌کننده نمی‌رسد؛ در نتیجه نیاز به کارتُن دارد و کارتُن نیاز به کاغذ دارد پس نقش اصلی در زنجیره تامین و زنجیره توزیع کالایی کشور را برعهده دارد.

در زمینه استراتژیک بودن در حوزه چاپ و نشر، باید گفت کتاب کالایی فرهنگی و مهم است. اهمیت تولید کاغذ برای کتاب‌های درسی، بیش از کتاب‌های سایر ناشران است، زیرا هنوز چیزی جایگزین کتاب‌های درسی نشده است. تامین کاغذ برای کتاب درسی از طریق واردات و تولید داخل باید به شکلی باشد که هر سال در زمان مشخص، به جمعیت دانش‌آموزی مشخص کشور کتاب برسد. این نکته دیگری است که حتما باید رعایت شود، زیرا اگر کتاب دست دانش‌آموزان نباشد تحصیل و آموزش و پرورش تعطیل می‌شود.

نکته بعدی این است که کاغذهای چاپ و تحریر برای کاغذهایی حرارتی، کاغذهای بانک‌ها، بیمارستان‌ها و ... استفاده می‌شود. روزی را فرض کنید که بانک‌ها کاغذ نداشته باشند. با وجود اقداماتی که برای الکترونیک شدن دولت انجام می‌شود، هنوز هم ثبت هر مساله‌ای نیاز به فرم کاغذی دارد. تمام کارتخوان‌های کشور در برابر خرید، رسید تحویل می‌دهند که نیاز به کاغذ حرارتی دارد؛ اینجا هم کاغذ کالای استراتژیک محسوب می‌شود و بسیاری از انواع دیگر کاغذ مثل کاغذ فیلتر و کاغذ دیواری و ...

همه کشورهای دنیا علاوه بر اینکه از کاغذ در بسته‌بندی و چاپ و نشر استفاده می‌کنند، به آن به عنوان کالای استراتژیک نگاه می‌کنند زیرا هنوز هم اگر مشکلی پیش آید و برای نمونه اینترنت قطع شود، اطلاع‌رسانی از طریق کاغذ اتفاق می‌افتد و کاغذ در بسته‌بندی با کارتُن و جعبه که اصلی‌ترین ماده مصرفی بسته‌بندی و دوستدار محیط زیست هستند، بسیار دارای اهمیت است، پس به این دلایل باید به کاغذ به‌عنوان کالای استراتژیک نگاه شود و درباره آن تصمیم‌های حمایتی اساسی گرفته شود.