گزارش|

آتش‌بس موقت در سایه بدبینی و پیمان‌شکنی؛ آیا اختلافات تهران و واشنگتن قابل حل است؟

پس از گذشت بیش از ۴۰ روز از مقاومت جمهوری اسلامی ایران در برابر تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی، یک آتش‌بس دو هفته‌ای برقرار شد تا زمینه برای حل‌وفصل درگیری فراهم شود. یک طرح ۱۰ بندی که توسط ایران ارائه شد، به گفته مقامات ایران و اذعان رئیس‌جمهور آمریکا، قرار است مبنای مذاکرات برای توافق قرار بگیرد.

کد خبر: ۱۳۹۰۷۷۶

پنجشنبه - ۲۰ فروردين ۱۴۰۵ / April 09, 2026

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو؛  پس از ۴۱  مقاومت جمهوری اسلامی ایران در برابر تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی، یک آتش‌بس دو هفته‌ای برقرار شد تا زمینه برای حل‌وفصل درگیری فراهم شود. یک طرح ۱۰ بندی که توسط ایران ارائه شد، به گفته مقامات ایران و اذعان رئیس‌جمهور آمریکا، قرار است مبنای مذاکرات برای توافق قرار بگیرد. اما سوال اینجاست: این توافق تا چه حد شدنی است؟

حدوداً دو هفته پیش، منابع رسانه‌ای از رد طرح ۱۵ ماده‌ای ایالات متحده توسط ایران خبر دادند. طرحی که برای پایان جنگ تدوین شد و هرگز بندهای کامل آن توسط منابع رسمی منتشر نشد، اما برخی از رسانه‌ها بندهای مهم آن را منتشر کردند.

جزئیات طرح ۱۵ ماده‌ای آمریکا

طبق گزارش‌های رسانه‌ای، محتوای دقیق این پیشنهاد به طور عمومی منتشر نشده است، اما مقامات به نیویورک تایمز گفتند که این پیشنهاد به برنامه موشک‌های بالستیک و هسته‌ای ایران می‌پردازد و همچنین به مسیرهای دریایی اشاره دارد.

کانال ۱۲ اسرائیل ۱۴ نکته را ظاهراً از این طرح منتشر کرد و به یک منبع غربی استناد نمود. کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، در نشست خبری گفت که کاخ سفید هرگز آن طرح کامل را تأیید نکرد و گفت: «عناصر حقیقتی در آن وجود دارد، اما برخی از داستان‌هایی که خواندم کاملاً واقعی نبودند.»

بندهای کلیدی طرح ۱۵ ماده‌ای آمریکا (بر اساس گزارش کانال ۱۲ رژیم اسرائیل):

· برچیده شدن توانایی‌های هسته‌ای ایران و الزام ایران به تعهد مبنی بر اینکه هرگز سلاح هسته‌ای را دنبال نخواهد کرد
· توقف غنی‌سازی اورانیوم در قلمرو ایران
· انتقال مواد غنی‌شده به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در یک بازه زمانی توافق‌شده
· از رده خارج شدن سه تأسیسات کلیدی هسته‌ای ایران: نطنز، اصفهان و فردو
· پایان حمایت ایران از شبکه «نیابتی» گروه‌های مسلح و توقف تأمین مالی و تسلیح آنها
· باز نگه داشتن تنگه هرمز
· محدود کردن برنامه موشکی ایران برای استفاده دفاعی
· لغو تحریم‌های ایران
· کمک آمریکا به ایران در توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی، از جمله تولید برق در نیروگاه هسته‌ای بوشهر
· حذف مکانیسم «اسنپ‌بک» (بازگشت خودکار تحریم‌ها)

کانال ۱۲ به نقل از سه منبع ناشناس اضافه کرد که دولت ترامپ آتش‌بس یک‌ماهه‌ای را پیشنهاد می‌کرد که طی آن دو طرف جزئیات این پیشنهاد را نهایی کنند، مشابه آنچه سال گذشته در غزه رخ داد.

واکنش ایران به طرح ۱۵ ماده‌ای ایالات متحده

به گزارش پرس تی‌وی، ایران علناً این پیشنهاد را رد کرد و پنج شرط خود را برای پایان دادن به جنگ ارائه کرد:

۱. توقف «تجاوز و ترور» توسط آمریکا و اسرائیل
۲. ایجاد «سازوکارهایی» برای اطمینان از عدم از سرگیری جنگ
۳. پرداخت خسارات و غرامت جنگی
۴. پایان حملات آمریکا و اسرائیل علیه حزب‌الله در لبنان و شبه‌نظامیان طرفدار ایران در عراق
۵. «به رسمیت شناختن و تضمین‌های بین‌المللی» برای حاکمیت ایران بر تنگه هرمز
.
اسرائیل واکنش رسمی نشان نداد، اما به گفته اکسیوس، یک مقام اسرائیلی ناشناس گفت که این پیشنهاد با موضع اسرائیل همسو است.

