سلامت روان و کنترل استرس کودکان در شرایط بحرانی

عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه کودکان جزو گروه‌های آسیب‌پذیر هستند، گفت: احساس کنترل استرس، اهمیت فراوانی در حوزه سلامت روان دارد.

کد خبر: ۱۳۸۵۵۲۶

دوشنبه - ۰۳ فروردين ۱۴۰۵ / March 23, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، مهری مرادی درباره چگونگی حفظ آرامش روان کودکان در شرایط جنگی و بحرانی اظهار کرد: کودکان جزو گروه‌های آسیب‌پذیر هستند و این احتمال وجود دارد که بیشتر از دیگران تحت‌تأثیر قرار گیرند.

او درباره حفظ سلامت روان کودکان در شرایط بحرانی توضیح داد: به منظور حفظ مدیریت سلامت روان کودکان می‌بایست به چند نکته توجه کنیم. پیش از هر موضوعی، والدین می‌بایست آرامش خود را حفظ‌کنند؛ چرا که کودکان، جهان را در چهره بزرگسالان می‌بینند و از لنز ما به جهان می‌نگرند. اگر بزرگسالان، حال بهتری داشته باشند، کودکان نیز آرامش بیشتری را تجربه می‌کنند.

عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه توجه به دو «باور» در شرایط کنونی ضروری است، گفت: کودکان می‌بایست دو «باور» داشته‌باشند و آسیبی در این باور‌ها نبینند. «خانه ما، جای امنی است و لازم نیست که کودکان نگران باشند»، اولین باور به حساب می‌آید و دومین باور نیز «من تا حدی روی اتفاقات کنترل دارم» است.

مرادی درباره اهمیت «احساس کنترل» توضیح داد: احساس کنترل، اهمیت فراوانی در حوزه سلامت روان دارد. اگر انسان‌ها احساس کنند که تا حدی کنترل دارند، می‌توانند از پس بحران‌ها بربیایند. انجام برخی کار‌های کوچک می‌تواند حس کنترل در کودکان را ایجاد کند؛ به طور مثال، از کودک بپرسیم که چه غذایی برای او بپزیم یا کدام یک از لباس‌هایش را دوست دارد بپوشد؟.

این عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران ادامه داد: انجام برخی کار‌های کوچک می‌تواند به کودکان کمک‌کند تا حس کنترل بر شرایط را داشته‌باشند و همچنین اینطور نیست که در شرایط کنونی، هیچ کنترلی بر شرایط ندارند.

مرادی درباره اهمیت «بازی‌کردن» توضیح داد: «بازی‌کردن» می‌تواند به کودکان در شرایط کنونی بسیار کمک‌کند. بازی، پیام «اوضاع آرام است» به کودکان منتقل می‌کند. این شرایط، برای پیش از وقوع یک بحران است.

او درباره مواجهه کودکان با تروما گفت: متاسفانه، این احتمال وجود دارد که کودکان با تروما مواجه شوند و یک آسیب مانند شنیدن صدای انفجار از نزدیک یا شکستن شیشه‌های خانه را تجربه کنند. شدت آسیب در چنین شرایطی بسیار بیشتر است و کودکان می‌توانند بیشتر آسیب ببینند.

مرادی ادامه داد: در چنین شرایطی، انجام برخی تکنیک‌ها می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. هنگامی که یک تروما یا آسیب بزرگ اتفاق می‌افتد، ذهن انسان تمایل دارد از واقعیت جدا شود؛ بنابراین می‌بایست به کودک کمک‌کنیم که در «زمان حال» قرار گیرد.

عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران درباره چگونگی قراردادن کودکان در زمان حال گفت: به کودک بگوییم که زمین زیر پایش را احساس کند، چرا که همین ارتباط می‌تواند جهان آشفته کودکان را تا حدودی آرام کنید. همچنین فشار دادن دست کودکان و در آغوش قراردادن کودکان توسط یک انسان امن به کودکان بسیار کمک می‌کند.

او اظهار کرد: بدن، یک ابزار مناسب است و می‌تواند به انسان‌ها کمک‌کند تا در شرایط حال قرارگیرند. به طور مثال، می‌توانیم از کودک بخواهیم به نفس‌کشیدن خود دقت کند. توجه به بدن نیز می‌تواند به کودکان کمک‌کند که به زمان حال بازگردند.

این روانشناس درباره حواس پنج‌گانه نیز گفت: حواس پنج‌گانه نیز می‌توانند برای بازگردان افراد به زمان حال هنگامی که افراد از زمان و مکان جدا می‌شوند، کمک‌کنند. به طور مثال، می‌توانیم از کودک بخواهیم که چند اشیای اطراف خود را نام ببرند یا آن را لمس کند و حس خود را با لمس آن اشیا بیان کند.

مرادی اظهار کرد: همچنین می‌توانیم از کودک بخواهیم که بو‌هایی که می‌شنود یا طعمی که پر دهان خود حس می‌کند، به زبان بیاورد. اقداماتی از این دست می‌تواند کودک را به زمان حال بیاورد.