روزه؛ عبادت مشترک ادیان- بخش دوم

صفای قلب و توبه از شرایط پذیرش روزه در آيین یهود است

در آئین یهود همچون آئین اسلام، روزه فقط نگاه داشتن جسم از خوردن و آشامیدن نیست بلکه صفای قلب و توبه از دیگر شرایط پذیرش روزه است؛ در همين راستا درفصل 58 از کتاب اشعیا نظیر سرپیچی از ظلم و ستم، خوش رفتاری، کمک به فقرا و گرسنگان و ... را از ویژگی های روزه حقیقی برشمردند.

کد خبر: ۱۳۹۶۶۰

شنبه - ۱۵ مرداد ۱۳۹۰ / August 06, 2011

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ در بخش اول به معرفي اجمالي آيين يهود و توضيح انواع روزه هاي واجب در اين دين پرداختيم در اين يادداشت به بيان روزه هاي مستحب و احكام و فلسفه روزه در اين دين توحيدي مي پردازيم.

روزه‌های مستحبي يهوديان

1- روزه آدینه پسح: این روزه مختص پسران و مردان اولزاد خانواده است که به یادبود ضربت خداوند به اولزادهای مصریان، هنگام خروج بنی اسرائیل از مصر و مصونیت عبرانیان از این ضربت صورت می گیرد.

2- در ایام خاص از سال بویژه ماه الول، روزهای دوشنبه و پنجشنبه روزه گرفته می شود.

3- روزهای آدینه ماه نو عبری.

4- عروس و داماد در روز عروسی یا روز قبل از آن به مناسبت شروع زندگی جدید و به منظور توبه از گناهان گذشته در صورت امکان روزه می گیرند.

5- کسی که خواب آشفته ای دیده است و آن را نشان بدی می داند، روز بعد به خاطر کفاره گناهان و رفع مصیبت روزه می گیرد.

6- برخی رسم دارند که در سالروز درگذشت والدین خود یا سالروز درگذشت علمای عالی رتبه دینی روزه بگیرند.

7- مواقع خاصی مانند احتمال وقوع بلایای طبیعی یا بروز خشکسالی و نظایر آن، بنا به حکم مرجع دینی، روزه جماعتی بر یهودیان منطقه ای خاص مقرر می شود.

8- روزه های تعیین شده توسط ربی ها: ربی ها و علمای یهود روزه هایی را، بویژه برای تقویت روح معنوی مردم مشخص کرده اند.

9- روزه هایی که شخصی است: این روزه ها وقت مشخصی ندارد و با توجه به رخداد پیش آمده برای افراد از سوی آنها روزه گرفته می شود. مانند؛ سالگرد فوت والدین یا معلم، روزة عروس و داماد در روز ازدواج تا هنگام مراسم، اگر صفحه ای از اسفار خمسه در حضور کسانی به زمین افتد افراد حاضر یک روز روزه می گیرند، در روزة میثنائی، اعضای دادگاه ها، روزی که حکم مرگ کسی را صادر می کردند، روزه می گرفتند.

احکام روزه

روزه نیز در شریعت یهود از احکام کلی عبادات که بر هر دختر 12 و پسر 13 ساله ای واجب می شود، پیروی می کند. در آیین یهود نیز روزه داری شامل بیماران، کهنسالان، کودکان و زنان باردار یا شیرده نمی شود و به طور کلی احکام خاص دیگری برای روزه در نظر گرفته نشده است، اما علمای یهود معتقدند روزه داشتن به پرهیز از غذا و آب محدود نمی باشد و با لوازم و شعائر دیگر توأم است از جمله روزه توام با قربانی، روزه توام با دعا، اعتراف به گناه و توبه، روزه توام با پلاس پوشیدن و خاک یا خاکستر بر سر نهادن، روزه توام با قرائت تورات.

