حجت الاسلام خسروپناه:

امام خامنه‌ای (ره) ایران را از تجزیه نجات داد/ پنج اصل کاربردی منظومه فکری رهبر شهید

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تبریک دهه کرامت و میلاد حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) و تسلیت شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و سایر شهدای جنگ رمضان، بر نقش بی‌بدیل امام خمینی (ره) و آیت‌الله خامنه‌ای (ره) در حفظ تمامیت ارضی ایران تأکید کرد.

کد خبر: ۱۳۹۸۹۵۰

چهارشنبه - ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ / April 29, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو،به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، این نشست با حضور اساتید، پژوهشگران و دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی کرمان و با هدف تبیین اندیشه‌های راهبردی رهبر شهید انقلاب اسلامی برگزار شد. استاد خسروپناه در آغاز سخنان خود با گرامیداشت یاد و خاطره شهید والامقام دکتر طهرانچی، اظهار داشت: ایشان آثار و برکات ماندگاری در حوزه علم، فناوری و آموزش عالی از خود به جا گذاشتند که همواره زنده و راهگشا خواهد بود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تجمعات شبانه مردم در میادین و خیابان‌ها، گفت: مردم عزیزمان هر شب با شعار‌های آگاهانه و معرفت‌محور، پشتیبان رزمندگان دلاور خود هستند. این الفت و همبستگی ملی که با گرایش‌ها، احزاب و تفکرات مختلف شکل گرفته، به برکت خون امام شهید و کودکان مظلوم این سرزمین است و افتخاری است که در تاریخ ایران ثبت خواهد شد.

وی افزود: این امت بزرگ، با الهام از مکتب عاشورا و رهبری داهیانه، در حساس‌ترین مقاطع تاریخی، پرچم دفاع از وطن را برافراشته نگه داشته است.

امام خمینی (ره) و امام خامنه‌ای (ره)؛ دو رکن نجات ایران از تجزیه

استاد خسروپناه با مرور چالش‌های تاریخی ایران در حفظ تمامیت ارضی، تصریح کرد: در مقاطعی از تاریخ، ایران مناطقی را از دست داد؛ یا به دلیل ضعف رزمندگان، یا حاکمان غیرمقتدر، یا ترکیبی از هر دو. اما امام خمینی (ره) با انقلاب اسلامی، ایران را از خطر تجزیه نجات داد و امام خامنه‌ای (ره) نیز ثبوتاً و بقائاً، بقای این کشور را تضمین کردند.

وی با استناد به اسناد لانه جاسوسی آمریکا در تهران، خاطرنشان کرد: آمریکایی‌ها از دهه‌ها پیش طمع به انرژی، نفت، گاز و موقعیت استراتژیک ایران، به‌ویژه تنگه هرمز، داشتند. آنها می‌خواستند بدون جنگ و با توطئه‌های نرم، ایران را تجزیه کنند تا بر منطقه تسلط یابند.

استاد خسروپناه با اشاره به واگذاری بحرین در اواخر دهه ۴۰ شمسی، گفت: جریان‌هایی مانند خلق عرب در خوزستان، کومله و دموکرات در کردستان، و پان‌ترکیست‌ها در مناطق ترک‌نشین، پیش از انقلاب شکل گرفتند تا با تحریک گسل‌های قومی، زمینه تجزیه ایران را فراهم کنند؛ اما امام راحل (ره) و امام خامنه‌ای (ره)، جلوی این توطئه‌ها ایستادند.

اقتدار رهبری در برابر تهدیدات رژیم صهیونیستی و آمریکا

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تنش‌های اخیر منطقه‌ای، اظهار داشت: تا قبل از جنگ اخیر، حدود هفت جنگ قطعی از سوی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران طراحی شده بود که با اقتدار و تدبیر رهبر معظم انقلاب، خنثی شد. این بار نیز آمریکایی‌ها که دیدند نمی‌توانند از طریق نیابتی به اهداف خود برسند، مستقیم وارد میدان شدند و جنایات جدیدی را مرتکب شدند که در جنگ رمضان، منجر به شهادت رهبر عزیزمان و جمعی از یاران وفادار ایشان شد.

استاد خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود، به تبیین روش‌شناسی مطالعه منظومه فکری امام شهید پرداخت و گفت: این بحث را می‌توان به دو سبک ارائه کرد: سبک تفصیلی که در آن مبانی، بنیان‌ها و نظامات اجتماعی اندیشه رهبر شهید به‌تفصیل بررسی می‌شود و سبک اصول‌محور که در آن به برخی از اصول حاکم بر این منظومه فکری می‌پردازیم.

وی افزود: این اصول برگرفته از فرمایشات، آثار قلمی و نوع نگاه رهبر شهید در سخنرانی‌های مختلف ایشان است و می‌تواند چراغ راهی برای پژوهشگران، اساتید و دانشجویان در مسیر تولید علم بومی و حل مسائل کشور باشد.

نظام‌مندی؛ شاخصه برجسته منظومه فکری رهبر شهید

استاد خسروپناه در ادامه سخنان خود، به تبیین یکی از ویژگی‌های کلیدی منظومه فکری امام شهید پرداخت و افزود: یکی از شاخصه‌های ممتاز اندیشه رهبر معظم انقلاب، نظام‌مندی و انسجام درونی مباحث ایشان است. ممکن است برخی افراد در طول عمر خود مطالب فراوانی بیان کنند، اما مجموعه‌ای از گزاره‌های پراکنده و ناهمگون ارائه دهند؛ یا مثلاً تنها در یک حوزه تخصصی فعالیت کنند؛ برخی فقط فقیه‌اند، برخی فقط فیلسوف، برخی فقط متکلم، یا صرفاً از علمای حوزه‌های علمیه.

وی با تأکید بر جامعیت علمی و معرفتی رهبر شهید، تصریح کرد:، اما امام خامنه‌ای (ره) به دلیل برخورداری از جامعیت علمی و معنوی، به طیف متنوعی از مباحث در حوزه‌های مختلف پرداختند؛ اما این تنوع و تکثر به معنای پراکندگی، بی‌نظمی یا عدم ارتباط مطالب با یکدیگر نیست، بلکه تمام این مباحث در یک چارچوب نظام‌مند و به‌هم‌پیوسته قرار دارند.

