معاون رئیس‌کل دادگاه‌های عمومی و انقلاب تهران عنوان کرد؛

الزامات قانونی و فرایند ثبت دادخواست در محاکم قضایی

معاون رئیس‌کل دادگاه‌های عمومی و انقلاب تهران بر لزوم آگاهی شهروندان از جزئیات تنظیم عریضه‌های قضایی جهت جلوگیری از تضییع حقوق و تسریع در روند رسیدگی به پرونده‌ها تأکید کرد.

کد خبر: ۱۳۷۵۵۶۹

چهارشنبه - ۰۶ اسفند ۱۴۰۴ / February 25, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، مهدی رضایی، معاون رئیس‌کل دادگاه‌های عمومی و انقلاب تهران به بررسی چالش‌های پیشروی شهروندان در زمان ارائه دادخواست پرداخت و با اشاره به تعریفی عرفی و قانونی از دادخواست اظهار کرد: دادخواست در واقع همان عریضه یا نامه‌ای است که به‌موجب آن، خواهان یا متقاضی، تقاضای مطالبه وجه، کالا یا هر خواسته حقوقی دیگری را از مقام قضایی دارد. بر اساس ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه مکلف به رسیدگی به دعاوی است، مشروط بر اینکه دادخواست طبق قانون تقدیم شده باشد؛ لذا شروع دادرسی منوط به ارائه صحیح این سند است.

وی افزود: اگر دادخواستی شرایط تعیین شده در قانون را نداشته باشد، در اصطلاح حقوقی قابلیت استماع نخواهد داشت و توسط دادگاه پذیرفته نمی‌شود. بنابراین، دقت در تنظیم ستون‌های پنج‌گانه دادخواست شامل مشخصات طرفین و شرح خواسته، از اهمیت حیاتی برخوردار است.

معاون رئیس‌کل دادگاه‌های عمومی و انقلاب تهران با اشاره به تغییرات ساختاری در پذیرش دعاوی گفت: در حال حاضر فرایند ارائه دادخواست کاملاً تغییریافته و مردم باید خواسته خود را در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنند. پس از ثبت، یک کد رهگیری به متقاضی ارائه می‌شود که این پرونده به‌صورت سیستمی برای معاونت ارجاع دادگاه محل فرستاده می‌شود.

رضایی امین تصریح کرد: معاون ارجاع پس از ملاحظه اولیه و اطمینان از شرایط عمومی، پرونده را به یکی از شعب جهت رسیدگی ارجاع می‌دهد. در این مرحله، مدیر دفتر دادگاه بر اساس ماده ۴۹ قانون، موظف است نقایص احتمالی را احصا و از طریق سامانه عدل ایران به اطلاع خواهان برساند. در صورت عدم وجود نقص، پرونده به رؤیت رئیس شعبه رسیده و دستورات قضایی لازم صادر می‌گردد.

این مقام قضایی در پاسخ به سؤال پیرامون اعتبار توافق‌نامه‌هایی که جزئیات سند رسمی در آن‌ها ذکر نشده، توضیح داد: یکی از شرایط اساسی در توافق‌نامه‌ها و شراکت‌نامه‌ها، صراحت آن‌هاست. بااین‌حال، اگر توافق‌نامه‌ای دارای ابهام باشد؛ اما موضوع آن از طریق شهود یا سایر قرائن در دادگاه قابل‌اثبات و تعیین باشد، قابلیت استماع دارد. طرفین باید تلاش کنند در زمان تنظیم قراردادها، تمامی مشخصات از جمله مساحت و شماره سند را قید کنند تا در آینده دچار مشکل نشوند.

وی همچنین در خصوص افرادی که توان پرداخت هزینه دادرسی را ندارند، خاطرنشان کرد: هزینه دادرسی یکی از الزامات قانونی ثبت دادخواست است.
اگر فردی توان مالی پرداخت این هزینه را نداشته باشد، باید هم‌زمان دادخواست اعسار ارائه دهد. در این صورت، دادگاه با استماع شهادت شهود، وضعیت مالی وی را بررسی می‌کند. اگر اعسار پذیرفته نشود، خواهان مکلف است هزینه دادرسی را به‌صورت کامل پرداخت کند تا رسیدگی به پرونده اصلی آغاز شود.

رضایی امین در مصاحبه با رادیو گفتگو تأکید کرد: که آگاهی از قوانین، نه‌تنها هزینه‌های دادرسی را کاهش می‌دهد، بلکه از سرگردانی شهروندان در راهروهای مجتمع‌های قضایی جلوگیری کرده و منجر به صدور آرای دقیق‌تر و عادلانه‌تر می‌شود.