جزئیات کامل طرح ۱۰ بندی ایران؛ مبنای مذاکرات جدید

در بامداد چهارشنبه، دونالد ترامپ از یک طرح ۱۰ بندی توسط ایران خبر داد که قرار است مبنای مذاکرات قرار گیرد. او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت:

«تا رسیدن به یک توافق قطعی در مورد صلح بلندمدت با ایران و صلح در خاورمیانه فاصله زیادی داریم. ما یک پیشنهاد 10 ماده‌ای از ایران دریافت کردیم و معتقدیم که این یک مبنای عملی برای مذاکره است. تقریباً تمام نکات مختلف اختلاف گذشته بین ایالات متحده و ایران مورد توافق قرار گرفته است، اما یک دوره دو هفته‌ای امکان نهایی شدن و به سرانجام رساندن توافق را فراهم می‌کند. از طرف ایالات متحده آمریکا، به عنوان رئیس‌جمهور، و همچنین به نمایندگی از کشورهای خاورمیانه، باعث افتخار است که این مشکل بلندمدت در آستانه حل و فصل است.»

دقایقی بعد، شورای عالی امنیت ملی در بیانیه‌ای ۱۰ بند ایران را منتشر کرد:

جزئیات شروط ایران (طرح ۱۰ بندی):

عبور کنترل شده از تنگه هرمز با هماهنگی نیروهای مسلح ایران که جایگاه منحصر‌به‌فرد اقتصادی و ژئوپلتیکی به ایران اعطا می‌کند.

ضرورت پایان جنگ علیه همه اجزاء محور مقاومت که به معنای شکست تاریخی تجاوزگری رژیم کودک‌کش اسرائیل خواهد بود.

بیرون رفتن نیروهای رزمی آمریکا از تمامی پایگاه‌ها و نقاط استقرار در منطقه.

ایجاد یک پروتکل عبور و مرور امن در تنگه هرمز به گونه‌ای که تضمین‌کننده تسلط ایران طبق پروتکل توافق شده باشد.

پرداخت کامل خسارت ایران مطابق برآوردها.

رفع همه تحریم‌های اولیه و ثانویه و قطعنامه‌های شورای حکام و شورای امنیت.

آزاد شدن کلیه اموال و دارایی‌های بلوکه شده ایران در خارج از کشور.

تصویب همه این موارد در یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت که تمامی توافقات را به قانون الزام‌آور بین‌المللی تبدیل کرده و یک پیروزی مهم دیپلماتیک برای ملت ایران ایجاد خواهد کرد.

اعلامیه رسمی شورای عالی امنیت ملی به روایت وزیر امور خارجه

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به نمایندگی از شورای عالی امنیت ملی، ضمن قدردانی از تلاش‌های پاکستان، جزئیات آتش‌بس و چارچوب توافق را به این شرح اعلام کرد:

«از برادر عزیز جناب شهباز شریف نخست‌وزیر محترم پاکستان و جناب فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده محترم ارتش پاکستان به خاطر تلاش‌های خستگی‌ناپذیرشان برای خاتمه جنگ در منطقه تشکر و قدردانی می‌کنم.

در پاسخ به درخواست برادرانه نخست‌وزیر پاکستان مندرج در توییت ایشان، و با توجه به درخواست آمریکا برای مذاکره در پیشنهادات ۱۵ بندی آن کشور، و اعلام رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر پذیرش کلیات پیشنهادات ۱۰ بندی ایران به عنوان مبنای مذاکره، بدینوسیله از طرف شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام می‌کنم:

۱. چنانچه حملات به جمهوری اسلامی ایران متوقف شود، نیروهای مسلح قدرتمند ما نیز حملات دفاعی خود را متوقف می‌کنند.

۲. به مدت دو هفته تردد امن در تنگه هرمز در هماهنگی با نیروهای مسلح ایران و با نظرداشت محدودیت‌های فنی موجود مقدور خواهد بود.»