پیوند ارگانیک مباحث اعتقادی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با ارائه نمونه‌هایی از این نظام‌مندی، گفت: برای مثال، وقتی شما مباحث توحیدی امام شهید را بررسی می‌کنید، یا موضوعاتی مانند ایمان، آخرت‌گرایی و مهدویت را مطالعه می‌نمایید، مشاهده می‌کنید که این مفاهیم کاملاً به هم وابسته و در تعامل با یکدیگر هستند. هیچ‌کدام از این مباحث به صورت جزیره‌ای و منفک مطرح نشده‌اند.

استاد خسروپناه در ادامه افزود: همین ویژگی در نظام‌های اجتماعی نیز مشهود است؛ نظام فرهنگی در اندیشه رهبر شهید، تافته جدا بافته‌ای از نظام سیاسی نیست و نظام سیاسی نیز جدا از نظام اقتصادی تحلیل نمی‌شود؛ بلکه همه این نظام‌ها دارای پیوند ارگانیک و وابستگی جدی به یکدیگر هستند و در یک کل منسجم معنا پیدا می‌کنند.

وی تأکید کرد: این نگاه کل‌نگر و نظام‌مند، به پژوهشگران و دانشجویان کمک می‌کند تا در تحلیل مسائل جامعه، دچار تقلیل‌گرایی و تک‌بعدی‌نگری نشوند و بتوانند با درک روابط متقابل حوزه‌های مختلف، راهکار‌های جامع‌تری برای چالش‌های کشور ارائه دهند.

ضرورت الگوبرداری از روش نظام‌مند در تولید علم بومی

استاد خسروپناه با اشاره به اهمیت این ویژگی در فضای آکادمیک، خاطرنشان کرد: دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ما باید در تولید علم و تبیین مسائل، از این روش نظام‌مند الگوبرداری کنند. چرا که بسیاری از مشکلات امروز کشور، ناشی از نگاه‌های جزیره‌ای و عدم توجه به پیوند‌های میان‌رشته‌ای است.

وی افزود: منظومه فکری امام شهید، نه‌تنها یک میراث ارزشمند معنوی، بلکه یک نقشه راه علمی برای حل مسائل پیچیده جامعه اسلامی است که با مطالعه عمیق و روش‌مند آن، می‌توان به گفتمان‌سازی صحیح و پیشرفت همه‌جانبه کشور امیدوار بود.

استاد خسروپناه در تشریح ویژگی دوم منظومه فکری امام شهید، گفت: این منظومه دارای یک دال مرکزی است که می‌توان آن را اصل‌الاصول اندیشه رهبر معظم انقلاب دانست و آن، اصل توحید است.

وی با تبیین تفاوت نگاه توحیدی در اندیشه رهبر شهید با قرائت‌های صرفاً کلامی و فلسفی، افزود: معمولاً ما توحید را در مباحث کلامی یا فلسفی به معنای نفی شریک، احد و واحد بودن، قادر و عالم بودن خداوند متعال می‌شناسیم؛ اما امام خامنه‌ای (ره) به این بسنده نمی‌کنند، بلکه اعتقاد به خدا و یگانگی او را به سرعت به عرصه‌های اجتماعی تسری می‌دهند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مصادیق عینی نگاه توحیدی، تصریح کرد: ایشان می‌فرمایند سیاست شما باید توحیدی باشد، اقتصاد شما توحیدی باشد و زندگی خانوادگی‌تان نیز بر مدار توحید بچرخد. وقتی خدا در زندگی انسان حضور داشته باشد، طبیعی است که روابط زن و شوهر، انس و الفت خانوادگی و سبک زندگی خانواده، رنگ و بوی دیگری پیدا می‌کند.

استاد خسروپناه ادامه داد: معلم یا استادی که نگاه توحیدی دارد، یک‌جور دیگر درس می‌دهد؛ فعال اقتصادی، کاسب یا تاجری که باور توحیدی دارد، تنها منافع شخصی خود را دنبال نمی‌کند، بلکه مردم و مصالح عمومی برایش اهمیت دارد؛ از این‌روست که پس از کسب سود، به ساخت مسجد، مدرسه و انجام کار‌های خیر همت می‌گمارد. این همان نگاه توحیدی است که انسان را به سمت ایثار و خدمت‌رسانی سوق می‌دهد.

منظومه فکری؛ درختی تنومند با ریشه‌های اعتقادی و شاخه‌های نظام‌ساز

استاد خسروپناه در تبیین ویژگی سوم، منظومه فکری رهبر شهید را به درختی تنومند تشبیه کرد و گفت: این منظومه مانند درختی است که ریشه، ساقه، شاخه، برگ و میوه دارد. ریشه‌های این درخت، بنیان‌های اعتقادی است که از توحید آغاز می‌شود و تا مهدویت ادامه می‌یابد؛ یعنی نبوت، ولایت، امامت و مهدویت، ریشه‌های اعتقادی این منظومه هستند.

وی افزود: ساقه‌ها، شاخه‌ها و میوه‌های این درخت، عبارت‌اند از نظام‌های تربیتی، اخلاقی، معنوی و پس از آن، نظامات اجتماعی شامل نظام تعلیم و تربیت، نظام علم و فناوری، نظام اقتصادی، نظام فرهنگی و سایر نظامات.

استاد خسروپناه با اشاره به جایگاه ویژه نظام فرهنگی در منظومه فکری امام شهید، اظهار داشت: در این منظومه، یکی از نظامات اجتماعی به عنوان اصل و سایر نظامات به عنوان فرع و ذیل آن تعریف می‌شوند. در اندیشه رهبر معظم انقلاب، آن اصل، نظام فرهنگی است.

