ریل و جاده در خدمت کریدورها/ نقشه ایران برای فتح بازار ترانزیت منطقه

با رشد ۳۴ درصدی ترانزیت ریلی و عبور مجموع ترانزیت کشور از ۲۰ میلیون تن، سیاست‌گذاران حمل‌ونقل تکمیل حلقه‌های مفقوده کریدور‌های بین‌المللی را در اولویت قرار داده‌اند؛ پروژه‌هایی که می‌توانند سالانه میلیارد‌ها دلار درآمد ارزی برای کشور ایجاد کنند.

کد خبر: ۱۳۷۲۶۷۸

جمعه - ۰۱ اسفند ۱۴۰۴ / February 20, 2026

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ موقعیت کشور در کریدورهای اصلی East-West (شرق-غرب) و North-South (شمال-جنوب) ظرفیت بالایی را برای توسعه ترانزیت ریلی و جاده‌ای ایجاد می‌کند. همسایگی با ۱۵ کشور و دارا بودن بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی نیز بال‌های شتاب‌دهنده این موقعیت جغرافیایی خدادادی هستند.کریدور شرق-غرب از شرق آسیا و به ویژه چین آغاز می‌شود و پس از عبور از ایران به اروپا می‌رسد، در حالی که کریدور شمال-جنوب از روسیه آغاز می‌شود و با عبور از کشورهای مسیر به هند می‌رسد. ایران همچنین در کنار کریدور اسلام‌آباد-تهران-استانبول (ITI) و کریدور قزاقستان-ترکمنستان-ایران، و شاخه‌های اصلی کریدور شمال-جنوب از مرز اینچه‌برون در شرق دریای خزر و مرز آستارا در غرب دریای خزر، به عنوان نقش‌آفرینان کلیدی ترانزیت بین‌المللی معرفی می‌شود.

در حال حاضر شبکه ریلی کشور با حدود ۱۵ هزار کیلومتر طول و ۱۲ ایستگاه مرزی، اتصال سراسری راه‌آهن ایران به کریدورهای بین‌المللی را فراهم کرده است. این ظرفیت می‌تواند نقش مهمی در افزایش سهم ایران از بازار ترانزیت منطقه‌ای ایفا کند. به گفته مدیرکل بازرگانی خارجی راه‌آهن شهریار نقی‌زاده، در سال گذشته میزان ترانزیت ریلی ۲.۵ میلیون تن و ترانزیت جاده‌ای ۱۷.۵ میلیون تن (در مجمئع 20 میلیون تن) بود که حاکی از رشدهای قابل توجه ترانزیت کشور است.حمل‌ونقل جاده‌ای بیش از ۲۰ درصد و حمل‌ونقل ریلی حدود ۳۴ درصد رشد داشت که این جهش‌ها پایه‌ای برای اهداف بلندمدت ترانزیتی است.براساس برنامه هفتم توسعه، هدف کلان این دوره افزایش ترانزیت کشور تا پایان برنامه به ۴۰ میلیون تن است. برای رسیدن به این هدف، تکمیل و اتصال حلقه‌های مفقوده کریدورهای ترانزیتی از اهمیت بالایی برخوردار است.

نقی‌زاده پروژه‌های کلیدی که در اولویت قرار دارند را شامل تکمیل مسیر چابهار–زاهدان، اتصال رشت–آستارا در کریدور شمال-جنوب و همچنین پروژه‌های مرند، ماکو و چشمه‌ثریا در مسیر شرق-غرب عنوان کرد. این طرح‌ها به عنوان زیرساخت‌های مسیرگشای افزایش ظرفیت ترانزیت شناخته می‌شوند و می‌توانند نقش مهمی در تقویت جایگاه ایران در زنجیره حمل‌ونقل بین‌المللی ایفا کنند.برای دستیابی به این اهداف، مشوق‌های جدیدی تصویب شده است تا انگیزه فعالان این حوزه را افزایش دهد.

همچنین ستاد ملی ترانزیت (گذر) با حضور دبیری وزیر راه و شهرسازی و براساس مواد ۵۶ و ۵۷ قانون برنامه هفتم توسعه تشکیل شده است. وظیفه تمامی دستگاه‌ها در چارچوب قانون، همکاری کامل برای تحقق اهداف ترانزیتی کشور تلقی می‌شود.در پایان، با تکمیل پروژه‌های اولویت‌دار و استفاده مؤثر از مشوق‌ها، ایران گام‌های مشخصی در مسیر دستیابی به ۱۰ میلیون تن ترانزیت ریلی تا پایان برنامه هفتم توسعه برمی‌دارد و می‌تواند جایگاه خود را در زنجیره حمل‌ونقل بین‌المللی به طور قابل‌توجهی ارتقا دهد.گفتنی است هر تن ترانزیت کالا بین ۷۵ تا ۱۵۰ دلار درآمد ارزی به کشور تزریق می‌کند که ترانزیت این ۱۰ میلیون تن، سالانه ۱ میلیارد دلار درآمد خواهد داشت.