در گفت‌وگو با دانشجو مطرح شد؛

تولید گندم ایران در محاصره خشکسالی‌های فصلی/ چرا خودکفایی گندم کشور پایدار نیست؟

رئیس بنیاد ملی گندمکاران گفت: خودکفایی در گندم میزان زیادی به نزولات جوی بستگی دارد؛ امسال با بارش‌های خوب به خودکفایی کامل می‌رسیم و وارداتی نخواهیم داشت.

کد خبر: ۱۳۹۷۲۹۵

شنبه - ۰۵ ارديبهشت ۱۴۰۵ / April 25, 2026

عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجو، به تشریح وضعیت تولید گندم در کشور پرداخت و گفت: به طور متوسط، سطح زیر کشت گندم در کشور ۶ میلیون هکتار است که از این مقدار، ۴ میلیون هکتار به صورت دیم و ۲ میلیون هکتار به صورت آبی کشت می‌شود.

هاشمی در ادامه تأکید کرد که امکان توسعه سطح زیر کشت آبی گندم به دلیل محدودیت‌های آبی کشور وجود ندارد. به گفته او، حداکثر بین ۱.۸ تا ۲ میلیون هکتار اراضی آبی قابل کشت گندم در کشور وجود دارد که در برخی سال‌ها به سبب کمبود آب، از این میزان نیز کاسته می‌شود.

رئیس بنیاد ملی گندمکاران با بیان اینکه ۴ میلیون هکتار گندم دیمی کشور کاملا وابسته به شرایط جوی و میزان و پراکنش بارش است، خاطرنشان کرد: در سال‌هایی که بارندگی در فصول پاییز، زمستان و بهار مطلوب بوده و پراکنش مناسبی داشته باشد، مزارع وضعیت بسیار خوبی پیدا می‌کنند.

او افزود: وضعیت امسال تا این لحظه مطلوب ارزیابی می‌شود. پیش‌بینی می‌کنم امسال حدود ۱۴ میلیون تن گندم تولید و حدود ۱۱.۵ میلیون تن خرید تضمینی داشته باشیم. در سال‌هایی نظیر سال گذشته یا سایر دوره‌های کم‌بارشی، وضعیت تولید به شدت کاهش می‌یابد. امسال نیز در فصل پاییز با خشکسالی و تقریبا بارش صفر مواجه بودیم، به گونه‌ای که نگرانی از کاهش تولید به زیر ۷ میلیون تن وجود داشت. به دلیل بارش‌های مطلوب زمستانی و بهاری به صورت برف و باران، به ویژه در فروردین‌ماه، تولید گندم امسال روند صعودی داشت.

هاشمی در ادامه به ظرفیت برخی استان‌ها اشاره کرد و افزود: به عنوان مثال، پیش‌بینی می‌شود امسال استان خوزستان حداقل ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گندم تولید کند که از این میزان، خرید تضمینی بین یک میلیون و ۷۵۰ هزار تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن خواهد بود. همچنین استان‌های غربی زاگرس که عمدتا از مناطق دیم‌خیز کشور محسوب می‌شوند، نظیر کردستان، با توجه به بارندگی‌های خوب زمستان و بهار، وضعیت مناسبی دارند.

رئیس بنیاد ملی گندمکاران در پاسخ به علت ناپایداری خودکفایی گندم تصریح کرد: تحقق خودکفایی تا میزان زیادی به نزولات جوی (برف و باران) بستگی دارد. در سال‌هایی مانند امسال که وضعیت بارندگی مناسب است، تولید افزایش یافته و به خودکفایی کامل می‌رسیم؛ به‌گونه‌ای که نه تنها کمبودی در تامین گندم نان نداریم، بلکه نیازی به واردات نیز نخواهد بود. اما در سال‌های خشکسالی، کم‌بارشی یا نامناسب بودن پراکنش باران، میزان تولید کاهش یافته و خودکفایی با چالش مواجه می‌شود.

هاشمی تاکید کرد: البته این موضوع به این معنا نیست که خودکفایی صرفا منوط به بارش باشد. بلکه برنامه‌هایی برای کاهش آسیب‌های ناشی از کم‌بارشی وجود دارد و باید دنبال شوند. استفاده از بذر‌های مناسب و سازگار با خشکسالی، آماده‌سازی به‌موقع زمین، بهره‌گیری از کود‌های مناسب، توسعه شخم و مکانیزاسیون کارآمد، مصرف به‌موقع نهاده‌های کودی، تنظیم زمان کاشت و سایر تیمار‌های ضروری در مزرعه می‌تواند از میزان وابستگی صددرصدی عملکرد گندم به بارش بکاهد. این موارد نیازمند همکاری و توجه هم‌زمان کشاورز، دولت و مراکز تحقیقاتی و ترویجی است.