وی تأکید کرد: نظام فرهنگی در نگاه امام شهید، زیرساخت و مبنای تمام نظامات اجتماعی است. وقتی از نظام علم و فناوری، آموزش عالی، آموزش و پرورش، نظام حقوقی و قضایی، نظام اجتماعی و حتی نظام امنیتی و دفاعی سخن می‌گوییم، همه اینها ریشه در نظام فرهنگی دارند. به عبارت دیگر، نظام فرهنگی بر سایر نظامات اجتماعی حاکمیت و جهت‌دهی دارد.

اهداف منظومه فکری: از قرب الهی تا تمدن نوین اسلامی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود، به تبیین سلسله‌مراتب اهداف در منظومه فکری رهبر شهید پرداخت و گفت: این منظومه که دال مرکزی آن توحید و ریشه‌های آن اعتقادات دینی است، در نهایت به اهدافی متعالی منتهی می‌شود. هدف نهایی، قرب الی‌الله و تقرب به خداوند متعال است.

استاد خسروپناه با اشاره به اهداف میانی و قریب، افزود:، اما در کنار هدف غایی، یک‌سری اهداف میانی نیز در این منظومه مطرح است. برای مثال، امام شهید هدف نظامات اجتماعی را آزادی انسان می‌دانند. آزادی‌خواهی یکی از مباحث مهم در فرمایشات ایشان است؛ چنان‌که پیش از انقلاب، کتابی درباره آزادی‌خواهی و وطن‌پرستی در هندوستان تألیف و ترجمه کردند و از مبارزات مسلمانان و هندو‌ها در آن دیار یاد نمودند.

وی ادامه داد: هدف متوسط دیگر، رفاه است؛ هدف سوم عدالت است. اما همه این اهداف در خدمت یک آرمان بزرگ‌تر قرار دارند: دستیابی به کشوری پیشرفته و دارای تمدن نوین اسلامی. تمدن نوین اسلامی، هدف کلانی است که ما باید به آن برسیم و تحقق این تمدن، بدون برخورداری از اقتدار ممکن نیست؛ اقتداری که ریشه در اقتدار علمی دارد.

استاد خسروپناه در ادامه، به تبیین اصول کاربردی منظومه فکری امام شهید پرداخت و نخستین اصل را تأکید بر رشد علم و فناوری دانست و گفت: ایشان نه‌تنها به رشد علمی توصیه می‌کردند، بلکه در مقام حکمرانی نیز این مسئله را پیگیری می‌نمودند.

وی با اشاره به نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی، خاطرنشان کرد: برای مثال، به شورای عالی انقلاب فرهنگی دستور دادند نقشه جامع علمی کشور را تدوین کنند. پس از گذشت ۱۲ تا ۱۳ سال، فرمودند این نقشه را بازنگری کنید. در مورد آیین‌نامه ارتقای اساتید، ابتدا جهت‌دهی کردند که پژوهش و مقاله‌نویسی اصالت پیدا کند؛ زمانی که در دانشگاه‌ها کمتر کسی مقاله می‌نوشت، با تأکید ایشان، ماده پژوهش در آیین‌نامه ارتقا پررنگ شد.

استاد خسروپناه با بیان دستاورد‌های این سیاست‌گذاری کلان، افزود: نتیجه این هدایتگری آن شد که ایران از جایگاهی که در رتبه‌بندی‌های علمی حساب نمی‌شد، به رتبه‌های ۱۴، ۱۵ و ۱۶ علمی جهان رسید. این پیشرفت، معلول هدایتگری کلان و جهت‌دهی به نهاد‌های حکمرانی علم و فناوری بود.

وی ادامه داد: علاوه بر این، ایشان به شورا تأکید می‌کردند که اسناد تخصصی در حوزه‌های هوش مصنوعی، مواد پیشرفته، زیست‌فناوری، نانوفناوری و هوافضا تدوین شود. امروز که در عرصه هوافضا به پیشرفت‌های چشمگیری دست یافته‌ایم، ریشه در همان سیاست‌گذاری‌های راهبردی دارد.

استاد خسروپناه با اشاره به اهمیت ماهواره در جنگ‌های نوین، گفت: اگر امروز در عرصه دفاعی و فضایی به خودکفایی نسبی رسیده‌ایم، مرهون همان نگاه حکیمانه و جهت‌دهی‌های کلان رهبر شهید است که علم و فناوری را نه یک شعار، بلکه یک ضرورت راهبردی برای اقتدار ملی می‌دانستند.

پیگیری اجرایی اسناد علمی تا سطح جزئی‌ترین فناوری‌ها

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به نقش نظارتی و پیگیری‌های مستمر رهبر شهید در تحقق اسناد علمی، گفت: جالب است بدانید ایشان نه‌تنها بر سیاست‌گذاری و نگارش اسناد تأکید داشتند، بلکه در مرحله اجرایی‌سازی نیز به‌صورت شخصی پیگیری می‌کردند و از متولیان اجرای سند، گزارش می‌خواستند.

وی با ذکر مصادیق عینی، افزود: برای مثال، در حوزه نانوفناوری که مسئولیت آن بر عهده فرد خاصی بود، مرتباً گزارش پیشرفت کار را مطالبه می‌کردند. یا در حوزه سلول‌های بنیادی، با مرحوم آقای آشتیانی به‌طور مستقیم در ارتباط بودند و روند پیشرفت را رصد می‌نمودند. این هدایتگری، راهبری و حکمرانی نسبت به علم و فناوری، در واقع توان اقتدار علمی را به کشور داد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر العلم سلطان، خاطرنشان کرد: این باور باید در میان اساتید و نخبگان نهادینه شود که علم، قدرت‌آفرین است. واقعاً باید به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشیم؛ هر استادی باید از خود بپرسد: نقش من در پیشرفت کشور چیست؟

مقاله‌نویسی کارآمد؛ گذار از کمیت به کیفیت در تولید علم

استاد خسروپناه با اشاره به رهنمود‌های رهبر شهید درباره پژوهش و مقاله‌نویسی، گفت: حضرت آقا فرمودند مقالات باید کارآمد باشد و باید حل مسئله کند. به همین خاطر، در بازنگری آیین‌نامه ارتقای اساتید تأکید کردند که این آیین‌نامه باید تغییر کند و پژوهش‌ها به سمت حل مسائل کشور جهت‌دهی شوند.

