گزارش|

از مقاومت رئیس‌علی دلواری تا شهادت دریادار تنگسیری / روایت تداوم غیرت مردان جنوب

رئیس‌علی دلواری مشت محکم تنگستان به دهان استعمار کهنه زد و حالا دریادار تنگسیری جانانه‌تر در برابر استکبار نوین ایستاد. این روایتی همیشگی است از تداوم مقاومت مردان جنوب، از تفنگ چخماقی تا شناورهای موشک‌انداز.

کد خبر: ۱۳۸۷۹۷۱

سه‌شنبه - ۱۱ فروردين ۱۴۰۵ / March 31, 2026

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، جنوب ایران همیشه سرزمین مردانگی و ایستادگی بوده است. از روزی که نیروی دریایی بریتانیا با توپ‌های سنگین به بوشهر یورش آورد تا امروز که ناوهای آمریکایی در خلیج فارس پهلو می‌گیرند، مردان این دیار هرگز تن به ذلت نداده‌اند. شهید رئیس‌علی دلواری نماد مقاومت در برابر استعمار کهنه‌کاره بود و شهید دریادار علیرضا تنگسیری، تجسم مقاومت در برابر استکبار نوین. این گزارش مروری است بر این زنجیره طلایی غیرت در جنوب ایران.

رئیس‌علی دلواری؛ مشت محکم تنگستان

در اوایل جنگ جهانی اول،当 ایران رسماً بی‌طرفی اعلام کرد، اما انگلیسی‌ها که بوشهر را از نظر استراتژیک حیاتی می‌دانستند، در مرداد ۱۲۹۴ این بندر را اشغال کردند . در این شرایط بود که چهره‌ای از دل عشایر جنوب برخاست: رئیس‌علی دلواری.

دلواری که در روستای دلوار تنگستان به دنیا آمده بود، رهبری قیام مردمی را بر عهده گرفت. او در نامه‌ای به آیت‌الله برازجانی، روحیه مثال‌زدنی رزمندگان جنوب را این‌گونه توصیف می‌کند:

«انگلیسی‌ها پس از این که در جنگ خشکی با دلواریان مغلوب شدند... متجاوز از هزار گلوله توپ به دلوار افکندند... و چون از این کار سودی نبردند، ناچار عده هزار نفری پیاده شدند و پس از کشته شدن کاپیتان انگلیسی و نیمی از قشون آنها، بقیه فرار کردند.»

دلاوری‌های او تنها به نبردهای تن به تن محدود نمی‌شد. دلواری و یارانی نظیر خالو حسین دشتی و باقرخان تنگستانی ثابت کردند که "قدرت" فقط به توپ و کشتی نیست؛ بلکه به اراده مردانی بستگی دارد که زیر بار ظلم نمی‌روند. نهایتاً این اسطوره مقاومت در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ بر اثر خیانت یکی از همراهان به شهادت رسید، اما نامش برای همیشه به عنوان "قهرمان مبارزه با استعمار انگلیس" در تاریخ ماندگار شد .

دریادار تنگسیری؛ تداوم همان خون در رگ‌های نیزارهای هرمز

گذشتگان می‌گفتند "مرد بوشهر تا نگردد آشنا، نرم نشود". دریادار پاسدار علیرضا تنگسیری دقیقاً همین‌طور بود. او وارث همان مکتبی بود که به انگلیسی‌ها یاد داد جنوب ایران جای جولان دادن نیست.

مقاومت در برابر زورگویی دریایی، خط قرمز فرماندهان جنوب بوده است. رئیس‌علی دلواری در برابر ناوهای جنگی بریتانیا ایستاد و تنگسیری نیز در برابر ناوهای هواپیمابر آمریکا. رئیس مجلس در پیام تسلیت خود به این شباهت تاریخی اشاره کرد و گفت:

«شهید تنگسیری نمونه بارز شجاعت، ولایتمداری و استواری است؛ مردی که هجوم ناوهای پرطمطراق آمریکایی لحظه‌ای تردید در دل او نینداخت و چنان مشت محکمی به ابزار استکبار کوبید که صحنه جنگ را ترک کردند.»

اما پیوند این دو قهرمان تنها به "روحیه" محدود نمی‌شود؛ بلکه در سخت‌افزار قدرت دریایی ایران نیز جاری است.

"شهید دلواری" در دستان "تنگسیری"

جالب‌ترین نقطه تقاطع این دو حماسه، نامگذاری یکی از پیشرفته‌ترین شناورهای نیروی دریایی سپاه به نام «شهید رئیس‌علی دلواری» است. این شناور که در کلاس "شهید حاج قاسم سلیمانی" طراحی شده، نماد تحقق آرزوی دیرینه جنوب است.

دریادار تنگسیری که خود معمار این نسل از شناورها بود، در مراسم رونمایی از این شناور، قدرت بازدارندگی امروز را این‌گونه توصیف کرد:

«این شناور توانایی حمل بالگرد و تجهیز به موشک‌های با برد ۷۵۰ کیلومتر را دارد... با سرعت ۳۲ نات و برد عملیاتی ۵۰۰۰ مایل دریایی، قابلیت دریانوردی در شرایط سخت را دارد.»

تصور کنید: رئیس‌علی دلواری روزگاری با تفنگ و اسب در مقابل کشتی‌های جنگی می‌جنگید. امروز، شناوری به نام خود او، با موشک‌های دوربرد، خط مقدم دفاع از آب‌های منطقه را حفظ می‌کند. این نشان می‌دهد که مکتب مقاومت جنوب هرگز متوقف نشده است.

جنوب هرگز فراموش نمی‌کند

از کوچه‌های قدیمی بوشهر و نخلستان‌های تنگستان تا اسکله‌های بندرعباس و خلیج فارس، غیرت مردان جنوب در طول یک قرن تغییری نکرده است. اگر رئیس‌علی دلواری در برابر استعمار کهنه بریتانیا ایستاد، دریادار تنگسیری در برابر استکبار نوین آمریکا قامت خم نکرد.

شهادت هر دوی این بزرگمردان نشان می‌دهد که دشمنان نمی‌توانند حضور مردانی با غیرت را در این منطقه تحمل کنند. شهادت تنگسیری بهانه‌ای است برای زنده نگه داشتن یاد دلواری و تمام رزمندگان گمنام جنوب که آبروی ایران‌زمین را در خلیج فارس حفظ کردند.

راه این مردان همچنان ادامه دارد و دریای نیزارها، همچنان بوی باروت و مردانگی می‌دهد.