نتایج پیمایش ملی درباره میزان تاب‌آوری مردم ایران در جنگ رمضان

مرحله اول سنجش تاب‌آوری مردم در ایام جنگ رمضان با مشارکت گسترده شهروندان در سراسر کشور انجام شد. این پیمایش ملی که در بازه زمانی ۲۷ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ اجرا گردیده، تلاش دارد تصویری واقعی و مستند از توان ایستادگی جامعه در برابر فشار‌های هم‌زمان روانی، اقتصادی و نظامی ارائه دهد.

کد خبر: ۱۳۸۹۶۱۷

يکشنبه - ۱۶ فروردين ۱۴۰۵ / April 05, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، مرحله اول سنجش تاب‌آوری مردم در ایام جنگ رمضان با مشارکت گسترده شهروندان در سراسر کشور انجام شد. این پیمایش ملی که در بازه زمانی ۲۷ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ اجرا گردیده، تلاش دارد تصویری واقعی و مستند از توان ایستادگی جامعه در برابر فشار‌های هم‌زمان روانی، اقتصادی و نظامی ارائه دهد.

در روز‌هایی که جنگ رمضان فقط به میدان نبرد محدود نیست، بلکه زندگی روزمره مردم را نیز درگیر کرده، پرسش اصلی این است که جامعه ایرانی تا چه اندازه توانسته در برابر این فشار چندلایه ایستادگی کند؟ پاسخ به این پرسش، نیازمند داده‌های دقیق میدانی است و این پیمایش دقیقاً برای پر کردن همین خلأ طراحی شده است.

گزارش پیشِ رو، بر پایه داده‌های همین مرحله اول تنظیم شده و با تکیه بر تحلیل‌های آماری نشان می‌دهد که مردم ایران در مواجهه با بحران کنونی در چه نقطه‌ای ایستاده‌اند، نقاط قوتشان کدام است و در کدام ابعاد به ویژه حوزه‌های هیجانی و اقتصادی نیاز به حمایت و تقویت فوری احساس می‌شود.

نتایج مرحله اول پیمایش ملی سنجش تاب‌آوری مردم در ایام جنگ رمضان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد جامعه ایرانی در مواجهه با شرایط پیچیده جنگ ترکیبی، از سطح قابل‌توجهی از تاب‌آوری برخوردار است؛ هرچند برخی حوزه‌ها همچنان نیازمند مداخله و تقویت سیاستی هستند.

این پیمایش که در بازه زمانی ۲۷ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ و با مشارکت ۳۶ هزار و ۶۲۰ نفر از شهروندان انجام شده، تلاش کرده تصویری دقیق، داده‌محور و چندبعدی از وضعیت تاب‌آوری ملی ارائه دهد.

بر اساس این گزارش، تاب‌آوری در قالب یک مدل چندمنبعی و چندسیستمی مورد سنجش قرار گرفته و پنج بُعد اصلی را شامل می‌شود:

۱. شناختی (تصمیم‌گیری و حل مسئله)

۲. هیجانی (مدیریت احساسات)

۳. اجتماعی (انسجام و حمایت)

۴. معنوی (امید و باور)

۵. اقتصادی (سازگاری معیشتی)

۱. تاب‌آوری شناختی و خودکارآمدی

مهم‌ترین یافته این پیمایش، برتری معنادار تاب‌آوری شناختی و خودکارآمدی در میان مردم است.

میانگین این شاخص ۸۷.۹۲ درصد گزارش شده که نشان‌دهنده سطح بالای اعتماد به توانایی فردی، مهارت حل مسئله و رویکرد فعال در بحران شرکت کنندگان در این سنجش است.

همچنین ۹۳ درصد مردم معتقدند حتی با حداقل امکانات می‌توانند برای مشکلات راه‌حل پیدا کنند.

بیش از ۹۱ درصد ادامه مقاومت را به آتش‌بس بدون دستاورد ترجیح می‌دهند.

این داده‌ها نشان می‌دهد هسته سخت تاب‌آوری در جامعه ایران، در سطح ادراک و تحلیل مسئله از استحکام بالایی برخوردار است.

این بعد بالاترین سطح را در میان تمام ابعاد دارد و به عنوان هسته سخت تاب‌آوری شناخته می‌شود.

افراد جامعه از باور بالایی به توانایی‌های فردی، مهارت حل مسئله و احساس کنترل بر شرایط برخوردارند.