وی افزود: وقتی ایشان از فناوری سخن می‌گویند، منظور فقط فناوری‌های صنعتی و سخت نیست؛ بلکه فناوری نرم اجتماعی را نیز شامل می‌شود. در علوم انسانی و اجتماعی، ما با نوعی از فناوری نرم مواجهیم که در توزیع و کاربرد این علوم نقش دارد.

تحول در علوم انسانی؛ از نظریه‌پردازی تا کرسی‌های آزاداندیشی

استاد خسروپناه با تأکید بر جایگاه علوم انسانی در منظومه فکری امام شهید، اظهار داشت: ایشان نه‌تنها بر رشد علوم مهندسی و فنی تأکید داشتند، بلکه بر تحول در علوم انسانی نیز پافشاری می‌کردند. ما باید به علوم انسانی بومی و علوم انسانی اسلامی دست یابیم.

وی با اشاره به ابتکار کرسی‌های آزاداندیشی گفت: پیشنهاد کرسی‌های نظریه‌پردازی، کرسی‌های نقد و مناظره و کرسی‌های آزاداندیشی، مستقیماً از سوی خود ایشان مطرح شد. این راهکار‌ها باعث رشد و تحول علوم انسانی می‌شود.

استاد خسروپناه ادامه داد: در جلسات ایشان با نخبگان، با دانشجویان، با اساتید دانشگاه در ماه مبارک رمضان، و حتی در جلسات خصوصی با مسئولان حوزه علم و فناوری و اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، همواره بر این نکات تأکید می‌شد. واقعاً من سراغ ندارم در میان رهبران و روسای جمهور دنیا، نفر اول هیچ کشوری به اندازه امام شهید درباره علم و فناوری تأکید و پیگیری عملی داشته باشد.

دستاورد‌های بومی؛ از سدسازی تا فناوری هسته‌ای

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با برشمردن دستاورد‌های علمی و فناوری کشور، گفت: خدا را شکر این تأکیدات به ثمر نشست. امروز اگر نگاه کنید، جاده‌سازی‌ها، راه‌آهن، پل‌سازی‌ها، سدسازی‌ها، تونل‌زنی‌ها و کشتی‌سازی‌های کشور، همگی بومی شده‌اند.

وی با اشاره به آسیب‌های وارده در جنگ اخیر، افزود: بله، برخی از این زیرساخت‌ها در جنگ اخیر آسیب دیدند، اما همین که ما تحت شدیدترین تحریم‌های علم و فناوری بودیم و توانستیم دانش هسته‌ای را به‌صورت بومی در کشور مستقر کنیم، افتخاری بزرگ است.

استاد خسروپناه با گرامیداشت یاد شهدای هسته‌ای، تصریح کرد: این دستاورد بزرگ، مرهون اراده جهادی شهید شهریاری، شهید علی‌محمدی، شهید ذوالفقاری و دیگر شهدای علم و فناوری است که این دانش را فرا گرفتند، بومی‌سازی کردند و حتی بسیاری از ابزار‌های سخت مورد نیاز را در داخل کشور تولید نمودند.

خودکفایی راهبردی؛ پایان معنای تحریم

استاد خسروپناه با تبیین فلسفه خودکفایی فناوری، گفت: من نمی‌گویم ما باید در تمام صنایع صددرصد خودکفا باشیم؛ این نه ممکن است و نه مطلوب. اما وقتی یک ظرفیت راهبردی از فناوری را به دست می‌آوریم، دیگر تحریم دشمن معنا و اثر خود را از دست می‌دهد.

وی افزود: دشمن وقتی می‌بیند شما در یک حوزه به مرز خودکفایی رسیده‌اید، ناچار می‌شود با شما کنار بیاید و در آن حوزه مجبور به تعامل شود. به همین دلیل بود که فشار‌های زیادی به دانشگاه‌های مهم کشور وارد کردند و اساتید برجسته ما را تحریم نمودند؛ چون می‌دانستند دانشگاه، کانون تولید قدرت نرم و سخت است.

استاد خسروپناه به اهمیت فناوری فضایی و ماهواره‌ای در جنگ‌های نوین اشاره کرد و گفت: امروز دشمن با استفاده از صد‌ها ماهواره فوق‌پیشرفته‌ای که در اختیار رژیم صهیونیستی قرار داده، امیران، سرداران و مسئولین ما را شناسایی و هدف قرار می‌دهد. این ماهواره‌ها حتی می‌توانند تردد خودرو‌ها و افراد را ردیابی و الگو‌های رفتاری را تحلیل کنند.

وی با افتخار به دستاورد‌های فضایی کشور، افزود: ما توانستیم چند ماهواره به فضا بفرستیم و ارتباط دیتایی برقرار کنیم. یادتان باشد بعد از جنگ قبلی، سه ماهواره با موشک‌های هوافضایی برای روسیه به فضا فرستادیم که در مدار قرار گرفت؛ این دستاورد در جنگ اخیر بسیار کمک‌کننده بود.

استاد خسروپناه تأکید کرد: چه کسی این هدایتگری‌ها را در حوزه علم و فناوری دنبال کرد؟ امام شهید بودند. ایشان شخصاً پیگیر نانوتکنولوژی، هوافضا، هوش مصنوعی و سایر فناوری‌های راهبردی بودند. این نگاه حکیمانه و راهبردی، امروز ایران را به قلعه‌ای مستحکم در منطقه تبدیل کرده است.

ترویج فرهنگ ناب محمدی (ص) در برابر تهاجم فرهنگی

استاد خسروپناه در تشریح دومین اصل کاربردی منظومه فکری امام شهید، ترویج فرهنگ ناب محمدی (ص) را در برابر تهاجم فرهنگی، ناتوی فرهنگی و هجمه‌های نرم دشمن برشمرد و گفت: امام خامنه‌ای (ره) نخستین بار مسئله تهاجم فرهنگی را در دوره ریاست‌جمهوری مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی مطرح کردند و پس از آن نیز مکرراً بر آن تأکید ورزیدند.

