ارائه سه راهبرد برای گذار به کشاورزی مکانیزه و پایدار در زنجیره تولید گل‌گاوزبان ایرانی

پژوهشگران دانشگاه تهران با انجام یک مطالعه پیشگامانه برای نخستین بار در سطح کشور و جهان، موفق به ارزیابی جامع شاخص‌های پایداری در زنجیره تولید دمنوش گل‌گاوزبان ایرانی شدند. رویکردی که می‌تواند افق‌های تازه‌ای در کشاورزی پایدار و صنعت گیاهان دارویی بگشاید.

کد خبر: ۱۳۷۴۳۰۴

دوشنبه - ۰۴ اسفند ۱۴۰۴ / February 23, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از روابط عمومی دانشگاه تهران، پژوهشگران دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران متشکل از محمدعلی قهرمانی آقبلاغ رستم خان، دانش‌آموخته؛ مجید خانعلی، دانشیار؛ حسن قاسمی مبتکر، دانشیار، طبق تحقیقات خودگذار از نظام کشت کنونی به کشاورزی مکانیزه و دقیق را برای این گیاه ارزشمند هموار ساخته که افق روشنی را برای توسعه پایدار در صنعت گیاهان دارویی کشور ترسیم می‌کند.

مجید خانعلی در رابطه با تشریح راهکار‌های عملی مستخرج از این پژوهش اظهار داشت: «بر اساس یافته‌های مطالعه، سه راهبرد محوری برای ارتقای پایداری زنجیره تولید گل‌گاوزبان ایرانی و تعمیم آن به سایر گیاهان دارویی تدوین شده است. راهبرد نخست، اصلاح نظام تغذیه گیاهی از طریق جایگزینی تدریجی کود‌های شیمیایی نیتروژنه با کود‌های زیستی و اصلاح‌کننده‌های آلی خاک نظیر اسید هیومیک و نیز توسعه کشت گیاهان تثبیت‌کننده نیتروژن در تناوب با گل‌گاوزبان است که ضمن حفظ عملکرد محصول، کاهش چشمگیر انتشار گاز‌های گلخانه‌ای را به همراه خواهد داشت.»

وی افزود: «راهبرد دوم، تحول در بسته‌بندی با حذف تدریجی نایلون و جایگزینی آن با مواد زیست‌تخریب‌پذیر مبتنی بر منابع تجدیدپذیر و بهینه‌سازی وزن بسته‌بندی است. این راهبرد از انباشت پسماند‌های پلاستیکی در محیط‌زیست جلوگیری کرده و همسو با توسعه صنعت بسته‌بندی سبز در کشور است.»

دانشیار دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در پایان خاطرنشان کرد: «راهبرد سوم، گذار از نظام نیمه‌مکانیزه فعلی به سامانه‌های کشاورزی دقیق و مکانیزه با بهره‌گیری از تجهیز و استقرار ماشین‌آ‌های کارآمد و بهینه‌سازی مصرف سوخت است. این راهبرد ضمن خواص مختلف دارویی و بهداشتی این گیاه، بازدهی تولید را افزایش داده و کیفیت یکنواخت‌تری از محصول نهایی را برای عرضه به بازار‌های داخلی و بین‌المللی فراهم می‌آورد. اجرای این سه راهبرد در صنعت گیاهان دارویی کشور، گامی بلند در جهت تحقق امنیت پایدار غذایی، بهره‌وری انرژی و کاهش ردپای کربن خواهد بود.»

یافته‌های پژوهشی تیم تحقیقاتی این مطالعه با عنوان «Energy audit and sustainability assessment of the production chain of Echium amoenum Fisch & Mey using a life cycle assessment» که به تازگی در یک نشریه بین‌المللی منتشر شده است از طریق پیوند زیر در دسترس پژوهشگران، سیاست‌گذاران و فعالان حوزه کشاورزی و صنایع تبدیلی است.