درس پرورشی قربانی کاهش ساعات آموزش بدنبال تعطیلی‌ها

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش از اجرای «الگوی پرورش نوین» با افق ۱۰ ساله خبر داد و با تأکید بر نقش تعیین‌کننده فعالیت‌های پرورشی در ارتقای کیفیت آموزشی گفت: این الگو با تمرکز بر سرگرمی‌های مفید، افزایش مشارکت اجتماعی دانش‌آموزان و استعدادیابی فراگیر طراحی شده و قرار است با بازطراحی ساختار مدرسه، زمینه تمرین مهارت‌های زندگی و شکوفایی استعدادها را فراهم کند.

کد خبر: ۱۳۷۵۴۴۷

چهارشنبه - ۰۶ اسفند ۱۴۰۴ / February 25, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، صادق حسین‌زاده ملکی در نشستی به مناسبت هفته امور تربیتی و تربیت اسلامی، بر نقش تعیین‌کننده فعالیت‌های پرورشی در ارتقای کیفیت آموزشی تاکید کرد و از اجرای الگوی پرورش نوین با برنامه‌ریزی ۱۰ ساله خبر داد و گفت: این الگو بر پایه سرگرمی‌های مفید، افزایش مشارکت اجتماعی دانش‌آموزان و استعدادیابی فراگیر طراحی شده است.

حسین‌زاده ملکی با اشاره به اینکه آغاز سال فعالیت‌های پرورشی از هشتم اسفند در نظر گرفته شده است، ادامه داد: در روزهای اخیر جلسات متعددی برای نقد و بررسی فعالیت‌ها و جمع‌بندی برنامه‌های سال آینده برگزار شده است.

وی با بیان اینکه حوزه پرورشی حوزه‌ای فرادستگاهی و فرادولتی و مرتبط با همه اقشار جامعه است و مهم‌ترین و مؤثرترین رکن تربیت، خانواده‌ها هستند افزود: نظام تعلیم و تربیت نقش مکمل فعالیت‌های خانواده را ایفا می‌کند.

حسین زاده ملکی با بیان اینکه یکی از موضوعاتی که بسیار مطرح می‌شود، بحث ارتقای کیفیت آموزشی است افزود: معتقدیم یکی از مهم‌ترین گزاره‌هایی که می‌تواند کیفیت آموزشی را ارتقاء دهد و حتی متحول کند، تحول و ارتقای فعالیت‌های پرورشی است. بسیاری از مهارت‌های زندگی و مهارت‌های خوشبختی در کلاس درس آموزش داده می‌شود، اما این فعالیت‌های پرورشی هستند که امکان تمرین این مهارت‌ها را فراهم می‌کنند.

وی ادامه داد: تا زمانی که فرصت گفت‌وگو، تعامل، تمرین کار اجتماعی و کار گروهی برای دانش‌آموزان ایجاد نشود، آموزش به نتیجه کامل نخواهد رسید.

حسین‌زاده ملکی با اشاره به طراحی الگوی جدید پرورشی گفت: الگوی جدید مبتنی بر اصول اولیه‌ای است که در بازمهندسی امور تربیتی پس از انقلاب اسلامی توسط شهیدان رجایی پایه‌گذاری شد، اما با توجه به مقتضیات زمان، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و نیازهای روز نوجوانان بازطراحی شده است. تمرکز ما بر مفهوم پرورش نوین است.

سرگرمی، نخستین لایه ارتباطی که دانش‌آموزان به آن نیاز دارند

حسین زاده ملکی با تشریح ابعاد پرورش نوین از منظر دانش‌آموزان گفت: نخستین لایه ارتباطی که دانش‌آموزان به آن نیاز دارند و به آن علاقه‌مندند، مفهوم سرگرمی است. ما در حوزه سرگرمی غفلت کرده‌ایم. سرگرمی محدود به بازی نیست، بلکه یکی از وجوه آن است. لایه بیرونی فعالیت‌های پرورشی در سال‌های آینده بر پایه سرگرمی‌های مفید گروهی و فردی بنا خواهد شد.

وی به اجرای برخی طرح‌ها از جمله الگوی "ایران من" اشاره کرد و گفت: در قالب بسته‌های فرهنگی و تربیتی ویژه مدارس، سازوکاری مبتنی بر انتخاب‌گری مربیان طراحی شد. در کتابچه فانوس مجموعه‌ای از سرگرمی‌هایی که با حداقل امکانات در مدرسه قابل اجراست، به مربیان پرورشی پیشنهاد شده است.