وی با اشاره به واکنش‌های اولیه برخی مسئولان به هشدار‌های رهبر انقلاب، افزود: برخی باور نداشتند و گمان می‌کردند شاید رهبری دچار سوءتفاهم شده‌اند؛ اما آرام‌آرام مشاهده کردند که چگونه نسل نوجوان و جوان ما مسخ می‌شود، باورها، اعتقادات و ارزش‌های ملی‌شان را از دست می‌دهد. آن‌گاه بود که کم‌کم باور این عده نیز به وجود تهاجم فرهنگی شکل گرفت.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تبیین روش‌های جنگ نرم دشمن، خاطرنشان کرد: رهبر شهید فرمودند روشی که غرب دنبال می‌کند، اول دامن خودش را می‌گیرد و نسل خودش را نابود می‌سازد؛ و همین‌طور هم هست؛ امروز در نسل نوجوان و جوان دنیای غرب، مسخ، فسخ، رسم‌زدایی و نسخ هویت را مشاهده می‌کنیم؛ پدیده‌ای که روانشناسان و جامعه‌شناسان جهانی نیز به آن پرداخته‌اند.

استاد خسروپناه با اشاره به تشنگی دنیا برای فرهنگ اصیل، گفت: جهان امروز تشنه فرهنگی است که مبتنی بر ارزش‌ها، جوانمردی، فتوت، انسانیت و فطرت باشد. این همان فرهنگی است که اسلام و مکتب اهل‌بیت (ع) می‌تواند به جهانیان عرضه کند.

بیانیه گام دوم؛ نقشه راه تمدن‌سازی اسلامی

استاد خسروپناه با تأکید بر ضرورت مطالعه بیانیه گام دوم انقلاب، اظهار داشت: حضرت آقا در ۲۲ بهمن ۱۳۹۷، بیانیه گام دوم انقلاب را منتشر کردند که در آن به چله اول انقلاب و دستاورد‌های آن پرداختند و برای چله دوم، ترسیم‌گر نقشه راه بودند.

وی افزود: ایشان در این بیانیه فرمودند ما نیاز به نظریه نظام انقلابی داریم؛ نظریه‌ای که سه رکن اساسی دارد: خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی. رکن خودسازی نیز بر پایه ارزش‌ها، معنویت، اخلاق و جوانمردی استوار است.

استاد خسروپناه با اشاره به پیوند اسلام و ایران در اندیشه رهبر شهید، گفت: جالب اینجاست که ایشان این مطالب فرهنگی را از اسلام و ارزش‌های ملی و ایرانی ما اخذ می‌کردند. رهبر معظم انقلاب بین اسلام و ایران تنافی نمی‌دیدند و همان‌گونه که شهید مطهری در نظریه خدمات متقابل اسلام و ایران با تفصیل بیان کرده بود، معتقد بودند ارزش‌های حکمی و اخلاقی ایرانی، با آموزه‌های اسلامی هم‌سو و هم‌افزاست.

وی تأکید کرد: اسلام، خانواده‌محوری، اخلاق‌گرایی و جوانمردی را که در فرهنگ ایرانی نیز ریشه داشت، تقویت و تأیید کرد؛ لذا وقتی از نظریه نظام انقلابی سخن می‌گوییم، در واقع داریم اصول و ارزش‌های فطری و جهانی را به مردم و دنیا معرفی می‌کنیم.

مدیریت جهادی؛ گذار از کارمندی به کارآمدی

استاد خسروپناه سومین اصل کاربردی منظومه فکری امام شهید را مدیریت جهادی دانست و گفت: دو نوع مدیریت داریم: مدیریت اداری و مدیریت جهادی. مدیریت اداری یعنی کارت زدن هنگام ورود و خروج، گذراندن هفت هشت ساعت کاری، و سپس مراجعه به وجدان که آیا واقعاً در این مدت کار مفیدی انجام شده است یا خیر.

وی با انتقاد از رکود در برخی مدیریت‌های دانشگاهی، افزود: بعضی از اساتید عزیز ما سال‌ها در دانشگاه درس داده‌اند، یک جزوه یا کتاب را بار‌ها تدریس کرده‌اند؛ اما سؤال اینجاست: در این سال‌ها چند مسئله از مسائل کشور را حل کرده‌اید؟ چند گره کور را باز نموده‌اید؟ چند تحول علمی ایجاد کرده‌اید؟

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تبیین ویژگی‌های مدیریت جهادی، خاطرنشان کرد: در مقابل مدیریت اداری، مدیریت جهادی قرار دارد؛ مدیریتی همراه با عقلانیت، تلاش خستگی‌ناپذیر، فی‌سبیل‌الله بودن و مشارکت اجتماعی. یکی از مفاهیمی که امام شهید بسیار بر آن تأکید داشتند، مفهوم جهاد بود.

استاد خسروپناه با اشاره به تحول مفهومی جهاد در اندیشه رهبر شهید، گفت: ایشان با اصطلاحاتی مانند جهاد تبیین، جهاد علمی و گروه‌های جهادی که بعد‌ها توسط دیگران نیز مورد استفاده قرار گرفت، مفهوم جهاد را که در فقه عمدتاً ناظر به امر نظامی و دفاعی بود، به یک مفهوم کاملاً اجتماعی و فراتر از عرصه دفاع تبدیل کردند.

استکبارستیزی؛ ضامن استقلال و عزت ملی

استاد خسروپناه چهارمین اصل کلیدی منظومه فکری امام شهید را استکبارستیزی برشمرد و گفت: برای رهبر معظم انقلاب هیچ دشواری نداشت که بفرمایند: آمریکایی‌ها بیایید ایران را مثل برخی کشور‌های دیگر تحت استثمار قرار دهید؛ هر وقت اراده کردید تجزیه کنید؛ اشکالی ندارد؛ در این صورت ایشان نیز زندگی راحت و مرفهی می‌داشتند.

