کاهش اثربخشی آنتی‌بیوتیک با تجویز نامناسب

تجویز نامناسب آنتی‌بیوتیک، نزدیک به زمان جراحی یا تجویز طولانی‌مدت آن در مراکز مراقبت از سالمندان از جمله یافته‌های گزارش اخیر در مورد مصرف آنتی‌بیوتیک و مقاومت در برابر آن در استرالیاست.

کد خبر: ۱۳۷۳۳۹۱

شنبه - ۰۲ اسفند ۱۴۰۴ / February 21, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، کارشناسان استرالیایی می‌گویند اگرچه آنتی‌بیوتیک‌های کمتری نسبت به یک دهه پیش در جامعه تجویز می‌شوند، اما هنوز جای بهبود تجویز آنتی‌بیوتیک در بیمارستان‌ها وجود دارد.

در ادامه دلیل نگرانی در مورد مقاومت آنتی‌بیوتیکی و آنچه آخرین گزارش در این زمینه آشکار ساخته، آمده است.

چرا استفاده از آنتی‌بیوتیک و «مقاومت آنتی‌بیوتیکی» موضوع مهمی است؟

عواملی که منجر به استفاده از آنتی‌بیوتیک می‌شوند، در بیمارستان‌ها و جامعه متفاوت هستند.

در بیمارستان‌ها، بیماران بیشتری مبتلا به عفونت وجود دارند و همچنین بیماران با عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک به این مکان‌ها مراجعه می‌کنند. در اینجا یک معضل رایج، اطمینان از دریافت سریع آنتی‌بیوتیک توسط بیماران و در عین حال عدم استفاده بیش از حد و غیرضروری از این داروهاست.

در جامعه، پزشکان عمومی اغلب باید از قضاوت بالینی دقیقی برای تعیین اینکه آیا آنتی‌بیوتیک مورد نیاز است یا خیر، یا اینکه آیا بیمار بدون آنها بهبود می‌یابد استفاده کنند.

اگر این موضوع را در سطح بیماران منفرد در نظر بگیریم، ممکن است خطرات کوچک به نظر برسند. اما در سطح جمعیت، استفاده از آنتی‌بیوتیک اشتباه یا استفاده از آن در زمانی که نیازی به آن نیست یا برای مدت طولانی، خطر مقاومت آنتی‌بیوتیکی را افزایش می‌دهد.

در این وضعیت باکتری‌ها در برابر گزینه‌های درمانی معمول مقاوم می‌شوند، بنابراین عفونت‌ها ممکن است به رغم درمان به پیشرفت خود ادامه دهند.

به گزارش نشریه تخصصی «مدیکال اکسپرس»، این امر به دلیل «فشار انتخاب» رخ می‌دهد. این بدان معناست که باکتری‌ها تغییراتی را به دست می‌آورند که آنها را قادر می‌سازد از اثر آنتی‌بیوتیک‌ها فرار کنند و این گونه‌های مقاوم همچنان به رشد و گسترش خود ادامه می‌دهند.

تجویز آنتی‌بیوتیک در زمان نامناسب (خیلی زود یا خیلی دیر) اثربخشی آن را کاهش می‌دهد. تجویز آن برای جراحی که خطر عفونت کم است یا برای مدت طولانی و غیرضروری، بیماران را در معرض خطر عوارض جانبی آنتی‌بیوتیک مانند اسهال و همچنین افزایش خطر مقاومت آنتی‌بیوتیکی قرار می‌دهد.

به گفته متخصصان، مقاومت آنتی‌بیوتیکی، توانایی یک باکتری در مقاومت در برابر درمان با آنتی‌بیوتیک است. این پدیده در سال‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های بزرگ بهداشت عمومی تبدیل شده است.

باکتری‌ها ضمن تطبیق با محیط خود و انجام جهش‌های ژنتیکی در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم می‌شوند. این جهش‌ها در دی‌ان‌ای آنها ثبت شده و به نسل‌های بعدی منتقل می‌شود. علاوه بر این، باکتری‌ها می‌توانند دی‌ان‌ای مقاوم خود را حتی به دیگر باکتری‌ها نیز منتقل کنند.

در مواردی که آنتی‌بیوتیک‌های اولیه اثر نمی‌کنند، پزشکان ممکن است آنتی‌بیوتیک‌هایی با طیف اثر گسترده‌تر تجویز کنند. اما گاهی هیچ گزینه درمانی دیگری وجود ندارد که به این وضعیت «بن‌بست درمانی» گفته می‌شود.

مصرف آنتی‌بیوتیک‌های با طیف وسیع، خود می‌تواند مقاومت باکتری‌ها را افزایش دهد و بدین ترتیب، این چرخه معیوب ادامه می‌یابد.