پاسخ جمعی از اساتید دانشگاه امام صادق (ع) به بیانیه دانشگاه الازهر؛

دفاع مشروع در برابر اشغال، واجب شرعی است

در پاسخ به بیانیه اخیر دانشگاه الازهر مصر که طی آن اقدام جمهوری اسلامی ایران در حمله به پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه محکوم شده بود، جمعی از اساتید دانشگاه امام صادق علیه‌السلام با انتشار بیانیه‌ای مفصل در چهار بند، ضمن احترام به جایگاه علمی الازهر، بر وجاهت شرعی و حقوقی اقدامات دفاعی ایران تأکید کردند.

کد خبر: ۱۳۸۵۳۷۷

يکشنبه - ۰۲ فروردين ۱۴۰۵ / March 22, 2026

به گزارش گروه داشگاه خبرگزاری دانشجو،در پاسخ به بیانیه اخیر دانشگاه الازهر مصر که طی آن اقدام جمهوری اسلامی ایران در حمله به پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه محکوم شده بود، جمعی از اساتید دانشگاه امام صادق علیه‌السلام با انتشار بیانیه‌ای مفصل در چهار بند، ضمن احترام به جایگاه علمی الازهر، بر وجاهت شرعی و حقوقی اقدامات دفاعی ایران تأکید کردند.

در این بیانیه که با عنوان «دفاع از حق بر هر مؤمنی واجب است» منتشر شده است، نخست بر این نکته تصریح شده که جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه علیه هیچ کشور اسلامی یا ملت عربی اقدامی صورت نداده و حمله انجام‌شده، صرفاً پاسخی مشروع به تجاوز مستقیم نظامی آمریکا علیه مردم، کودکان، نیرو‌ها و منافع ایران بوده است. در این بخش با استناد به فقه اهل سنت و آرای فقیهانی همچون امام نووی، ابن تیمیه و شاطبی تأکید شده که دفاع از سرزمین مسلمین در برابر دشمن مهاجم، بدون نیاز به اذن امام، واجب شرعی است.

در بند دوم بیانیه، بر تفاوت میان «مقاومت در برابر اشغال» و «حمله به کشور‌های اسلامی» تأکید شده و آمده است: پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشور‌های منطقه، زیرساخت‌های اشغال و تجاوز علیه ملت‌های مسلمان از عراق تا فلسطین هستند. بر اساس قاعده فقهی «دفع العدو الصائل» که در کتب فقیهانی، چون غزالی و ابن قدامه نیز به آن اشاره شده، هرگاه مهاجمی به بلاد اسلامی وارد شود، دفع او هر چند با جنگ، واجب است؛ بنابراین اقدام ایران مصداق این قاعده فقهی است، نه تجاوز به کشور‌های اسلامی.

سومین بند بیانیه به منطق فقهی اهل سنت در باب دفاع جمعی و مسئولیت امت پرداخته و با اشاره به اندیشه امام ماوردی و امام ابن عاشور، دفاع جمعی در برابر ظلم و اشغال را از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر دانسته و تأکید کرده است که سکوت در برابر حمله ظالمانه به سرزمین‌های اسلامی، تواطی معنوی با ظلم تلقی می‌شود.

در چهارمین و آخرین بند، جمعی از اساتید دانشگاه امام صادق علیه‌السلام ضمن دعوت از دانشگاه الازهر برای ورود به گفت‌وگویی علمی و فقهی بر پایه «فقه المقاصد» و عدالت، از صدور بیانیه‌های سیاسی مبتنی بر دریافت‌های رسانه‌ای پرهیز کرده و تأکید کرده است که محکومیت اقدامات دفاعی در برابر اشغال، غفلت از مقاصد شریعت در حفظ دین، نفس و دارالاسلام است. در این بخش، بر گشوده شدن باب گفت‌وگوی علمی میان نخبگان جهان اسلام درباره تجاوز به سرزمین‌های اسلامی و کشتار مردم بی‌گناه تأکید و از جوانان جهان اسلام خواسته شده است تا با مطالبه‌گری از علما و مسئولان، در کنار هم از سرزمین‌های اسلامی در برابر تجاوز و ستم دفاع کنند.

در پایان بیانیه، ضمن تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران همواره مدافع ملت‌های مسلمان و امنیت منطقه بوده و هیچ‌گاه آغازگر تجاوز نبوده است، از علمای مصر خواسته شده با وفاداری به میراث عقلانی دانشگاه الازهر، جانب عدالت، نص شرعی و همبستگی امت را در برابر روایت‌های تحریف‌شده سیاسی بگیرند.