وی با تبیین فلسفه تأکید رهبر شهید بر استکبارستیزی، افزود:، اما چرا ایشان این‌قدر بر استکبارستیزی تأکید داشتند؟ برای اینکه استکبار هیچ‌گاه قانع نمی‌شود. امروز می‌گوید اگر غنی‌سازی ۶۰ درصد را متوقف کنید یا به کشور دیگری منتقل کنید، ما دیگر کاری با شما نداریم؛ اما فردا مطالبه دیگری مطرح می‌شود.

استاد خسروپناه با مرور پرونده هسته‌ای و بدعهدی‌های غرب، خاطرنشان کرد: یادتان هست وقتی برجام امضا شد، بلافاصله برجام دو، سه و چهار مطرح شد. غرب برای کسب مقبولیت جهانی یا برای تحت فشار قرار دادن ایران، همواره بهانه‌تراشی می‌کند؛ در حالی که خودشان صد‌ها کلاهک هسته‌ای دارند و عضو ان‌پی‌تی هم نیستند؛ مانند رژیم صهیونیستی.

وی ادامه داد: فرض کنید ما دانش هسته‌ای را کاملاً تعطیل کنیم؛ آن‌گاه می‌گویند موشک‌هایتان را محدود کنید. بعد می‌گویند در هوش مصنوعی کار نکنید، در کوانتوم حق فعالیت ندارید، در نانوفناوری نباید ورود کنید. هدف نهایی آنها وابسته نگه داشتن ماست.

استاد خسروپناه با هشدار درباره پیامد‌های وابستگی، تأکید کرد: تا زمانی که نفت و گاز دارید، شاید تحمل‌تان کنند؛ اما وقتی این منابع تمام شود، آن‌گاه است که فلک‌زده و بدبخت رها می‌شوید. استکبارستیزی یعنی قطع این چرخه وابستگی و رسیدن به عزت، استقلال و پیشرفت پایدار.

استاد خسروپناه در تکمیل مبحث استکبارستیزی، با اشاره به مشاهدات خود از سفر به کشور‌های عربی، گفت: به زرق‌وبرق چند نقطه محدود در عربستان نگاه نکنید. من در سفر عمره، از برخی شهر‌ها بازدید کردم؛ باور کنید برخی نقاط را بزک کرده‌اند، اما وقتی به سایر مناطق می‌روید، زاغه‌نشینی و محرومیت مشابه قبل از انقلاب ایران را مشاهده می‌کنید.

وی با مقایسه وضعیت کشور‌های منطقه، افزود: تهران پیش از انقلاب، چند نقطه محدودش را بزک کرده بودند، آب تصفیه نداشت و اکثر مردم در حاشیه شهر‌ها بدون سواد و امکانات زندگی می‌کردند. امروز نیز در امارات، عمان، قطر و سایر کشور‌های منطقه، اگر با دقت سفر کنید، واقعیت‌های پنهان پشت ویترین‌های فریبنده را می‌بینید.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با استناد به داستان قرآنی فرعون، خاطرنشان کرد: کار استکبار همین است؛ فرعون نیز تا لحظه آخر می‌گفت أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَى و می‌خواست بنی‌اسرائیل را نابود کند. وقتی در دریای سرخ غرق شد و مرگ را دید، آن‌گاه اعتراف کرد؛ اما توبه دم مرگ چه ارزشی دارد؟ استکبارستیزی یعنی مقابله با این روحیه فرعون‌صفتان قبل از آنکه دیر شود.

مردم‌سالاری دینی؛ اعتماد به مردم، نه خصولتی‌ها

استاد خسروپناه پنجمین و آخرین اصل کاربردی منظومه فکری امام شهید را مردم‌سالاری دینی برشمرد و گفت: در سخنان رهبر معظم انقلاب، واژه‌ای به کثرت و تکرار مردم وجود نداشت؛ مردم‌سالاری، مردم‌سالاری دینی، حکمرانی مردمی.

وی با نقل رهنمود‌های رهبر شهید به مسئولان، افزود: ایشان می‌فرمودند که به مردم اعتماد کنید، کار را به مردم بسپارید. منظور از مردم، نه خصولتی‌ها و نه نهاد‌های رانت‌خواری است که بخشی دولتی، بخشی خصوصی، بخشی حاکمیتی و بخشی مذهبی‌اند و در نهایت به دولت‌الأغنیاء تبدیل می‌شوند.

وی با تأکید بر این نکته، خاطرنشان کرد: وقتی کار به مردم سپرده شود، به نحو احسن انجام می‌دهند؛ اما وقتی منافع گروه‌های خاص در واردات باشد، حتی حاضرند چند برابر هزینه کنند تا پلاسمای مورد نیاز کشور وارد شود و ارز از کشور خارج گردد.

استاد خسروپناه با اشاره به پرونده صنعت اسباب‌بازی، گفت: زمانی اسباب‌بازی‌های فاسد، با مواد بیماری‌زا و فرهنگ بیگانه وارد کشور می‌شد. رهبر شهید تأکید کردند که این بحث را جدی بگیرید. وی با تشریح اقدامات انجام‌شده، افزود: مستندات نشان می‌داد سهم زیادی از واردات اسباب بازی قاچاق است. از تولیدکنندگان داخلی حمایت کردیم، وزارت صمت را به میدان آوردیم و بر مدیریت بندر شهید رجایی کردیم. اینگونه تولید اسباب‌بازی سالم و فرهنگی در داخل به میزان قابل توجهی افزایش یافت.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر این تجربه موفق، گفت: منافع برخی در واردات بود؛ اما وقتی کار به مردم و تولیدکنندگان متعهد سپرده شد، هم سلامت پزشکی اسباب‌بازی‌ها تأمین شد و هم فرهنگ اسلامی-ایرانی ترویج یافت.

