گزارش|

از میدان جنگ تا میز مذاکره؛ نگاهی بر مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام آباد

مذاکرات ایران و آمریکا پس از اعلام آتش بس دو هفته‌ای دارای حساسیت بالایی است و ابهامات زیادی درباره حصول نتیجه به دنبال دارد.

کد خبر: ۱۳۹۲۳۳۰

يکشنبه - ۲۳ فروردين ۱۴۰۵ / April 12, 2026

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو؛ تصمیم برای توافق بر سر آتش‌بسی دو هفته‌ای و ورود به مذاکرات مستقیم در اسلام‌آباد از روز جمعه، صرفاً یک چرخش دیپلماتیک عادی در یک جنگ نیست.

آنچه رخ داده، در عمق خود، نشان‌دهنده نوعی سردرگمی سیاسی، نظامی و حتی اخلاقی است؛ زیرا گذار سریع از زبان آتش به زبان مذاکره، نه از یک بلوغ سیاسی آرام، بلکه پس از تهدیدهای بسیار خطرناک آمریکا و عقب‌نشینی ناگهانی از آن‌ها، درست پیش از پایان مهلتی که دونالد ترامپ به ایران برای بازگشایی تنگه هرمز داده بود، صورت گرفت.

خبرگزاری رویترز گزارش داد که توافق آتش‌بس دو هفته‌ای کمتر از دو ساعت پیش از پایان آن مهلت حاصل شد.

نباید در دام رمانتیسم سیاسی افتاد که القا می‌کند صرف نشستن پشت میز مذاکره به معنای نزدیک شدن به صلح است؛ آمریکا و لابی صهیونیستی آخرین چیزی است که در دنیا می توان به آن اعتماد کرد.

از تهدید تا التماس برای مذاکره

اینجاست که نخستین تناقض تکان‌دهنده نمایان می‌شود: چگونه می‌توان به مسیری مذاکره‌ای اعتماد کرد که از دل گفتمانی متولد شده که از نابودی ایران و محو تاریخ یک تمدن سخن می‌گوید؟

تنها چند ساعت پیش از آتش‌بس، ترامپ تهدیدهای خود را به‌طور بی‌سابقه‌ای تشدید کرده و اجتناب از حملات گسترده را به پذیرش فوری شروطش از سوی تهران مشروط کرده بود.

اما حدود یک ساعت و نیم پیش از پایان مهلت، این گفتمان ناگهان از منطق نابودی به منطق آرام‌سازی و جست‌وجوی «پایه‌ای مناسب برای مذاکره» تغییر کرد و اعلام کرد که ده بند ایران مبنای مذاکرات خواهد بود.

این تحول بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، نشان‌دهنده محدودیت‌های قدرت است و تأیید می‌کند که کسی که سقف تهدید را تا نهایت بالا می‌برد، اغلب بیش از پیروزی نظامی، به یک خروج سیاسی نیاز دارد.

هیچ توجیه نظامی یا امنیتی نمی‌تواند تهدید به نابودی کامل کشوری با تاریخی چندصدساله را از نظر سیاسی یا اخلاقی موجه کند.

شروط ایران؛ با زبان پیروزی

اما در مورد شروط ایران، نمی‌توان آن‌ها را صرفاً «مطالبه» نامید؛ این شروط در واقع نقشه راهی پیچیده و سخت هستند.

ایران
۱. تضمین رسمی عدم تعرض در آینده را خواستار شده است
۲. حاکمیت کامل بر تنگه هرمز را مطالبه کرده
۳. خواستار به‌رسمیت شناختن حق غنی‌سازی اورانیوم شده
۴ و ۵. لغو کامل تحریم‌های اولیه و ثانویه
۶. لغو قطعنامه‌های شورای امنیت
۷. پایان تصمیمات شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
۸. دریافت غرامت
۹. خروج نیروهای آمریکایی از منطقه
۱۰. توقف جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان

این‌ها صرفاً شروط آتش‌بس نیستند، بلکه پروژه‌ای برای یک توافق جامع‌اند که هدف آن تثبیت جایگاه منطقه‌ای جدید ایران است.

اما سوال اینجاست:
آیا آمریکا می‌تواند کل نظام تحریم‌ها را لغو کند و غنی سازی را بپذیرد؟
و چگونه حملات وحشیانه رژیم صهیونیستی در لبنان متوقف می شود؟

میانجی‌گری پاکستان و آغاز گفت‌وگوها در اسلام‌آباد

بر اساس گزارش‌ها، مذاکرات میان ایران و آمریکا با میانجی‌گری پاکستان در حال انجام است و شهر اسلام‌آباد به عنوان محل برگزاری گفت‌وگوها انتخاب شده است.

در همین راستا، هیئت‌های مذاکره‌کننده دو طرف وارد پاکستان شده‌اند و فضای سیاسی این کشور به یکی از کانون‌های اصلی دیپلماسی منطقه تبدیل شده است.

هیئت ایرانی با ترکیب گسترده‌ای از مسئولان سیاسی، اقتصادی، حقوقی و نظامی در این مذاکرات حضور دارد.

در رأس این هیئت، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی قرار دارد و چهره‌هایی همچون عباس عراقچی وزیر امور خارجه، علی باقری، و سایر مسئولان اقتصادی و امنیتی نیز در ترکیب آن حضور دارند.

از سوی دیگر، هیئت آمریکایی نیز با ترکیبی گسترده از مقام‌های سیاسی و مشاوران ارشد وارد اسلام‌آباد شده است.

در دیدارهای اولیه، مقامات ایرانی با نخست‌وزیر پاکستان نیز دیدار کرده‌اند و درباره روند مذاکرات گفت‌وگوهایی انجام شده است.

فاز کارشناسی مذاکرات

در ادامه این روند، گزارش‌ها از آغاز کار کمیته‌های تخصصی خبر می‌دهند؛ کمیته‌هایی که در حوزه‌های مختلف از جمله:
• اقتصادی
• نظامی
• حقوقی
• هسته‌ای

فعالیت می‌کنند.

این ساختار نشان می‌دهد که مذاکرات وارد مرحله‌ای پیچیده و چندلایه شده است؛ مرحله‌ای که در آن جزئیات فنی نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده توافق خواهند داشت.

نقش آتش بس توسط دشمن آمریکایی؟

برخی گزارش‌ها از جمله از سوی منابع آمریکایی، ادعا کرده‌اند که کشتی‌های نیروی دریایی آمریکا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ موضوعی که در صورت صحت، می‌تواند در فضای حساس کنونی پیام‌های سیاسی و امنیتی قابل توجهی داشته باشد.

از این روی بحث نقض آتش‌بس نیز مطرح شده است؛ به‌ویژه در ارتباط با تحولات جبهه لبنان، جایی که گزارش‌هایی از ادامه درگیری‌های پراکنده منتشر شده است.

مقامات تاکید دارند که پیش‌شرط ایران مبنی بر آتش‌بس در لبنان باید به‌طور کامل اجرا شود.

چشم‌انداز مبهم مذاکرات

مذاکرات ایران و آمریکا اغلب با عهدشکنی ایالات متحده به بن بست رسیده است. شاید قضاوت تا مراحل اجرایی هرگونه توافق کار دشواری باشد اما آنچیز که عیان است تلاش دشمن آمریکایی و صهیونی برای نقض آتش بس است که چشمانی باز و هوشیار می طلبد.