مشارکت و نقش‌آفرینی اجتماعی، لایه دوم پرورش نوین دانش‌آموزان

حسین‌زاده ملکی لایه دوم پرورش نوین را مشارکت و نقش‌آفرینی اجتماعی دانش‌آموزان عنوان کرد و افزود: فرصت و امکان نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در برنامه‌های مختلف نظام تربیتی به دلایل متعدد کمرنگ شده است. ساختار مدرسه باید تغییر کند. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی مدارس در حوزه پرورشی، میزان مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌ها خواهد بود.

تعطیلات متعدد باعث شده معلمان حتی فرصت کافی برای آموزش دروس خود نداشته باشند

فعالیتهای مشارکتی دانش‌آموزان قربانی کاهش ساعت آموزشی

حسین زاده ملکی با بیان اینکه تعطیلی پنجشنبه‌ها، فشردگی برنامه‌های درسی و تعطیلات متعدد باعث شده معلمان حتی فرصت کافی برای آموزش دروس خود نداشته باشند و نخستین بخشی که حذف می‌شود، فعالیت‌های مشارکتی دانش‌آموزان است، لایه دیگر پرورش نوین را ارتقای مصرف فرهنگی و تربیتی دانست و گفت: دانش‌آموزان باید فرصت گفت‌وگو، تحمل و تفکر پیدا کنند. در بسته‌های کنش‌آفرین درون مدرسه مانند بسته‌های نمایشگاهی تلاش شده است این بستر فراهم شود تا دانش‌آموزان در مواجهه با محتوا صرفاً مصرف‌کننده نباشند، بلکه به گفت‌وگو و تحلیل بپردازند.

آموزش و پرورش بدنبال سازوکارهای فناورانه، اداری و قانونی استعدادیابی و استعدادپروری دانش آموزان

وی استعدادیابی را درونی‌ترین و مهم‌ترین لایه پرورش نوین معرفی کرد و گفت: بزرگ‌ترین سرمایه کشور استعدادهای دانش‌آموزان است. الگوهای فراگیر استعدادیابی و استعدادپروری با تکیه بر نظرات اساتید دانشگاه‌های مختلف کشور طراحی شده و در حال آماده‌سازی سازوکارهای فناورانه، اداری و قانونی آن هستیم.

حسین‌زاده ملکی با بیان اینکه در سال‌های آینده بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پرورشی به سمت خدمت‌رسانی برای بروز و شکوفایی استعدادهای دانش‌آموزان جهت‌گیری خواهد شد ادامه داد: تمامی فعالیت‌های پرورشی به‌گونه‌ای ساماندهی می‌شود که حتی در قالب پروفایل شخصی دانش‌آموزان، فرصت بروز استعدادهای متنوع آنان در مدرسه فراهم شود. اجرای این برنامه کاری دشوار و زمان‌بر است، اما با نگاه ۱۰ ساله و برنامه‌ریزی مرحله‌ای، مسیر تحول در حوزه پرورشی با جدیت دنبال خواهد شد.

غربالگری ۸ میلیون دانش‌آموزان

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش از اجرای پنج نظام تحولی در مدارس کشور خبر داد و گفت: در قالب برنامه ملی نماد، ۸ میلیون دانش‌آموز غربالگری شده‌اند. در چند ماه گذشته بیش از ۳۷۷ هزار دانش‌آموز که نیاز به رسیدگی فوری داشتند، تحت مداخلات مدرسه‌ای قرار گرفتند. حدود ۱۰۷ هزار دانش‌آموز در مراکز خدمات مشاوره‌ای مورد رسیدگی قرار گرفته‌اند.

وی از مشارکت بیش از ۶۳۰ هزار دانش‌آموز در اعتکاف دانش‌آموزی امسال خبر داد که نسبت به سال گذشته رشد چشمگیری داشته است.

کمبود مشاوران و مربیان پرورشی در مدارس

حسین‌زاده ملکی با اشاره به کمبود مشاوران و مربیان پرورشی در مدارس گفت: نظام اداری کشور در تأمین نیروی انسانی مورد نیاز با محدودیت‌هایی مواجه است و مشاوران مدارس با حداقل امکانات، مسئولیت‌های چندبرابری را بر عهده دارند. با همکاری‌های میان وزارت آموزش و پرورش و سازمان امور اداری و استخدامی، بخشی از این کمبودها جبران باید شود.

معاون وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه در یک سال گذشته بیش از ۲۶ هزار دانش‌آموز به دستگاه‌های مختلف ارجاع شده‌اند که از این تعداد، حدود ۹ هزار پرونده به مرحله پیگیری تکمیلی رسیده و ۷ هزار پرونده نیز به طور کامل مختومه شده است گفت: پس از اعلام پایان رسیدگی توسط دستگاه مربوطه، تا شش ماه نیز پیگیری‌های تکمیلی انجام می‌شود تا در صورت بازگشت مشکل، مداخلات لازم صورت گیرد.