استاد خسروپناه با قدردانی از نقش آفرینی مردم در حوادث اخیر، اظهار داشت: در حوادث و جنگ‌های اخیر دیدیم که مردم پای کار بودند و این مملکت را حفظ کردند. البته دولت‌مردان نیز زحمت کشیدند؛ آقای رئیس‌جمهور و برخی وزرا واقعاً شبانه‌روز تلاش کردند. اما این زحمت‌کشان نیز از جنس مردم هستند. وی تأکید کرد: مردم‌سالاری دینی یعنی همین: اعتماد به ظرفیت‌های مردمی، هدایت هوشمندانه و پرهیز از انحصارطلبی‌های خصولتی و رانتی.

استاد خسروپناه با جمع‌بندی اصول پنج‌گانه منظومه فکری امام شهید، گفت: حکمرانی علم و فناوری، ترویج فرهنگ ناب محمدی (ص)، مدیریت جهادی، استکبارستیزی و مردم‌سالاری دینی، پنج اصل کاربردی از منظومه فکری رهبر شهید است که اگر در دانشگاه‌ها، دستگاه‌های اجرایی و بدنه مدیریتی کشور نهادینه شود، می‌توانیم بسیاری از گره‌های کور کشور را باز کنیم.

وی با خطاب قرار دادن اساتید و پژوهشگران حاضر، افزود: پیشنهاد می‌کنم که روی این مباحث کار کنیم و آنها را بر خود و عملکردمان تطبیق دهیم. هر کس در حد وسع و توان خود می‌تواند گامی مؤثر بردارد.

در ادامه استاد خسروپناه در پاسخ به سؤالی درباره نسبت فلسفه با مسائل اجتماعی، با تأکید بر ضرورت کاربردی‌شدن مباحث نظری، گفت: فلسفه باید پیوند اجتماعی پیدا کند و در زندگی مردم اثرگذار باشد؛ البته این به معنای آن نیست که فلسفه به انتزاعیات نپردازد، بلکه تأکید ما بر این است که کاربرد فلسفه نیز بسیار مهم است.

وی با اشاره به نمونه‌های موفق در حوزه‌های فناوری، افزود: همان‌گونه که در حوزه‌هایی مانند نانوفناوری و سایر فناوری‌های راهبردی نمونه‌های زیادی از موفقیت داریم، در حوزه علوم انسانی و فلسفه نیز باید به دنبال نظریه‌پردازی‌های کاربردی و اثرگذار باشیم.

دبیر شورا با بیان خاطره‌ای از نخستین دیدار خصوصی خود با رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۸۱، گفت: اولین باری که توفیق داشتم در جلسه‌ای خصوصی و دو نفره (با حضور فرزند ایشان) خدمت امام شهید برسم، حدود یک ساعت به گفت‌و‌گو پرداختیم. پس از بحث‌های علمی درباره برخی پژوهش‌های بنده، ایشان با مهربانی پرسیدند: آقای خسروپناه، چند فرزند دارید؟ اسم‌شان چیست؟ چند سالشان است؟

وی با تأکید بر تأثیر این رفتار عاطفی، افزود: این گفت‌وگوی صمیمانه، چنان قرابتی بین ما و ایشان ایجاد کرد که تا امروز باقی است. بعداً مشاهده کردم که این ویژگی منحصر‌به‌فرد نیست؛ بلکه ایشان با همه این‌گونه رفتار می‌کنند. حوصله و حلم ایشان مثال‌زدنی است؛ اینکه سه ساعت بنشینند با خانواده‌های شهدا و فرزندان شهدا، یکی‌یکی احوال‌شان را بپرسند و مطالب‌شان را بشنوند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به جلسات پنج‌شنبه‌های رهبر شهید، خاطرنشان کرد: ایشان معمولاً پنج‌شنبه‌ها این جلسات را با جمع‌های مختلف داشتند. من در تمام این سال‌ها هرگز عصبانیت ایشان را ندیدم؛ قاطعیت و جدیت بله، اما عصبانیت و حرف تند خیر. ممکن است برخی بزرگان در مواقعی عصبانی شوند یا حتی حرف‌های تندی بزنند، اما من هرگز چنین چیزی از ایشان مشاهده نکردم.

استاد خسروپناه با تحلیل ریشه‌های این اخلاق مدیریتی، گفت: این ویژگی‌ها نشان از خودسازی عمیق ایشان داشت؛ معلوم بود که نفس ایشان کار می‌کند. شب‌زنده‌داری‌ها، خلوت‌های شبانه و مناجات با خدا، و احترام ویژه‌ای که برای خانواده‌شان قائل بودند، همگی گواهی بر این مدعاست.

وی با اشاره به تربیت فرزندان و نوادگان توسط رهبر شهید، افزود: ایشان حتی برای نوه‌هایشان برنامه داشتند؛ توصیه می‌کردند این کتاب خوب است بخوانید، این رمان مناسب نیست، این فیلم را ببینید. جالب اینجاست که با وجود تمام مشغله‌های مهم کشوری، مسائل مقاومت و بین‌الملل، هرگز از توجه به مسائل خانوادگی و شخصی غفلت نکردند.

استاد خسروپناه با قدردانی از شخصیت علمی و عملی رهبر معظم انقلاب، گفت: خدا را شاکریم که پس از امام خمینی (ره) و امام خامنه‌ای (ره)، امروز رهبر انقلاب اسلامی، شخصیتی عالم، حاضر، دانشمند، جامعه‌شناس، خودساخته و خویشتندار است.

وی با اشاره به فرزندان رهبر شهید، خاطرنشان کرد: من شنیده‌ام و از نزدیک نیز با برخی از ایشان ارتباط داشته‌ام؛ هر چهار پسر بزرگوار ایشان – آقا مصطفی، آقا مجتبی، آقا مسعود و آقا میثم – همگی عالم، فاضل، دارای تحصیلات حوزوی و دانشگاهی، مسلط به چند زبان و در عین حال مجتهد هستند. این در حالی است که همگی فروتن و خودساخته‌اند.

دبیر شورا تأکید کرد: این نکته بسیار مهم است که یک رهبر با این‌همه مشغله، نسبت به تربیت فرزندانش این‌قدر توجه داشته باشد. این خود یک الگوی مدیریتی و تربیتی برای همه مسئولان کشور است.

