گزارش|

پاسخ متقابل ایران؛ «سر مقابل چشم» در زمین انرژی/ ۲ پالایشگاه ما را زدند، ۱۱ پالایشگاه منطقه را زدیم

در طول جنگ منطقه‌ای، راهبرد انرژی ایران وارد فاز پشیمان کننده‌ای شد؛ فازی که از «چشم مقابل چشم» به «سر مقابل چشم» تعبیر شد و نشان داد پاسخ‌ها صرفاً نمادین نبوده، بلکه با تکیه بر زیرساخت‌های حیاتی طراحی و اجرا شدند.

کد خبر: ۱۳۹۴۱۶۵

پنجشنبه - ۲۷ فروردين ۱۴۰۵ / April 16, 2026

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ بر اساس اطلاعات منتشر شده در رسانه‌های داخلی و خارجی، در حالی که تنها دو پالایشگاه ایران در تهران و لاوان هدف قرار گرفته‌اند، نیرو‌های مسلح کشورمان با تمرکز بر شبکه پالایشگاهی منطقه، معادله را در سطحی گسترده‌تر بازتعریف کردند. در این چارچوب، ۱۱ پالایشگاه در سطح منطقه به‌عنوان نقاط کلیدی در معادله پاسخ متقابل مورد توجه قرار گرفتند.

تمرکز بر ظرفیت و عمق اثرگذاری

این ۱۱ پالایشگاه در مجموع ظرفیتی در حدود ۴ میلیون بشکه در روز دارند؛ عددی که نشان می‌دهد پاسخ طراحی‌شده صرفاً به تعداد اهداف محدود نبوده، بلکه بر حجم اثرگذاری متمرکز بوده است. به بیان دیگر، هدف‌گذاری به‌گونه‌ای انجام شد که زنجیره تأمین انرژی و سوخت در منطقه تحت فشار قرار گیرد.

در میان این اهداف، پالایشگاه‌هایی با نقش‌های حیاتی دیده می‌شوند؛ از تأمین سوخت نیروگاه‌ها گرفته تا تثبیت صادرات نفتی و فرآورده‌ای کشور‌های منطقه. برخی از این پالایشگاه‌ها در کشور‌های حاشیه خلیج فارس قرار دارند و به‌طور مستقیم در تأمین انرژی بازار‌های جهانی نقش ایفا می‌کنند.

پراکندگی جغرافیایی؛ پیام به کل منطقه

پالایشگاه‌های مورد اشاره در کشور‌هایی نظیر عربستان سعودی، امارات، کویت، قطر، بحرین و سرزمین‌های تحت کنترل رژیم صهیونی پراکنده‌اند. این پراکندگی جغرافیایی حامل یک پیام روشن است: پاسخ ایران محدود به یک نقطه یا یک بازیگر نیست، بلکه کل شبکه انرژی منطقه را در بر می‌گیرد.

در میان این موارد، پالایشگاه‌هایی با ظرفیت‌های بالا و اهمیت استراتژیک برجسته هستند؛ از جمله تأسیساتی که روزانه صد‌ها هزار بشکه نفت را پالایش کرده و نقش کلیدی در صادرات یا تأمین داخلی ایفا می‌کنند. ارزش اقتصادی این زیرساخت‌ها نیز در مجموع به ده‌ها میلیارد دلار می‌رسد که خود نشان‌دهنده سطح ریسک و حساسیت این معادله است.

تغییر زمین بازی؛ از میدان نظامی به زیرساخت انرژی

تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که زمین بازی تغییر کرده است. اگر در گذشته تقابل‌ها عمدتاً در قالب عملیات نظامی مستقیم تعریف می‌شد، اکنون زیرساخت‌های انرژی به‌عنوان اهرم فشار و ابزار بازدارندگی» در مرکز توجه قرار گرفته‌اند.

این تغییر رویکرد، چند پیامد کلیدی دارد: نخست، افزایش هزینه هرگونه درگیری برای طرف مقابل؛ چرا که آسیب به زیرساخت‌های انرژی، تبعات اقتصادی گسترده‌ای به همراه دارد. دوم، گسترش دامنه اثرگذاری تقابل‌ها از سطح ملی به سطح منطقه‌ای و حتی جهانی و سوم، تبدیل انرژی به یک مؤلفه تعیین‌کننده در معادلات امنیتی.

آنچه پرواضح است شکل‌گیری یک راهبرد جدید در سیاست منطقه‌ای ایران است؛ راهبردی که به‌جای تمرکز صرف بر پاسخ مستقیم، بر ایجاد عدم‌تعادل در شبکه انرژی منطقه تکیه دارد. در این چارچوب، پاسخ متقابل دیگر تنها یک واکنش نیست، بلکه بخشی از یک طراحی گسترده برای بازتعریف موازنه قدرت در زمین انرژی محسوب می‌شود.