قطع «شریان نجات» امارات/ کمبود ذخایر نفت بندر فجیره به چه معناست؟

علاوه بر نگرانی فزاینده امارات درپی کاهش شدید ذخایر نفت بندر فجیره بازار انرژی جهان هم در آستانه شوک جدید است.

کد خبر: ۱۳۹۶۸۰۹

پنجشنبه - ۰۳ ارديبهشت ۱۴۰۵ / April 23, 2026

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، در حالی که جهان با نگرانی وضعیت تنگه هرمز را تماشا می‌کند و ایران توانسته معادله خود را در این تنگه تثبیت کند و عبور و مرور در آن بستگی به اراده کشورمان دارد، دیروز خبرگزاری رویترز گزارش داد که ذخایر نفت بندر فجیره امارات بدترین کاهش خود را در ۹ سال گذشته تجربه می‌کند. اما این به چه معناست؟ و اهمیت بندر فجیره برای بازار نفت چیست؟

اهمیت استراتژیک بندر فجیره امارات در بازار نفت جهان

به گزارش المسیره، بندر فجیره در سواحل شرقی امارات متحده عربی واقع شده است و حدود ۷۰ مایل دریایی از تنگه هرمز فاصله دارد و این امر به آن موقعیت استراتژیک مهمی در یکی از مهمترین مسیر‌های تجاری و انرژی جهان می‌دهد. این بندر امروزه یکی از مهمترین بنادر جهان برای تأمین کشتی‌های تجاری است.

فجیره، به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، مقصدی است که جهان هنگام بسته شدن تنگه هرمز به آن روی می‌آورد. این شهر به عنوان "ریه" تنفس بازار انرژی جهانی در نظر گرفته می‌شود و یکی از استراتژیک‌ترین نقاط در نقشه تجارت دریایی است.

بندر فجیره پس از سنگاپور، روتردام و ژوشان، به عنوان یک قطب اصلی سوخت‌رسانی در سطح جهانی رتبه‌بندی می‌شود، هزاران نفتکش غول‌پیکر از کنار آن عبور می‌کنند و برای سوخت‌گیری مجدد مخازن خود و تکمیل سفر‌های دریایی خود بین شرق و غرب در آنجا توقف می‌کنند.

به دلیل این نقش استراتژیک در تجارت دریایی، فجیره دارای مناطق وسیعی از مخازن ذخیره‌سازی عظیم متعلق به شرکت‌های بین‌المللی و محلی است. این مخازن به عنوان نوعی "بانک" عمل می‌کنند؛ جایی که شرکت‌ها نفت، بنزین، گازوئیل و سوخت جت را ذخیره می‌کنند و منتظر بهبود قیمت‌ها هستند یا برای اطمینان از تأمین فوری برای مشتریان خود در آسیا و آفریقا.

فجیره علاوه بر ذخیره‌سازی، محل پالایشگاه‌های پیشرفته‌ای مانند پالایشگاه ویتول و پالایشگاه ENOC است که نفت خام را به محصولات نهایی و آماده مصرف تبدیل می‌کنند. این امر بندر فجیره را به یکی از بزرگترین مراکز ذخیره‌سازی نفت خام و سوخت در جهان تبدیل می‌کند.

کاهش ذخایر نفت بندر فجیره به چه معناست؟

با توجه به اهمیت استراتژیک این بندر، اعلام کاهش ذخایر نفت به زیر ۷ میلیون بشکه به این معنی است که این بندر که قرار بود در صورت بسته شدن تنگه هرمز جهان را نجات دهد، به زودی تقریباً به طور کامل خالی خواهد شد، به ویژه پس از آنکه خط لوله حبشان که نفت ابوظبی را برای دور زدن تنگه به فجیره منتقل می‌کند، در جریان جنگ اخیر آسیب دید.

این واقعیت که ذخایر نفت در فجیره به این سطح پایین، زیر ۷ میلیون بشکه و رسیدن به پایین‌ترین حد تاریخی رسیده است، فقط یک رقم آماری نیست. این یک شاخص بسیار حساس ژئوپلیتیکی و اقتصادی از خطر است. این بدان معناست که "ذخیره‌سازی جایگزین" که کشتی‌ها برای جلوگیری از ورود به منطقه درگیری در خلیج فارس به آن متکی هستند، در حال اتمام است.

این امر علاوه بر فشار بر اقتصاد امارات متحده عربی، که پیش از این از متحد صهیونیستی-آمریکایی خود درخواست حمایت مالی به دلار کرده بود، تجارت جهانی را در یک مخمصه لجستیکی شدید قرار می‌دهد.

روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال روز یکشنبه گزارش داد که امارات متحده عربی از ایالات متحده درخواست حمایت مالی کرده است تا از بحران عمیق‌تر ناشی از جنگ صهیونیستی-آمریکایی علیه ایران جلوگیری کند.

به گزارش رویترز، ذخایر نفت کوره سنگین در مرکز ذخیره‌سازی فجیره اخیراً به پایین‌ترین حد خود رسیده و طبق داده‌های شهرک صنعتی نفت فجیره، در هفته منتهی به ۱۳ آوریل به ۳.۹۱ میلیون بشکه رسیده است.