ضعف نظریه‌پردازی در علوم انسانی؛ چالشی برای دانشگاه‌های ایران

استاد خسروپناه در پاسخ به پرسشی درباره علت کم‌بودن نظریه‌پردازی‌های جهانی در حوزه علوم انسانی و فلسفه مذاهب اجتماعی در جمهوری اسلامی، گفت: ما در حوزه علوم انسانی ضعف نظریه‌پردازی داریم؛ هرچند نظریه‌هایی داریم که جهانی شده و مورد استفاده قرار گرفته است.

وی با ذکر مصادیق، افزود: برای مثال، برخی نظریات علامه طباطبایی توسط هانری کوربن در دنیا معرفی شد؛ نظرات علامه مصباح یزدی در ژورنال‌های خارجی منتشر شده است. یادم هست در همایشی در دانشگاه وین، یکی از اساتید اتریشی درباره هرمنوتیک از دیدگاه شهید مطهری سخنرانی کرد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به شخصیت‌های شناخته‌شده ایرانی در عرصه جهانی، گفت: شخصیت‌هایی مانند مرحوم دکتر شریعتی و برخی دیگر در دنیا شناخته شده‌اند؛ اما واقعیت این است که ما کم کار کرده‌ایم. ما در حوزه علوم انسانی به دانشمندان توانمند و قوی نیاز داریم که به نوآوری و نظریه‌پردازی‌های جهانی بپردازند.

خسروپناه در پاسخ به پرسشی درباره علت مذاکرات اخیر با آمریکا، با اشاره به شرایط بحرانی منطقه، گفت: این مذاکرات در وضعیت بحرانی خاصی صورت گرفت. نکته‌ای که باید توجه داشت این است که معمولاً در مذاکرات با آمریکا، نتیجه‌ای عاید ما نمی‌شود و آنها بهانه‌تراشی می‌کنند.

وی با مرور تجربه مذاکرات پیشین، خاطرنشان کرد: در دو مورد قبلی، آنها وسط مذاکره به ما حمله کردند. این بار سوم نیز معلوم نیست که مذاکره به پایان برسد یا خیر، و حمله‌ای انجام دهند یا نه. اینها متغیر‌هایی است که باید با دقت رصد شود.

استاد خسروپناه با تأکید بر هوشیاری در برابر بدعهدی‌های آمریکا، افزود: تجربه تاریخی نشان داده که استکبار به تعهدات خود پایبند نیست؛ لذا هرگونه تعامل باید با حفظ اصول، هوشیاری کامل و تکیه بر ظرفیت‌های داخلی همراه باشد.

استاد خسروپناه در پایان، با جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، گفت: منظومه فکری امام شهید، نه‌تنها یک میراث معنوی، بلکه یک نقشه راه عملیاتی برای حل مسائل کشور است. اگر اساتید، پژوهشگران و دانشجویان ما این اصول را در حوزه‌های تخصصی خود به کار بگیرند، می‌توانند گام‌های مؤثری در جهت پیشرفت علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور بردارند.

وی با دعوت از حاضرام به مطالعه و تعمق در اندیشه‌های رهبر شهید، خاطرنشان کرد: بسیاری از دانشجویان عزیز ما نمی‌دانند که این امامین شهید چقدر عالم، جامع و دارای عمق معرفتی بودند. وظیفه ماست که این گنجینه‌های فکری را به نسل جوان معرفی کنیم و در مسیر تولید علم بومی و حل مسائل کشور، از این چراغ راه بهره ببریم.

دبیر شورا در پاسخ به پرسشی درباره علت عدم مشارکت مستقیم ناتو، انگلیس و کشور‌های اروپایی در حمله اخیر علیه ایران، گفت: علت اصلی این بود که ما پیش از این، مذاکرات غیرمستقیمی با طرف‌های مختلف داشتیم و به دنیا فهماندیم که ایران اهل جنگ نیست؛ ما اهل گفت‌و‌گو و مذاکره‌ایم، اما به دشمنانی که ادعای مذاکره می‌کنند، اعتماد نداریم.

وی با تحلیل پیامد‌های راهبردی این رویکرد، افزود: نتیجه همین شد که دشمن نتوانست اجماع جهانی علیه ایران ایجاد کند. اگر ما وارد مسیر مذاکره نمی‌شدیم، می‌گفتند: ببینید ایران دارد مشکل اقتصادی دنیا را فراهم می‌کند و یک وحدت کاذب علیه کشورمان شکل می‌گرفت.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ماهیت فریبکارانه پیشنهاد مذاکره آمریکا، خاطرنشان کرد: آمریکایی‌ها گفتند حاضریم بنشینیم و مسائل را حل‌وفصل کنیم؛ اما این یک نیرنگ بود. با این حال، حضور ما در این مسیر دیپلماتیک، مانع از آن شد که جو روانی و رسانه‌ای علیه ایران شکل بگیرد و اروپا و آمریکا نتوانستند به‌راحتی افکار عمومی جهان را همراه خود کنند.

استاد خسروپناه در پاسخ به پرسشی درباره سازوکار‌های شناسایی فرهنگی-اجتماعی برای آینده، مشابه دوران دفاع مقدس، گفت: الحمدالله امروز یک قرارگاه جنگ شناختی در کشور شکل گرفته و بخش‌های مختلف و فعالان فرهنگی در حال فعالیت هستند و کار‌های بزرگی نیز انجام داده‌اند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر نقش شناسایی کنشگران فعال، افزود: این کنشگران شناسایی شده‌اند، به میدان آمده‌اند و این همه تولیدات مختلف که بخش صداوسیما و سایر رسانه‌ها در حال انتشار آن هستند، نتیجه همین هماهنگی و جهت‌دهی کلان است.

وی با ابراز امیدواری برای نقش‌آفرینی همگانی در پیشرفت کشور، افزود: ان‌شاءالله همه ما بتوانیم در مسیر پیشرفت این کشور عزیز، نقش‌آفرین باشیم و امانت‌دار خون پاک شهیدان باشیم.