اعمال شب عید فطر مختصر و مفید

شب عید فطر از شب‌های شریف است که در روایات به احیا و اعمال آن بسیار توصیه شده است.

کد خبر: ۱۳۸۴۴۶۵

پنجشنبه - ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ / March 19, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، يكى از شب‌هاى شريف است و در فضيلت و ثواب عبادت و احياى آن احاديث بسيارى وارد شده، از جمله در روايت آمده است آن شب كمتر از شب قدر نيست، و براى آن چند عمل مستحبّ است:

اوّل: غسل كردن هنگامی كه آفتاب غروب كرد.

دوّم: شب زنده‌دارى به نماز، دعا، استغفار و درخواست از خدا و بيتوته [شب زنده دارى] در مسجد.

سوّم: پس از نماز مغرب و عشاء و نماز صبح و نماز عيد بخواند:
اللهُ أَكْبَرُ اللّهُ أَكْبَرُ لا إِلَهَ إِلا اللهُ وَ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ وَ لِلهِ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلهِ عَلَى مَا هَدَانَا وَ لَهُ الشُّكْرُ عَلَى مَا أَوْلانَا
خدا بزرگ‌تر است، خدا بزرگ‌تر است، معبودى جز خدا نيست و خدا بزرگ‌تر است، و خداى را سپاس، و سپاس خداى را بر آنچه ما را بدان هدايت كرد، و او را شكر بر آنچه به ما ارزانى داشت.

چهارم: چون نماز مغرب و نافلۀ آن را خواند، دست‌ها را به جانب آسمان بلند كند و بگويد:
يا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ يَا ذَا الْجُودِ يَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی كُلَّ ذَنْبٍ أَحْصَيْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَكَ فِی كِتَابٍ مُبِينٍ.
اى صاحب نعمت و كرم، اى داراى جود، اى برگزينندۀ محمّد و اى ياور او، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و بر من بيامرز هر گناهى كه شماره نمودى‌اش، و آن پيش تو در كتابى آشكار است.

پس به سجده رود و در سجده صد مرتبه بگوید:
«اَتُوبُ اِلَی اللهِ»

سپس هر حاجتى كه دارد از خدا بخواهد، كه به خواست خدا برآورده خواهد شد.

و در روايت شيخ آمده است كه پس از نماز مغرب به سجده رود و بگويد:

يا ذَا الْحَوْلِ يَا ذَا الطَّوْلِ يَا مُصْطَفِياً مُحَمَّداً وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ نَسِيتُهُ أَنَا وَ هُوَ عِنْدَكَ فِی كِتَابٍ مُبِينٍ

اى صاحب قدرت، اى داراى عطا، اى برگزينندۀ محمّد و اى ياور او، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و بر من بيامرز هر گناهى را كه مرتكب شدم و آن را فراموش كردم، و آن گناه نزد تو در كتابى آشكار است.

پس صد مرتبه بگويد:
«اَتُوبُ اِلَی اللهِ»

پنجم: امام حسين عليه السّلام را زيارت كند كه فضيلت بسيار دارد.

ششم: ده مرتبه این ذكر را كه در شب جمعه نیز وارد شده است بگويد:

يا دَائِمَ الْفَضْلِ عَلَى الْبَرِيَّةِ يَا بَاسِطَ الْيَدَيْنِ بِالْعَطِيَّةِ يَا صَاحِبَ الْمَوَاهِبِ السَّنِيَّةِ ، صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خَيْرِ الْوَرَى سَجِيَّةً وَ اغْفِرْ لَنَا يَا ذَا الْعُلَى فِی هَذِهِ الْعَشِيَّةِ
اى خدايى كه فضل و كرمت بر خلق دائم است و دو دست ‏عطا و بخششت به جانب بندگان دراز است اى صاحب بخشش‌هاى بزرگ، درود فرست بر محمّد و آل او كه در اصل خلقت و فطرت بهترين خلقند. اى خداى بلند مرتبه در همين شب گناه ما را ببخش.

هفتم: ده ركعت نمازى كه در شب آخر ماه رمضان گذشت بجا آورد.

هشتم: دو ركعت نماز بجا آورد:

ركعت اوّلسوره «حمد» یک مرتبهسوره «توحيد» هزار مرتبهركعت دوّمسوره «حمد» یک مرتبهسوره «توحيد» يك مرتبه
و پس از سلام سر به سجده گذارد و صد مرتبه بگويد:
«اَتُوبُ اِلَی اللهِ»
آنگاه بگويد:
يا ذَا الْمَنِّ وَ الْجُودِ يَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ يَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ افْعَلْ بِی كَذَا وَ كَذَا. (بجاى «كذاو كذا» حاجات خود را بخواهد)

و روايت است كه حضرت اميرالمؤمنين علی عليه السّلام اين دو ركعت را به اين كيفيت به جا می‌آوردند، سپس سر از سجده برداشته و می‌فرمودند:به حقّ آن خداوندی كه جانم به دست قدرت اوست هر كه اين نماز را بخواند هر حاجتی از خدا بطلبد، البتّه عطا كند و اگر به عدد ريگ‌های بيابان گناه داشته باشد خدا بيامرزد.‌در روايت ديگرى به جاى هزار مرتبه سوره «توحيد» صد مرتبه وارد شده، ليكن اين نماز را بايد پس از نماز مغرب و نافلۀ آن بجا آورد و شيخ طوسى و سيّد ابن طاووس پس از پايان نماز اين دعا را نقل كرده‌اند:

يا اللهُ يَا اللّهُ يَا اللهُ يَا رَحْمَانُ يَا اللهُ يَا رَحِيمُ يَا اللهُ يَا مَلِكُ يَا اللهُ يَا قُدُّوسُ يَا اللهُ يَا سَلامُ يَا اللهُ يَا... (برای مطالعه دعای کامل به مفاتیح الجنان مراجعه بفرمایید)

نهم: چهارده ركعت نماز بجاى آورد، در هر ركعت:
سوره «حمد» و «آيت الكرسی» و سه مرتبه سوره «توحيد»
تا در برابر هر ركعتى ثواب چهل سال عبادت و ثواب عبادت هر كه در آن ماه روزه گرفته و نماز خوانده براى او باشد.

دهم: شيخ طوسى در كتاب «مصباح» فرموده كه در آخر شب غسل بجاى آر، و تا طلوع فجر در جاى نماز خود بنشين.