گزارش|

تنگه هرمز؛ شاهراه ۷۰ میلیارد دلاری برای ایران/ درآمد از تنگه هرمز معادل اقتصاد چند کشور است؟

با عبور سالانه بیش از ۳۰ هزار کشتی از تنگه هرمز، برآورد‌های اقتصادی نشان می‌دهد درآمدی در حدود ۷۰ میلیارد دلار در سال از تنگه هرمز قابل تصور خواهد بود؛ رقمی که معادل تولید ناخالص داخلی برخی از کشور‌های جهان است.

کد خبر: ۱۳۹۱۳۵۳

جمعه - ۲۱ فروردين ۱۴۰۵ / April 10, 2026

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های تجارت جهانی انرژی و کالا به شمار می‌رود؛ مسیری که بخش بزرگی از نفت، گاز و کالا‌های اساسی جهان از آن عبور می‌کند و اقتصاد بسیاری از کشور‌ها به آن وابسته است. بر اساس برآورد‌های نهاد‌های بین‌المللی، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از این مسیر عبور می‌کند که معادل حدود ۲۵ درصد تجارت دریایی نفت جهان است و بخش عمده آن به بازار‌های آسیایی از جمله چین، هند، ژاپن و کره جنوبی ارسال می‌شود.

علاوه بر نفت، تنگه هرمز یکی از مسیر‌های اصلی انتقال گاز طبیعی مایع نیز محسوب می‌شود؛ به‌گونه‌ای که حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی LNG از این آبراه عبور می‌کند و بیش از ۸۰ درصد این محموله‌ها به مقصد بازار‌های آسیایی ارسال می‌شود.

در کنار انرژی، حجم قابل توجهی از کالا‌های تجاری مانند فرآورده‌های پتروشیمی، محصولات پالایشی، مواد خام صنعتی، کالا‌های فله، غلات، فلزات و تجهیزات صنعتی نیز از این مسیر عبور می‌کند و کشور‌های حوزه خلیج فارس از طریق این شاهراه به بازار‌های آسیایی، اروپایی و بخشی از آفریقا متصل می‌شوند. تمرکز بالای صادرات نفت کشور‌های عربستان، عراق، امارات، کویت، قطر و ایران در این مسیر باعث شده بیش از ۹۰ درصد صادرات انرژی منطقه به این تنگه وابسته باشد و هرگونه اختلال در آن مستقیماً بازار جهانی انرژی و تجارت کالا را تحت تأثیر قرار دهد.

بر اساس برآورد‌های موجود، سالانه بیش از ۳۰ هزار کشتی از این مسیر عبور می‌کنند. اگر میانگین عوارض دریافتی از هر کشتی حدود ۲ میلیون دلار در نظر گرفته شود، درآمد سالانه می‌تواند به حدود ۷۰ میلیارد دلار برسد؛ رقمی که در مقیاس اقتصاد جهانی قابل توجه ارزیابی می‌شود.

این عدد در واقع معادل تولید ناخالص داخلی برخی کشور‌های جهان است و نشان می‌دهد که تنگه هرمز تنها یک مسیر انرژی نیست، بلکه یک ظرفیت بالقوه اقتصادی در سطح اقتصاد ملی کشور‌ها محسوب می‌شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند درک ارزش اقتصادی چنین مسیر‌هایی می‌تواند تصویر دقیق‌تری از اهمیت ژئو‌اقتصادی منطقه ارائه دهد و نشان دهد که چرا این آبراه یکی از حساس‌ترین نقاط تجارت جهانی به شمار می‌رود.

مقایسه درآمد ۷۰ میلیارد دلاری با اقتصاد کشور‌های جهان

درآمد فرضی سالانه حدود ۷۰ میلیارد دلار از تنگه هرمز در مقایسه با تولید ناخالص داخلی کشور‌ها نشان می‌دهد این رقم در سطح اقتصاد چند کشور جهان قرار می‌گیرد. بر اساس برآورد‌های اقتصادی و مقایسه تولید ناخالص داخلی اسمی (GDP Nominal) سال ۲۰۲۴ کشور‌ها بر اساس برآورد‌های صندوق بین‌المللی پول (IMF – گزارش World Economic Outlook ۲۰۲۵):

افغانستان با حدود ۱۷ میلیارد دلار، حدود ۴ برابر کمتر از این درآمد است.

ارمنستان با حدود ۲۶ میلیارد دلار، نزدیک به یک‌سوم این رقم است.

آلبانی با حدود ۲۷ میلیارد دلار، کمتر از نصف این درآمد را دارد.

بحرین با حدود ۴۷ میلیارد دلار، پایین‌تر از درآمد ۷۰ میلیارد دلاری قرار می‌گیرد.

اردن با حدود ۵۰ میلیارد دلار، همچنان کمتر از این رقم است.

تونس با حدود ۴۸ میلیارد دلار، پایین‌تر از این سطح اقتصادی قرار دارد.

لتونی با حدود ۴۴ میلیارد دلار، فاصله قابل توجهی با این رقم دارد.

آذربایجان با حدود ۷۲ میلیارد دلار، تقریباً در همین سطح قرار می‌گیرد.

اسلوونی با حدود ۷۲ میلیارد دلار، نزدیک به این درآمد است.

کرواسی با حدود ۷۵ میلیارد دلار، کمی بالاتر از این رقم قرار دارد.

بلغارستان با حدود ۹۰ میلیارد دلار، بالاتر از این سطح اقتصادی است.

لوکزامبورگ با حدود ۸۸ میلیارد دلار، نزدیک به این رقم محسوب می‌شود.

مقایسه این عدد با تولید ناخالص داخلی بیش از ۱۰ کشور جهان، تصویری روشن از اهمیت ژئو‌اقتصادی این گلوگاه جهانی ارائه می‌دهد؛ گلوگاهی که نقش آن در تجارت انرژی، فراتر از یک مسیر حمل‌ونقل و در سطح یک دارایی اقتصادی راهبردی قابل تحلیل است.