سمیه جمالی، نویسنده در گفت‌وگو با SNNTV :

دغدغه ما برای نوشتن از نوجوان «امیدآفرینی» بود / پشت‌صحنه کتابی برای نوجوانان در دل جنگ

توجه به نیازهای کودکان و نوجوانان در این شرایط خاص همیشه کم‌رنگ بوده است. اما خانم سمیه جمالی، گردآورنده آثار کتاب بی‌تاب آسمان در مصاحبه‌ای توضیح می‌دهند که چگونه با نویسندگان مختلف همکاری کردند تا داستان‌هایی به زبان ساده و با محتوای امیدبخش برای نوجوانان و کودکان در شرایط جنگی تولید کنند.

کد خبر: ۱۳۹۳۷۹۳

چهارشنبه - ۲۶ فروردين ۱۴۰۵ / April 15, 2026

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، جنگ نه تنها بر بزرگسالان بلکه بر ذهن و روح کودکان و نوجوانان نیز تأثیرات عمیق و پیچیده‌ای می‌گذارد. در این شرایط، کمتر کسی به فکر خلق آثار ادبی برای این گروه سنی بود، اما خانم سمیه جمالی با پشتکار و دلسوزی، توانست داستان‌هایی را گردآوری کند که برای این نسل از مخاطبان، هم مفهومی و هم امیدبخش باشد. در این مصاحبه، ایشان به تفصیل در مورد روند انتخاب نویسندگان، چالش‌ها و اهداف خود در این پروژه صحبت می‌کند.

کتاب «بی‌تاب آسمان»  مجموعه سی‌سه داستان و ناداستان نویسندگان ایرانی، برای نوجوان از جنگ رمضان است. مجموعه داستانی که با تمرکز بر نوجوان از دل جنگ رمضان روایت‌هایی خاص و امیدبخش بیرون کشیده است.

خانم سمیه جمالی، نویسنده و گردآورنده آثار در دوره جنگ، در مصاحبه‌ای با ما از دلایل و اهداف خود در زمینه گردآوری آثار ادبی برای کودکان و نوجوانان در دل جنگ صحبت کردند. ایشان در ابتدا بیان کردند که سوژه کودک و نوجوان برایشان همیشه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.

چرا کودک و نوجوان در جنگ؟

خانم جمالی توضیح دادند که اگرچه معمولاً جنگ‌ها به صورت عمده در آثار ادبی برای بزرگسالان بازنمایی می‌شوند، اما این بار در این پروژه، توجه ویژه‌ای به نوجوانان و کودکان شده است. ایشان در این خصوص می‌گویند:

«بیشتر آثار جنگی برای بزرگسالان است، اما من همیشه به این فکر می‌کردم که کودک و نوجوان در این شرایط چه می‌کشد. خواستم کاری کنم که این قشر از جامعه احساس کنند در کنار آنها هستیم و برایشان آثار امیدبخش و آرامش‌بخش تولید کنیم.»

این توجه خاص به نوجوانان و کودکان، برآمده از تجربیات خود خانم جمالی در زمینه نویسندگی برای این گروه سنی است. ایشان اذعان دارند که همیشه به عنوان نویسنده در تلاش بودند تا صدای نوجوانان را بشنوند و به آن‌ها نشان دهند که در بحران‌ها نیز می‌توان امید و آرامش یافت.

نحوه انتخاب نویسندگان و آثار

خانم جمالی در ادامه از نحوه انتخاب نویسندگان برای این پروژه صحبت کردند. ایشان توضیح دادند که از نویسندگانی که سابقه نویسندگی برای نوجوانان دارند، درخواست کرده‌اند تا آثار خود را برای این پروژه ارسال کنند. از طرف دیگر، فراخوان‌هایی برای نویسندگان دیگر نیز منتشر شد تا در این پروژه مشارکت داشته باشند.

«ما به نویسندگان پیشنهاد دادیم که برای مخاطبان نوجوان و کودک بنویسند؛ از داستان‌های ساده و امیدبخش گرفته تا نامه‌هایی که درباره جنگ و تأثیرات آن بر روح و روان نوجوانان و کودکان باشد.»

چالش‌ها و فرآیند انتخاب آثار

خانم جمالی به چالش‌های انتخاب آثار نیز اشاره کردند. یکی از مسائلی که بسیار برای ایشان مهم بوده، زبان و سبک نوشتاری آثار بوده است. ایشان تأکید کردند که متون باید برای نوجوانان قابل فهم و مناسب باشند:

«ما به دنبال آثار ساده و امیدبخش بودیم. متونی که از خشونت و تلخی‌های زیاد پرهیز کنند و فضای داستان طوری باشد که نوجوانان بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند. خیلی از داستان‌ها به دلیل زبان پیچیده یا فضای تاریک، از پروسه انتخاب خارج شدند.»

چگونه جنگ را به کودک و نوجوان توضیح دهیم؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مصاحبه به این سوال اختصاص داشت که چطور جنگ را می‌توان برای کودکان و نوجوانان توضیح داد؟ خانم جمالی توضیح دادند که این کار باید با دقت و حساسیت ویژه‌ای انجام شود. برای این کار، می‌بایست به جای نمایش خشونت و ترس، بر روی مفاهیم امید و مقاومت تمرکز کرد.

«نوجوان یا کودک باید درک کند که جنگ تنها پایان نیست. ما باید به آن‌ها نشان دهیم که چگونه می‌توانند در شرایط سخت باز هم امیدوار باشند و با همدلی و ایثار از این دوران عبور کنند.»

آینده پروژه‌های مشابه

خانم جمالی در انتهای مصاحبه از پروژه‌های آینده‌شان نیز گفتند. ایشان در حال آماده‌سازی کتاب‌هایی برای مخاطبان کودک هستند که امیدوارند تا چند روز آینده منتشر شوند. این کتاب‌ها شامل مجموعه‌ای از داستان‌هاست که برای این گروه سنی طراحی شده‌اند و به زودی به دست مخاطبان خواهد رسید.

خانم سمیه جمالی با تأکید بر اهمیت توجه به نیازهای روحی و عاطفی نوجوانان و کودکان در دوران جنگ، نشان دادند که آثار جنگی می‌توانند از قالب‌های مرسوم خود خارج شوند و برای این گروه سنی نیز کاربردی و مفید باشند. انتخاب نویسندگان و آثار با حساسیت و دقت فراوان انجام شده است تا نوجوانان و کودکان بتوانند با این آثار ارتباط برقرار کنند و درک بهتری از جنگ و پیامدهای آن داشته باشند.