تفاوت‌های حق کسب و پیشه و سرقفلی از نظر ماهیتی و قانونی

معاون سرپرست مجتمع قضایی شهید مدنی گفت: نحوه محاسبه قیمت حق سرقفلی با حق کسب و پیشه متفاوت است.

کد خبر: ۱۳۷۴۲۳۸

دوشنبه - ۰۴ اسفند ۱۴۰۴ / February 23, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، حسین محمودی اختیار، دادرس شعبه ۴۸ و معاون سرپرست مجتمع قضایی شهید مدنی با بیان اینکه یکی از مواردی که در این مجتمع و سایر محاکم طرح می‌شود، بحث سرقفلی و حق کسب و پیشه است، اظهار کرد: حق کسب و پیشه و سرقفلی از نظر ماهیتی و قانونی با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند.

ماهیت حقوقی حق کسب و پیشه

وی افزود: ماهیت حقوقی حق کسب و پیشه اساسا مطابق با قانون روابط موجر و مستاجر سال ۱۳۵۶ بنا شده و مطابق با این قانون که عطف به ماسبق هم شده و اجاره‌های قبل از تصویب این قانون را نیز شامل می‌شود، در املاک تجاری که توسط مالک واگذار می‌شود مستاجر حق تمدید اجاره را دارد و مالک به محض اتمام مدت اجاره نمی‌تواند حکم تخلیه مستاجر را بگیرد.

چه زمانی مالک می‌تواند درخواست تخلیه و فسخ قرارداد را از دادگاه بخواهد؟

دادرس شعبه ۴۸ و معاون سرپرست مجتمع قضایی شهید مدنی ادامه داد: حق کسب و پیشه آثار و شرایطی دارد که مطابق با قرارداد اجاره، مستاجر نباید تعدی و تفریط کند، تغییر شغل دهد و یا مورد اجاره را به غیر انتقال دهد و چنانچه این موارد صورت گیرد، حق کسب و پیشه زایل می‌شود و مالک می‌تواند درخواست تخلیه و فسخ قرارداد را از دادگاه بخواهد.

محمودی اختیار عنوان کرد: حق کسب و پیشه، حقی است که مستاجر یک ملک تجاری از طریق راه‌اندازی یک کسب و کار نسبت به آباد کردن آن ملک اقدام می‌کند و مردم آن مکان را به عنوان آن صنف خاص می‌شناسند و بدین جهت حقی را برای مستاجر متصور می‌شود لذا برای حمایت از تجارت و کسب و کار مستاجر این قانون وضع شده است، در ضمن این قانون عطف به ماسبق شده در حالیکه معمولا قانون عطف به مسابق نمی‌شود.

مستاجر معمولا در خصوص حق کسب و پیشه، حق انتقال ندارد

وی در ادامه افزود: مستاجر معمولا در خصوص حق کسب و پیشه، حق انتقال ندارد مگر اینکه در قرارداد اجاره چنین شرطی قید شود. همچنین درخصوص تغییر شغل نیز در قرارداد عنوان شغل خاص جهت اجاره ذکر می‌شود و مستاجر حق تغییر شغل را ندارد مگر اینکه مالک این اجازه را بدهد. در صورتی که مستاجر بخواهد آن ملاک را تخلیه کند، معمولا حق کسب و پیشه را واگذار می‌کند و این واگذاری باید در قالب عقد صلح انتقال یابد ولی متاسفانه چیزی که اکنون عرف است به عنوان فروش سرقفلی بیان می‌شود.