خودداری کشتی‌ها از ورود به بندر فجیره

حتی با وجود گزارش فجیره از این کمبود قابل توجه، با توجه به ظرفیت ذخیره‌سازی ۱۲۰ میلیون بشکه‌ای امارات، کشتی‌ها اکنون از این بندر و همچنین بندر خور فکان در بحرین اجتناب می‌کنند.

رویترز گزارش می‌دهد که کشتی‌ها به دلیل خطرات مرتبط با سوخت‌گیری در آنجا، همراه با قیمت بالای سوخت، از این بندر اجتناب می‌کنند. این عوامل منجر به کاهش تقاضا برای سوخت اماراتی در هفته‌های اخیر شده و شرکت‌های کشتیرانی را بر آن داشته است تا سفارشات خود را به بنادر جایگزین در آسیا، از جمله روتردام، مدیترانه، کلمبو و هند، منتقل کنند. سنگاپور در دو هفته اول جنگ شاهد بیشترین حجم فروش بود.

در هر صورت، با کاهش عرضه سوخت در فجیره، سایر نفتکش‌هایی که در این بندر سوخت‌گیری می‌کنند، مجبور خواهند شد هفته‌ها منتظر بمانند؛ زیرا موجودی سوخت کاهش می‌یابد، یا مسافت‌های طولانی را برای سوخت‌گیری در بنادر جایگزین مانند سنگاپور طی می‌کنند.

این امر باعث افزایش بیشتر هزینه‌های بیمه و حمل و نقل خواهد شد که بلافاصله در قیمت کالا‌ها برای مصرف‌کننده نهایی، از جمله قیمت نفت، منعکس می‌شود. اگرچه سهم فجیره از بازار جهانی سوخت‌رسانی تنها ۱.۷ تا ۲ درصد است که ممکن است اندک به نظر برسد، اما در واقع رقمی گمراه‌کننده است که اهمیت استراتژیک عمده‌ای را پنهان می‌کند.

عدم اثربخشی بندر فجیره در مقابله با پیامد‌های بسته شدن تنگه هرمز

فجیره فقط یک مرکز ذخیره‌سازی نیست؛ بلکه یک قطب حمل و نقل جهانی است که شرق و غرب را به هم متصل می‌کند. نفتکش‌های غول‌پیکری که نفت را از خلیج فارس به آسیا و اروپا منتقل می‌کنند، هیچ گزینه لجستیکی واقع‌بینانه‌ای برای تکمیل سفر‌های خود بدون سوخت‌گیری در این نقطه خاص ندارند.

اگر این بندر غیرقابل استفاده شود، جایگزین‌های موجود مانند سنگاپور بسیار دور هستند. این بدان معناست که هرگونه اختلال در فجیره منجر به اختلالات قابل توجهی خواهد شد.

علاوه بر این، ارزش فجیره فراتر از نقش آن به عنوان یک «ایستگاه سوخت‌گیری» صرف است و به یک «خروج اضطراری» حیاتی برای انرژی تبدیل شده است. ظرفیت صادرات نفت خام آن از طریق خط لوله حبشان، جریان ۱.۵ میلیون بشکه در روز را به خارج از تنگه هرمز تضمین می‌کند.

در نتیجه، کاهش ذخایر فجیره نشانه روشنی از کاهش این «شیر اطمینان» خارجی و جایگاه آن به عنوان تنها «شریان نجات» برای تداوم تأمین انرژی امارات در صورت بسته شدن تنگه هرمز است.

این مکان نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی به «حق بیمه ریسک» در بازار‌های بسیار حساس ایفا می‌کند. وقتی معامله‌گران می‌بینند که ذخایر استراتژیک به پایین‌ترین سطح خود در نه سال گذشته رسیده است، بر «عدم مازاد» تمرکز می‌کنند. از نظر اقتصادی، قیمت با مقدار کل و مقدار موجود در صورت نیاز تعیین می‌شود، که افزایش فوری قیمت را به عنوان نوعی بیمه در برابر ناشناخته‌ها در زمانی که این منابع به راحتی در دسترس نیستند، توضیح می‌دهد.

این موضوع، بدبینی امروز دن یورگنسن، کمیسر انرژی اروپا، را توضیح می‌دهد که اظهار داشت: وضعیت بازار انرژی به طور کلی ضعیف خواهد ماند و اروپا ماه‌های سختی را در پیش رو خواهد داشت. مانند دیگران، اروپا به فجیره به عنوان یک مرکز ترانزیت نسبتاً امن برای مشتقات نفتی و گاز طبیعی مایع از خلیج فارس متکی است. تخلیه مخازن ذخیره‌سازی در فجیره به این معنی است که «ذخیره شناور» که به مقصد اروپا در نظر گرفته شده است، به تدریج کاهش خواهد یافت و منجر به کمبود بیشتر عرضه در بنادر اروپایی در هفته‌های آینده خواهد شد. البته اگر مجددا تنش‌ها در منطقه از سرگرفته شود، بدون شک برای بازار انرژی جهان فاجعه‌بار خواهد بود.