در گفت‌وگو با دانشجو؛

عید گندم نکارید/ سالانه حدود ۲۶۰۰ تن گندم صرف کاشت سبزه عید در ایران می‌شود

مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری گفت: با توجه به اینکه حدود ۲۶ میلیون خانوار در کشور داریم، حتی اگر هر خانوار تنها ۱۰۰ گرم معادل یک مشت گندم برای تهیه سبزه عید مصرف کند، مجموع مصرف به ۲۶۰۰ تن یا ۲.۶ میلیون کیلوگرم می‌رسد. این رقم در حالی است که بسیاری از خانواده‌ها برای تهیه سبزه، مقادیر بیشتری گندم مصرف می‌کنند.

کد خبر: ۱۳۷۶۱۰۸

پنجشنبه - ۰۷ اسفند ۱۴۰۴ / February 26, 2026

عسگر قنبری عدیوی، مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری، در گفت‌وگو با خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، گفت: سبز، نماد زندگی و رویش در سفره هفت‌سین، امسال با نگاهی متفاوت مورد بررسی قرار می‌گیرد. در حالی که سبزه یادآور ارتباط انسان با طبیعت و تقویت روحیه است، مصرف گندم برای تهیه آن، در شرایط کنونی، چالش‌هایی جدی را پیش روی امنیت غذایی کشور قرار داده است.

وی افزود: بر اساس اطلاعات موجود، سرانه مصرف گندم برای هر ایرانی در سال به حدود ۱۷۰ کیلوگرم می‌رسد. گندم به عنوان استراتژیک‌ترین محصول کشاورزی ایران، قوت غالب بخش عظیمی از جامعه را تشکیل می‌دهد و بخش عمده‌ای از وعده‌های غذایی مردم، از نان تهیه شده از این محصول است.

{$sepehr_key_10714}

عدیوی ادامه داد: با توجه به اینکه حدود ۲۶ میلیون خانوار در کشور داریم، حتی اگر هر خانوار تنها ۱۰۰ گرم معادل یک مشت گندم برای تهیه سبزه عید مصرف کند، مجموع مصرف به ۲۶۰۰ تن یا ۲.۶ میلیون کیلوگرم می‌رسد. این رقم در حالی است که بسیاری از خانواده‌ها برای تهیه سبزه، مقادیر بیشتری گندم مصرف می‌کنند.

مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان بیان کرد: اگر همین ۲۶۰۰ تن گندم را بخواهیم در زمین‌های کشاورزی کشت کنیم، نیازمند بیش از ۱۰ هزار و ۴۰۰ هکتار زمین خواهیم بود که می‌تواند حدود ۵۰ هزار تن محصول با ارزشی نزدیک به ۲۰۰ میلیارد تومان تولید کند. این بدان معناست که گندم مصرف شده برای سبزه عید، معادل همین میزان تولید بالقوه و ارزش اقتصادی آن، عملاً از چرخه تولید ملی خارج می‌شود.

وی گفت: این میزان گندم، در صورت مصرف برای تولید نان، می‌توانست ۲۶ تا ۳۰ میلیون قرص نان برای سفره خانواده‌ها فراهم کند. علاوه بر این، ۲۰۰۰ تن گندم مصرفی برای سبزه عید، حتی از کل نیاز سالانه گندم استان چهارمحال و بختیاری برای کشاورزی که حدود ۲۰۰۰ تن است نیز بیشتر است.

عدیوی بیان کرد: اگر هر یک از ۲۶ میلیون خانوار کشور برای سبزه نوروزی یک ظرف سبزه تهیه کنند، میزان مصرف آب در مقیاس ملی رقم قابل توجهی خواهد شد. یک سبزه معمولی در دوره رشد ۱۰ تا ۱۴ روزه روزانه حدود ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌لیتر آب نیاز دارد و در مجموع مصرف آن به حدود ۰٫۷ تا ۱٫۵ لیتر می‌رسد.

وی افزود: با تعمیم این مقدار به کل خانوارها، مصرف آب بین ۱۸ تا ۳۹ میلیون لیتر برآورد می‌شود که معادل ۱۸ تا ۳۹ هزار مترمکعب آب است. این حجم می‌تواند آب شرب یک شهر چند ۱۰ هزار نفری را برای یک روز تأمین کند. چنین ارقامی نشان می‌دهد مصرف‌های کوچک خانگی در مقیاس ملی به اعداد بزرگی تبدیل می‌شوند.

مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان ادامه داد: در شرایط کم‌آبی و محدودیت منابع آبی، توجه به همین مصرف‌های جزئی اهمیت ویژه‌ای دارد. مدیریت مصرف آب در تهیه سبزه می‌تواند گامی ساده اما مؤثر در حفاظت از منابع حیاتی کشور باشد. با رعایت الگوی مصرف، می‌توان نوروزی سبزتر و مسئولانه‌تر را تجربه کرد.

عدیوی بیان کرد: تولید این حجم گندم، نیازمند مصرف قابل توجه آب است. همچنین، بسیاری از کشاورزان به دلیل نداشتن توان مالی برای خرید بذر، مجبور به کاهش سطح زیر کشت یا عدم کشت می‌شوند که این امر بر تولید ملی تأثیر منفی می‌گذارد.

راهکارهای جایگزین برای سبزه عید

وی افزود: با توجه به این آمار و اهمیت حفظ ذخایر استراتژیک، به ویژه در شرایط حساس اجتماعی و سیاسی کنونی، استفاده از جایگزین‌های خلاقانه برای سبزه عید پیشنهاد می‌شود از گیاهان گلدانی مانند شمعدانی، پتوس، کاکتوس‌ها، ساکولنت‌ها و گل‌های دائمی در گلدان، که هم نماد رویش و ارتباط با طبیعت هستند و هم نیاز به منابع کمتری دارند استفاده شود.

مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان استفاده از بذرهای غیرخوراکی یا نهال‌های کوچک مانند بن‌سای‌ها، کشت سبزیجات خوراکی و گیاهان دارویی مانند نعناع، ریحان، شاهی، تربچه، جعفری یا گیاهان دارویی مانند آویشن و مریم‌گلی و حتی مرکبات مانند پرتقال و نارنج برای سبزه عید را مفیدتر دانست و افزود: این گیاهان پس از ایام نوروز قابل استفاده در آشپزی یا تکثیر در باغچه هستند و عطر و طعم دلپذیری به خانه می‌بخشند. این رویکرد، مشابه شیوه‌های رایج در کشورهای اروپایی است که از گیاهان آپارتمانی برای زیباسازی و تامین نیازهای خوراکی بهره می‌برند.

وی ادامه داد: این تغییر رویکرد، ضمن حفظ جنبه‌های فرهنگی و سنتی نوروز، به حفظ امنیت غذایی و مدیریت بهینه منابع کمک شایانی خواهد کرد.

عدیوی گفت: استفاده از گیاهان غیر از گندم برای سبزه، علاوه بر حفظ منابع ارزشمند غذایی، مزایای متعددی دارد. این گیاهان معمولاً رشد بهتری دارند، عطر و بوی مطبوعی به محیط خانه می‌بخشند و ارزش غذایی یا دارویی خود را حفظ می‌کنند. همچنین، این روش نماد سرسبزی و ارتباط با طبیعت را به شیوه‌ای پایدارتر در خانه‌ها زنده نگه می‌دارد.

وی افزود: این رویکرد فرصتی مغتنم برای آموزش نسل جدید است تا از مصرف‌گرایی فاصله گرفته و به سمت تولید و کارآفرینی هدایت شوند. پرورش گیاهان مختلف، نه تنها دانش عملی را افزایش می‌دهد، بلکه حس مسئولیت‌پذیری و تولیدکننده بودن را در فرزندان تقویت می‌کند.

مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان در پایان گفت: مصرف آب برای کاشت سبزه گندم قابل توجه است و بسیاری از این سبزه پس از ایام عید، با ایجاد بوی نامطبوع، به ضایعات تبدیل می‌شوند. استفاده از گیاهان جایگزین، ضمن صرفه‌جویی چشمگیر در مصرف آب، از بروز این مشکلات نیز جلوگیری می‌کند. این شیوه‌ها در بسیاری از نقاط جهان، از جمله شهرهایی مانند شیراز، با کاشت بذرهای مرکبات یا نهال‌های زیبا، با موفقیت اجرا می‌شود.