نقش میانجی‌گر پاکستان و دعوت به گفت‌وگوهای صلح اسلام‌آباد

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، که نقش کلیدی در میانجی‌گری بین تهران و واشنگتن ایفا کرده است، با صدور بیانیه‌ای رسمی از توافق آتش‌بس استقبال کرد و جزئیات دعوت از هیأت‌های دو کشور را اعلام نمود. متن بیانیه نخست‌وزیر پاکستان به شرح زیر است:

«با کمال تواضع، خرسندم اعلام کنم که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، به همراه متحدان خود، با برقراری آتش‌بسی فوری در همه مناطق، از جمله لبنان و سایر نقاط، موافقت کرده‌اند. این آتش‌بس از ساعت ۳:۳۰ بامداد چهارشنبه ۸ آوریل ۲۰۲۶ به وقت رسمی ایران و ساعت ۸:۰۰ شب سه‌شنبه ۷ آوریل به وقت شرق آمریکا اجرایی خواهد شد.

از این اقدام خردمندانه رهبران دو کشور صمیمانه استقبال می‌کنم و از هیأت‌های آنان دعوت به عمل می‌آورم تا روز جمعه ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ در اسلام‌آباد گرد هم آیند و مذاکرات برای دستیابی به توافقی نهایی به‌منظور حل‌وفصل تمامی اختلافات را آغاز کنند.

هر دو طرف با درایتی قابل توجه و درکی متقابل، رویکردی سازنده در پیشبرد صلح و ثبات از خود نشان داده‌اند. صمیمانه امیدواریم «گفت‌وگوهای اسلام‌آباد» به تحقق صلحی پایدار بینجامد و در روزهای آینده، اخبار خوش بیشتری با شما در میان بگذاریم.»

نقاط اشتراک و افتراق طرح ایرانی و آمریکایی چیست؟

طبق بررسی‌ دانشجو، نکته اشتراک این دو طرح لغو تحریم‌ها علیه ایران و لغو قطعنامه‌های شورای حکام است. و در موارد زیادی اختلافات چشمگیری وجود دارد. در حالی که ایران بر حق غنی‌سازی مشروع خود تاکید دارد، آمریکا خواهان برچیده شدن تاسیسات هسته‌ای ایران است. توقف حملات به لبنان شرط ایران است که در برابر پایان حمایت ایران از گروه‌های مقاومت قرار دارد. همچنین ایران بر کنترل تنگه هرمز پس از جنگ نیز تاکید دارد.

مواردی مانند پرداخت غرامت و خروج نیروهای آمریکایی دلیل عدم دسترسی به ۱۵ بند کامل آمریکا امکان بررسی دقیق‌تر وجود ندارد.

آیا توافق با دشمن آمریکایی ممکن است؟

اختلاف بر سر غنی‌سازی و تاسیسات هسته‌ای ایران که سال‌ها محور اختلاف ایران و ایالات متحده بوده، در صورت پذیرش آمریکا، یک دستاورد بزرگ برای ایران محسوب می‌شود. ترامپ با بازنشر بیانیه عراقچی، تلویحاً از پذیرش و آمادگی اولیه خود خبر داد.

رئیس‌جمهور آمریکا به خوبی آگاه شد که توانایی بازگشایی تنگه هرمز را ندارد و ادامه جنگ برای او شکست عظیم‌تری به بار می‌آورد. عدم تحقق آمریکا به اهدافش، او را در موضع پایین‌تری قرار داده و ایران دست برتر را دارد. اهرم پرفشار تنگه هرمز همچنان می‌تواند یک مسئله بزرگ برای مناقشه باشد.

با توجه به کارشکنی‌های آمریکا و لابی‌های صهیونی، آنچه که مشخص است این است که توافق اگر دست‌یافتنی هم باشد، به دست آوردنش کار سختی خواهد بود.
و شاید کلیدی‌ترین بخش این آتش‌بس دو هفته‌ای، حذف رژیم صهیونیستی از معادله بود که در پیام و بیانیه هیچ‌کدام از مقامات، محلی از اعراب نداشت!

دونالد ترامپ از ساعاتی بعد طبق روال معمول آمریکایی‌ها به طور مداوم اظهارات قبلی خود را نقض کرد . رژیم صهیونیستی هم که از کنار گذاشته شدن از معادله خشمگین بود با نقض گسترده آتش‌بس در لبنان تلاش کرد تا توافق آتش‌بس را با چالش مواجه کند. آن‌چیز که مشخص است اختلاقات همچنان گسترده است و حل آن جز با عقب نشینی آمریکایی‌ها از زورگویی همیشگی بعید به نظر می‌رسد.