فلسفه روزه در آیین یهود

گرچه ثبت و تعیین دقیق فلسفه روزه در یک آیین را نمی توان در چنین نوشتار مختصری جای داد یا حتی به نحو خرسندکننده ای از آن سخن راند، اما به طور خلاصه می توان به نکاتی در این زمینه اشاره کرد.

نخست آن که بیشتر روزه های دین یهود بویژه روزه های واجب در این آيین، ناظر به واقعه ای تاریخی است؛ به عنوان مثال روز کیپور، روز پایین آمدن موسی (ع) از کوه سینا است و یا روز نهم ماه آو، سالگرد تخریب دوگانه بیت المقدس و همچنین روزه استر نیز بنا به داستان حاجت، ملکه یهودی برای رفع بلا از قوم یهود است.

به این ترتیب می توان توجه داشت که تاریخ چنان که در شکل گیری این دین نقش مهمی دارد و به نحوی حتی می توان گفت که دین یهودیت – و به تبع آن مسیحیت- دینی تاریخی است، در شکل گیری احکام و عباداتی نظیر روزه نیز نقش داشته است و انسجام خود را در میانه برپا داشتن این احکام و مراسم مذهبی حفظ می كند.

از دیگر نکاتی که ناظر بر هدف روزه در میان یهودیان است، یکی بخشوده شدن گناهان و رفع بلایا و دیگری برآورده شدن حاجات می باشد. باید توجه داشت که در آيین یهود نیز همچون آيین اسلام، روزه فقط نگاه داشتن جسم از خوردن و آشامیدن نیست، بلکه صفای قلب و توبه از دیگر شرایط پذیرش روزه است كه در این مورد می توان به فصل 58 از کتاب اشعیا اشاره کرد که ویژگی های روزه حقیقی را برمی شمرد و خاطرنشان می سازد که «قوم اسرائیل می گویند چرا وقتی روزه می گیریم خداوند نمی بیند؟ چرا وقتی به خود ریاضت می دهیم او به ما توجه نمی کند؟

خداوند چنین پاسخ می دهد: دلیلش این است که در ایام روزه داری باز دنبال سود خود هستند و به کارگران زیردست خود ظلم می کنید. روزه داری شما باعث می شود با یکدیگر با خشونت رفتار کنید و بجنگید. آیا فکر می کنید این نوع روزه مقبول من است؟ هنگامی که قصد دارید روزه بگیرید خود را ریاضت می دهید و سرتان را مثل نی خم می کنید و روی پلاس و خاکستر دراز می کشید و گمان می کنید با این کارها مقبول من خواهید شد.

روزه ای که من می پسندم این است که زنجیرهای ظلم را پاره کنید و یوغ ستم را بشکنید و مظلومان را آزاد کنید. خوراکتان را با گرسنگان تقسیم کنید و فقیران بی کس را به خانه خود بیاورید، اشخاص برهنه را لباس بپوشانید و از کمک به بستگانتان دریغ نکنید. اگر چنین کنید من نیز رحمت خود را همچون سپیده دم بر شما خواهم تاباند...»

با توجه به ویژگی هایی نظیر سرپیچی از ظلم و ستم، خوش رفتاری، کمک به فقرا و گرسنگان و ... که در این آیات برشمرده شده است، می توان مشابهت های بسیاری در فلسفه روزه داری میان مسلمانان و یهودیان کشف کرد. در دين اسلام نیز در روایات پیامبر (ص) و سایر ائمه هدی (ع) بسيار نقل شده است که روزه داری تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست بلکه تقوا، یاد فقرا، گره گشایی از امور خلق و صله رحم از جمله اهداف مندرج در پس روزه است که مومن باید آنها را در نظر داشته باشد.

منابع :

1- قرآن کریم
2- کتاب مقدس
3- دایره المعارف طهور
4- مقاله تعنیت در آیین یهود، آرش آبایی، انجمن کلیمیان، تهران 1382
5- صحیح بخاری، به نقل از سایت تبیان
6- گزارش نشست مشترک نگرش ادیان توحیدی به روزه، سایت رسمی انجمن کلیمیان ایران

ادامه دارد...