هشدار درباره عادی‌سازی مصرف مواد در نمایش خانگی/ نمایش مصرف مواد باید هشداردهنده باشد، نه عادی‌ساز

یک روان‌شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه با هشدار نسبت به عادی‌سازی مصرف موادمخدر در برخی تولیدات شبکه نمایش خانگی، تأکید کرد: نمایش صحنه‌های مصرف مواد تنها زمانی قابل دفاع است که با رویکردی انتقادی، هشداردهنده و همراه با پیام‌های تربیتی و اجتماعی ارائه شود؛ در غیر این صورت، این بازنمایی‌ها می‌تواند بر نگرش و رفتار نوجوانان و جوانان اثر تخریبی بر جای بگذارد و ضرورت نظارت دقیق نهادهای مسئول و همراهی آگاهانه خانواده‌ها را دوچندان می‌کند.

کد خبر: ۱۳۷۶۱۲۷

پنجشنبه - ۰۷ اسفند ۱۴۰۴ / February 26, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، دکتر مسعود نویدی‌مقدم با اشاره به نمایش مصرف موادمخدر در برخی فیلم‌ها و سریال‌های شبکه نمایش خانگی و آثار احتمالی آن بر نوجوانان و جوانان، این موضوع را یکی از چالش‌های جدی میان متخصصان، هنرمندان و نهاد‌های رسانه‌ای و فرهنگی دانست.

این روان‌شناس با تأکید بر ضرورت تفکیک میان «بازنمایی انتقادی» و «عادی‌سازی مصرف»، اظهار کرد: در بررسی این آثار باید میان روایت‌هایی که سقوط شخصیت بر اثر اعتیاد را به تصویر می‌کشند و آثاری که ناخواسته مصرف مواد را عادی جلوه می‌دهند، تفاوت قائل شد. به گفته وی، نهاد‌های مجوزدهنده نیز معمولاً این دو مفهوم را از یکدیگر متمایز می‌کنند.

نویدی‌مقدم با اشاره به نقش تعیین‌کننده نهاد‌های نظارتی تصریح کرد: بهره‌گیری از نظر کارشناسان حوزه اعتیاد در تولید و پخش این آثار ضروری است و درجه‌بندی سنی دقیق باید به‌طور جدی اعمال شود. وی یادآور شد که در حوزه نمایش خانگی، سازمان ساترا مسئول اعمال نظام رده‌بندی سنی است.

این عضو هیأت علمی دانشگاه با طرح این پرسش که آیا محتوای نمایش خانگی کارکرد بازدارنده دارد یا اثر تخریبی، گفت: در این زمینه چهار نهاد شامل ساترا، ستاد مبارزه با مواد مخدر، نهاد‌های تولیدکننده و مراکز پژوهش‌های رسانه‌ای نقش‌آفرین هستند و باید هماهنگ و هدفمند عمل کنند.

وی با تأکید بر ضرورت ارائه الگو‌های مثبت در روایت‌های داستانی افزود: نمایش ترک موفق اعتیاد و بازسازی شخصیت می‌تواند به جای الگوسازی منفی، به تقویت امید و کاهش آسیب‌های اجتماعی کمک کند.

این کارشناس خانواده درباره نقش والدین نیز خاطرنشان کرد: خانواده‌ها به عنوان اثرگذارترین نهاد اجتماعی می‌توانند با نظارت هوشمندانه و گفت‌وگوی صمیمانه با فرزندان، از تأثیرات منفی احتمالی پیشگیری کنند. البته وجود شکاف و چندصدایی در خانواده ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و زمینه الگوبرداری نادرست را فراهم کند.

نویدی‌مقدم ادامه داد: نوجوان یا جوانی که پیش‌تر تجربه مصرف داشته یا با این فضا آشناست، ممکن است در مواجهه با بحران‌های هویتی از چنین صحنه‌هایی تأثیر بپذیرد؛ بنابراین همراهی خانواده و ایجاد ارتباط مؤثر با فرزندان نقشی کلیدی در کاهش این آسیب‌ها دارد.

وی در پاسخ به این ادعا که نمایش مصرف مواد صرفاً بازتاب واقعیت جامعه است، گفت: اصل مهم در این زمینه «بازنمایی انتقادی» است؛ هرگونه نمایش مصرف باید با هدف هشدار، آگاهی‌بخشی و نقد اجتماعی همراه باشد، نه عادی‌سازی.

این روان‌شناس با اشاره به ضرورت تناسب روایت با پیام اثر تأکید کرد: آثار نمایشی باید حاوی پیام تربیتی، اجتماعی و روان‌شناختی باشند. درج هشدار‌های محتوایی و رده‌بندی سنی شفاف نیز امری ضروری است.

وی با ابراز نگرانی از تماشای جمعی برخی آثار توسط کودکان و نوجوانان در کنار خانواده‌ها گفت: لازم است در ابتدای آثار نمایشی، مشاور تخصصی معرفی و حتی یک تا دو دقیقه توضیح درباره رده سنی و پیام اثر ارائه شود. این پیوست فرهنگی می‌تواند به ارتقای آگاهی مخاطب کمک کند، بدون آنکه به صنعت سینما آسیب وارد شود.