براساس این سنجش رویکرد مردم در مواجهه با بحران‌ها فعال، منطقی و مسئله‌محور است.

اعتقادات و باور‌های مردم از جمله باور به قدرت خداوند و ضعف دشمنان مستحکم‌ترین ستون تاب‌آوری آنها را تشکیل می‌دهد. شاخص‌ترین سؤال این بعد نشان می‌دهد مردم ترجیح می‌دهند سختی‌ها را تحمل کنند تا آتش‌بسی بدون دستاورد ارزشمند را بپذیرند.

نتایج این بعد نشان می‌دهد که جامعه از سرمایه انسانی و ذهنی قوی برای مشارکت در برنامه‌های اصلاحی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی برخوردار است.

فایل کامل سنجش تاب‌آوری مردم در جنگ رمضان

۲. تاب‌آوری جمعی و اجتماعی

در بعد اجتماعی نیز میانگین ۸۶.۷۲ درصد بیانگر سطح بالای سرمایه اجتماعی است.

شاخص‌های کلیدی این بُعد نشان می‌دهد که مردم باور دارند جامعه در مواجهه با بحران‌ها قادر به همکاری و عبور از شرایط دشوار است.

بیش از ۹۰ درصد مردم تمایل به حضور در اجتماعات شبانه و همکاری با نیرو‌های بسیج و انتظامی دارند.

بیش از ۹۲ درصد حاضرند هر فداکاری برای حفظ کشور انجام دهند.

حدود ۹۴ درصد معتقدند «فقط نابودی اسرائیل و خروج آمریکا از منطقه» می‌تواند جبران خون‌ها و خسارت‌های ملت ایران باشد.

پراکندگی محدود پاسخ‌ها نشان‌دهنده ادراک مشترک و انسجام اجتماعی حول اراده کلان کشور است.

این بُعد نشاندهنده سرمایه اجتماعی قابل توجهی است که می‌تواند در شرایط بحران به همبستگی و همکاری جمعی کمک کند.

۳. تاب‌آوری معنوی و امید متعالی

تاب‌آوری معنوی و امید متعالی در سطح بالایی قرار دارد و یکی از منابع اصلی پایداری روانی جامعه محسوب می‌شود.

باور‌های معنوی و امید به آینده نقش مهمی در سازگاری با سختی‌ها دارند. سطح این بعد نزدیک به تاب‌آوری جمعی است که نشان‌دهنده جایگاه نسبتاً مهم منابع فرهنگی و معنوی در جامعه می‌باشد.

پراکندگی پاسخ‌ها محدود است، یعنی مردم اشتراک نظر نسبی بالایی در این حوزه دارند.

باور به مهدویت و سنت الهی نصرت پس از ایستادگی در سطح بسیار بالایی (حدود ۹۳ درصد) دیده می‌شود. این باور‌ها امید به آینده را تقویت کرده و توان تحمل فشار‌ها را افزایش می‌دهد.

مردم در این ایام با توسل به خداوند توانسته‌اند روحیه صبر و مقاومت خود را حفظ کنند. معنویت و امید به آینده به عنوان یک منبع قدرتمند و فراگیر در جامعه عمل می‌کند.

۴. تاب‌آوری هیجانی و روانشناختی

با وجود نقاط قوت، داده‌ها نشان می‌دهد تاب‌آوری هیجانی با میانگین ۷۸ درصد در سطح متوسط قرار دارد.

افراد از سطح متوسطی از پایداری هیجانی برخوردارند و هنوز تا تاب‌آوری بالا کمی فاصله دارند.

نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که بسیاری از افراد می‌توانند تا حدی احساسات خود را کنترل کرده و تعادل روانی را بازیابند بنابراین جامعه در برابر شوک‌های هیجانی ثبات نسبی خود را حفظ می‌کند.

واکنش‌های هیجانی شدید یا ناامیدی موقت در گروهی از افراد محتمل است و مهارت‌های تخلیه هیجانات منفی نیاز به تقویت دارد.

تقویت مهارت‌های تنظیم هیجان، تحمل پریشانی، خودآرام‌سازی، آموزش مدیریت استرس و حمایت‌های روانی-اجتماعی لازم است.

در نتیجه سنجش این بُعد، پایه‌های تاب‌آوری هیجانی موجود است، اما پایداری طولانی‌مدت آن به مداخلات آموزشی و حمایتی وابسته می‌باشد.