وی نظام تحولی دیگر را نظام نقش‌آفرینی، مشارکت و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان عنوان کرد و گفت: الگوی تحقق مدرسه در این حوزه از ۱۳ آبان آغاز شد و در دهه فجر به اوج رسید. این الگو توانسته طیف گسترده‌ای از دانش‌آموزان را در فعالیت‌های مدرسه‌ای سازماندهی کند و آثار گفتمانی مثبتی در مدارس بر جای بگذارد.

وی محور سوم را نظام محتوا، فناوری و مصرف فرهنگی دانش‌آموزان دانست و افزود: موضوع فناوری یکی از مسائل کلیدی حوزه پرورشی است و نیازمند فراهم شدن زیرساخت‌های قانونی و فناورانه است که در ماه‌های اخیر اقدامات مهمی در این زمینه انجام شده است.

حسین‌زاده ملکی با بیان اینکه نظام استعدادیابی و هدایت رشد تربیتی و همچنین نظام پرورشی در برنامه درسی ملی از دیگر محورهای مورد تأکید است ادامه داد: تا زمانی که مسئله پرورشی در برنامه درسی ملی حل نشود، بسیاری از مسائل حوزه تربیتی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

گلایه مربیان پرورشی از کمبود زمان برای فعالیت‌های تشکیلاتی دانش‌آموزان

وی با اشاره به گلایه برخی مربیان پرورشی درباره کمبود زمان برای فعالیت‌های تشکیلاتی دانش‌آموزان در ساعات رسمی مدرسه گفت: باید در برنامه درسی ملی بازنگری شود و فرصت‌هایی برای نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در نظر گرفته شود. همان‌طور که ساعت ورزش در مدارس وجود دارد، یک ساعت سرگرمی مفید گروهی نیز پیش‌بینی شود تا دانش‌آموزان فرصت تمرین کار گروهی، گفت‌وگو و تنفس ذهنی داشته باشند. در قالب درس پرورشی می‌توان از ظرفیت بازی، فیلم و تولیدات گسترده فرهنگی و هنری موجود استفاده کرد ظرفیتی که تاکنون به شکل مطلوب در اختیار دانش‌آموزان قرار نگرفته و موجب شده ذائقه فرهنگی و هنری آنان آن‌گونه که باید ارتقاء نیابد.

معاون وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه طراحی و طی مراحل قانونی این تغییرات ممکن است چند سال به طول بینجامد گفت: آغاز گام‌های بزرگ با برش‌های زمانی مشخص ضروری است.

۶ هزار مسجد میزبان 800 هزار دانش‌آموز در  اعتکاف

وی با بیان اینکه از میان ۱۲ هزار مسجد میزبان اعتکاف امسال، بیش از ۶ هزار مسجد به صورت تخصصی و اختصاصی به اعتکاف دانش‌آموزی اختصاص یافت افزود: در همین مساجد اختصاصی، بیش از ۶۳۰ هزار دانش‌آموز حضور پیدا کردند که رکورد سال گذشته با حدود ۵۸۰ هزار نفر را به طور کامل پشت سر گذاشت. آنچه اهمیت دارد شکل‌گیری اتصال و همکاری بین دستگاه‌ها برای مراقبت از دانش‌آموزان است که تجربه‌ای موفق از همکاری بین‌بخشی را رقم زده و می‌تواند زمینه‌ساز گشایش در مسائل دانش‌آموزان باشد.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه درصد زیادی از دانش‌آموزان در مراسم اعتکاف امسال حضور داشتند، به‌گونه‌ای که در برخی مساجد که اعتکاف به صورت عمومی برگزار می‌شد، بین ۸۰ تا ۹۰ درصد شرکت‌کنندگان را دانش‌آموزان تشکیل می‌دادند گفت: بخشی از آمارها به دلیل عمومی بودن برخی مساجد به صورت تخصصی در قالب دانش‌آموزی محاسبه نشد، اما عدد قطعی و حداقلی که با اطمینان می‌توان اعلام کرد، حضور بیش از ۸۰۰ هزار دانش‌آموز در مراسم اعتکاف امسال است.

وی با اشاره به تأثیرات تربیتی اعتکاف افزود: دانش‌آموزی که در طول سال تحصیلی روزانه چند ساعت در کلاس درس حضور دارد، در اعتکاف سه روزه، حضور در محافل قرآنی، سخنرانی‌ها و برنامه‌های تربیتی را تجربه می‌کند و به طور طبیعی از فضای تلفن همراه و ارتباطات روزمره فاصله می‌گیرد. این تجربه معنوی در رشد فردی و اجتماعی دانش‌آموزان اثرگذار است.

