اجازه از «باب‌المراد» برای خلق یک شاهکار؛ ماجرای تلاوت جاودانه عبدالباسط در حرم کاظمین چه بود؟

تلاوت سال ۱۹۵۴ میلادی در صحن مطهر امام موسی کاظم (ع)، تنها یک اجرای قرآنی نیست؛ بلکه یکی از سه شاهکار برتر تلاوت جهان است که در آن، تکنیک ناب مصری با معنویت شیعی پیوند خورد. استاد عبدالباسط محمد عبدالصمد، نابغه‌ای که از تبار کردهای مهاجر و حافظان کل قرآن بود، در این محفل تاریخی آیاتی از سوره‌های حشر، تکویر و فجر را به گونه‌ای تلاوت کرد که گویی پژواک وحی در کالبد زمان دمیده شده است.

کد خبر: ۱۳۷۳۰۸۳

شنبه - ۰۲ اسفند ۱۴۰۴ / February 21, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، در میان گنجینه عظیم تلاوت‌های استاد عبدالباسط، اجرای کاظمین جایگاهی قدسی دارد. خودِ استاد درباره این لحظات می‌گوید: «من عجیب تحت تأثیر معنویت فضای مجلس قرار گرفته بودم و قبل از تلاوت، از امام موسی کاظم (ع) و امام جواد (ع) برای این تلاوت اجازه گرفتم.» این اذن قلبی، چنان برکت و سوزی به نای او بخشید که پس از دهه‌ها، هنوز هم شنیدن فرازهای «سوره تکویر» او، لرزه بر اندام شنوندگان می‌اندازد. عکسی که از آن دوران به یادگار مانده (ردیف اول، سومین نفر از سمت راست)، سندی است بر حضور متواضعانه این قاری بزرگ در آستان اهل‌بیت (ع).

صوت استاد عبدالباسط در کاظمین

{$sepehr_media_3340542_600_400}

از روستای «المزاعزه» تا قله‌های جهانی

عبدالباسط (۱۹۲۷-۱۹۸۸) در خانواده‌ای قرآنی در جنوب مصر متولد شد. او که در ۱۰ سالگی حافظ کل شد، با گواهی استاد سلیم، اعتماد مردم را جلب کرد و در ۱۲ سالگی ستاره محافل قنا شد. ورود او به رادیو مصر در سال ۱۹۵۱، انقلابی در خرید گیرنده‌های رادیویی ایجاد کرد؛ چرا که همه می‌خواستند صدای اعجازآمیز او را در خانه‌های خود داشته باشند.

نقاط عطف زندگی حرفه‌ای او:

تأسیس انجمن قاریان: او اولین رئیس انجمن قاریان در مصر بود.

سفیر صلح و ایمان: در اندونزی (جاکارتا) بیش از ۲۵۰ هزار نفر تا سپیده دم ایستاده به تلاوت او گوش سپردند.

معجزه هدایت: در سفرهای خود به آمریکا و اوگاندا، ده ها نفر (از جمله ۹۲ نفر در اوگاندا) تنها با شنیدن صوت قرآن او به اسلام گرویدند.

یادگار نیم قرن قرائت و آرزوی مسجدالاقصی

پسرش، یاسر، پدر را مردی توصیف می‌کند که در خانه با تواضع به تلاوت‌های خود گوش می‌داد و همواره مشوق فرزندانش بود. عبدالباسط که سوره «اسراء» را در مسجدالاقصیِ آزاد طنین‌انداز کرده بود، تا پایان عمر از اشغال فلسطین رنج می‌برد و آرزو داشت بار دیگر در آن مکان مقدس تلاوت کند.

نکته تاریخی: عکس ماندگار در حیاط حرم کاظمین، نشان‌دهنده دورانی است که وحدت اسلامی در پناه قرآن و اهل‌بیت (ع) تجلی یافته بود؛ جایی که قاری کُردتبار مصری، در قلب عراق و در جوار امامان شیعه، یکی از سه شاهکار برتر تاریخ را خلق کرد.

تحلیل فرازهای پایانی: از حشر تا فجر

در این تلاوت، استاد از ابهت نام‌های الهی در سوره حشر آغاز می‌کند، در تکویر با تحریرهای بی‌نظیر قیامت را به تصویر می‌کشد و در نهایت با بخش ۲۷ تا آخر سوره فجر، جان‌ها را به مقام «نفس مطمئنه» می‌رساند. این همان نقطه‌ای است که هنر تلاوت به کمال مطلق خود می‌رسد.