۵. تاب‌آوری اقتصادی و معیشتی

تاب‌آوری اقتصادی و معیشتی با میانگین ۷۶.۸۲ درصد در مقایسه با سایر ابعاد (شناختی، جمعی و معنوی) پایین‌ترین سطح را دارد و آسیب‌پذیرترین حوزه شناخته شده است.

مردم خود را تا حدی قادر به سازگاری با فشار‌های اقتصادی می‌دانند، اما این توانایی در جامعه یکسان نیست.

بیشترین پراکندگی پاسخ‌ها در این بعد دیده می‌شود؛ برخی افراد ثبات اقتصادی نسبتاً بهتری دارند، در حالی که گروهی دیگر بسیار آسیب‌پذیر و حساس به نوسانات اقتصادی هستند.

در این میان بسیاری از مردم تلاش می‌کنند با روش‌های عاقلانه خود را با کمبود منابع وفق دهند.

هر چند که احساس ناامنی اقتصادی در بخشی از جامعه وجود دارد و سطح امنیت اقتصادی یکنواخت نیست.

این بعد نسبت به ابعاد دیگر جنبه بیرونی‌تر دارد و نقش مسئولان و اطرافیان در حفظ اعتماد مردم بسیار پررنگ است؛ بنابراین تقویت فرصت‌های اقتصادی و کاهش شکاف‌های معیشتی به عنوان اولویت اصلی برای افزایش پایداری اقتصادی جامعه معرفی شده است.

نمای جمعیتی پاسخ‌دهندگان

بررسی ترکیب نمونه نشان می‌دهد که ۷۱.۴ درصد زنان و ۲۸.۶ درصد مردان در این پیمایش مشارکت داشته‌اند.

از نظر سنی، بیشترین سهم مربوط به گروه ۳۰ تا ۴۰ سال با حدود ۵۰ درصد بوده و پس از آن گروه ۴۰ تا ۵۰ سال (۲۵.۶٪)، زیر ۳۰ سال (۱۹.۱٪) و بالای ۵۰ سال (۷.۳٪) قرار دارند.

این ترکیب، امکان تحلیل دقیق‌تری از نگرش لایه‌های مختلف جامعه را فراهم کرده است.

هسته سخت تاب‌آوری در جامعه ایرانی

بررسی نتایج این پیمایش نشان می‌دهد که الگوی تاب‌آوری در جامعه از ترکیبی از منابع فردی، اجتماعی و فرهنگی شکل گرفته است. میانگین تمامی ابعاد بالاتر از حد متوسط مقیاس قرار دارد که بیانگر وجود ظرفیت عمومی برای سازگاری با شرایط دشوار و مدیریت چالش‌های زندگی است. با این حال، تفاوت میان سطوح این ابعاد نشان می‌دهد که ساختار تاب‌آوری جامعه متوازن نبوده و برخی منابع قدرت بیشتری در حفظ پایداری اجتماعی دارند، در حالی که برخی حوزه‌ها به‌عنوان نقاط آسیب‌پذیر قابل شناسایی هستند.

در سطح کلان، برجسته‌ترین یافته این است که قوی‌ترین پایه تاب‌آوری جامعه در حوزه ظرفیت‌های شناختی و ادراکی افراد قرار دارد. افراد در سطح ادراکی و ذهنی احساس توانایی برای تحلیل مسائل، یافتن راه‌حل و مدیریت شرایط پیچیده دارند. این موضوع بیانگر وجود نوعی سرمایه انسانی و ذهنی در جامعه است که می‌تواند در شرایط تغییر و بحران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع سازگاری عمل کند. به بیان دیگر، جامعه از نظر ظرفیت فکری و درک موقعیت‌های دشوار در وضعیت مطلوبی قرار دارد.

در کنار این ظرفیت فردی، سطح بالای تاب‌آوری جمعی و ملی نشان می‌دهد که احساس تعلق اجتماعی، اعتماد نسبی به توان جمعی و انتظار همکاری میان افراد نیز از جایگاه قابل توجهی برخوردار است.

همچنین نتایج نشان داد تاب‌آوری معنوی و امید متعالی نیز در سطح بالایی قرار دارد و باور‌های فرهنگی، معنوی و امید به آینده یکی از منابع مهم پایداری روانی در جامعه محسوب می‌شود.

این ابعاد نشان می‌دهد که افراد تنها به توانایی‌های فردی خود متکی نیستند، بلکه جامعه را نیز به‌عنوان یک منبع حمایت و قدرت در نظر می‌گیرند.