حسین زاده ملکی با بیان اینکه امسال بیشترین حضور مربوط به دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول بود و به دلیل شرایط سنی، دانش‌آموزان ابتدایی کمتر در این مراسم شرکت کردند ادامه داد: در مجموع امسال به نقطه‌ای رسیدیم که از هر هشت دانش‌آموز ایرانی یک نفر در اعتکاف حضور داشت و در میان دانش‌آموزان دختر متوسطه اول نیز از هر هشت نفر، یک نفر معتکف شد که این موضوع نشان‌دهنده یک پدیده قابل توجه در فضای دانش‌آموزی کشور است.

وی با مقایسه مشارکت نسل‌های مختلف گفت: دهه هشتادی‌ها به مراتب بیش از دهه هفتادی‌ها در اعتکاف شرکت کردند و این میزان نسبت به دهه شصتی‌ها نیز بیشتر بوده است. دهه نودی‌ها مشارکتی پررنگ‌تر از همه نسل‌های قبلی خود در اعتکاف دانش‌آموزی داشته‌اند که نشان‌دهنده یک روند رو به رشد در گرایش‌های معنوی نسل جدید است.

تقویت طرح دانش‌آموز خبرنگار

حسین زاده ملکی با اشاره به گستردگی فعالیت‌های حوزه پرورشی افزود: تنوع برنامه‌ها بسیار زیاد است و پرداختن به همه آنها زمان مفصلی می‌طلبد، اما یکی از رویکردهای مهم، تقویت جریان دانش‌آموز خبرنگار است.

وی با بیان اینکه در چارچوب نقشه راه طراحی‌شده، از دانش‌آموزان خواسته شد نقش‌آفرینی کنند و نزدیک به ۴۰۰ هزار دانش‌آموز در سراسر کشور این نقش را انتخاب کردند گفت: برای سازماندهی، آموزش و میدان دادن به این دانش‌آموزان برنامه‌های متعددی در حال اجراست. با وجود آنکه هنوز تبلیغات گسترده‌ای در این زمینه انجام نشده، نسل پرانرژی و علاقه‌مندی آماده ورود به عرصه خبرنگاری است.

حسین زاده ملکی با اشاره به اجرای برنامه رابینو در حوزه روایتگری دانش‌آموزی افزود: در قالب این برنامه، دانش‌آموزان به روایت مسائل مدرسه و رویدادهای مختلف پرداختند و مجموعه‌ای متنوع و جذاب از روایت‌ها شکل گرفت. این نسل با توجه به ارتباط نزدیک با فناوری، شیوه‌های نوین روایتگری رسانه‌ای را تمرین می‌کند و از استعداد و انگیزه بالایی برخوردار است.

افزایش حدود 2 برابری سهمیه اعزام دانش‌آموزان به عمره
وی با بیان اینکه حضور دانش‌آموزان در راهیان نور، افزایش سهمیه عمره دانش‌آموزی و برگزاری جشن‌های دهه فجر با محوریت خود دانش‌آموزان از جمله اقدامات مهم امسال بوده است ادامه داد: سهمیه اعزام دانش‌آموزان به عمره نسبت به سال گذشته تقریباً دو برابر شد و بیش از ۱۲۰۰ دانش‌آموز اعزام شدند.

حسین زاده ملکی از اجرای برنامه‌های گسترده در ماه مبارک رمضان خبر داد و گفت: محافل قرآنی متنوعی متناسب با ظرفیت مدارس در حال برگزاری است و این روند ادامه خواهد داشت.

وی به برنامه ملی با انرژی‌ها نیز اشاره کرد و گفت: هدف این طرح ایجاد یک حرکت اجتماعی در حوزه مدیریت مصرف آب و انرژی با محوریت دانش‌آموزان است. در این رویکرد، دانش‌آموزان نه صرفاً مخاطب، بلکه کنشگر هستند و به ذهن و خلاقیت آنها اعتماد شده است.

معاون وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه در دو هفته ابتدایی اجرای این طرح، بیش از ۲۵۰۰ مدرسه به آن پیوسته‌اند گفت: در قالب این برنامه، گروه‌هایی از دانش‌آموزان در مدارس تشکیل می‌شوند و با تحلیل الگوی مصرف آب و انرژی مدرسه، راهکارهایی برای کاهش مصرف ارائه می‌کنند. در صورت اجرای موفق، مشوق‌ها و مزایایی با همکاری وزارت نیرو و سایر دستگاه‌ها برای مدارس در نظر گرفته خواهد شد، از جمله حمایت‌های فناورانه.

وی با بیان اینکه این الگو به تدریج در منازل نیز اجرا می‌شود تا دانش‌آموزان با تحلیل قبوض و الگوی مصرف خانواده، راهکارهای کاهش مصرف را استخراج و میزان موفقیت را ارزیابی کنند افزود: مهم‌تر از کاهش مصرف، جریان‌سازی اجتماعی و تقویت کار گروهی و نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در حل مسائل کشور است.