یادداشت|

معلم؛ معمار فردای ایران و تمدنی که از خاکستر جنگ جوانه می‌زند

بمباران مدرسه و دانشگاه، سوزاندن کتاب و هدف قرار دادن علم، نه نشانه قدرت، که تکرار همان رسم کهنه و جاهلانه‌ای است که در طول تاریخ، همواره از سوی تاریکی‌طلبان تکرار شده است؛ اما در برابر این سیاهی، معلم ایستاده است—استوار، روشن و امیدوار—تا از دل ویرانی‌ها، بذر دانایی را دوباره بکارد و فردایی را بسازد که حتی خاکستر جنگ نیز نتواند آن را خاموش کند.

کد خبر: ۱۳۹۹۹۲۵

دوشنبه - ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 04, 2026

گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو*؛ اردیبهشت‌ماه، بار دیگر از راه می‌رسد؛ ماهی آکنده از عطر شکوفه‌ها و یادآور شکفتن اندیشه‌ها اما این‌بار با بوی باروت، صدای جنگنده و سقوط بمب از راه می‌رسد! در این میان، روز معلم و بزرگداشت مقام استاد، فرصتی است برای تعظیم در برابر آنان که بی‌هیاهو، اما استوار، بنای آینده یک ملت را بر شانه‌های خویش استوار می‌کنند، حتی اگر دیوار کلاس درس روی سر آنها آوارد شود. امسال اما این روز، رنگ و بویی دیگر دارد؛ رنگی آمیخته با اندوه، افتخار و ایستادگی.

هراس دشمن از آن است که ایران، مهد علم و صنعت جهان شود؛ چراکه می‌دانند ما دانش را برای تعالی و تکامل بشریت می‌خواهیم، اما آنان علم را در خدمت انحصار و چرخاندن چرخ نظام سرمایه‌داری می‌خواهند.

از آوار تا امید؛ ایستادگی معلمان بر خاکستر جنگ

خاطره تلخ بمباران مدرسه میناب و شهادت دانش‌آموزان، معلمان و دانشگاهیان در نبرد رمضان، زخمی عمیق بر پیکر فرهنگ و آموزش این سرزمین نشاند. گویی تاریخ، بار دیگر صحنه‌ای از جهل و تاریکی را به نمایش گذاشت؛ آن‌گاه که دشمنان، ناتوان از مقابله در میدان نبرد، کینه خود را بر سر کلاس‌های درس و مراکز علمی فرو ریختند. سوزاندن کتاب و هدف قرار دادن علم، نه نشانه قدرت، که تکرار همان رسم کهنه و جاهلانه‌ای است که در طول تاریخ، همواره از سوی تاریکی‌طلبان تکرار شده است، دیروز با هجوم تازشگران مغول و امروز با بمباران هواپیماها.

دشمن بدذات به زدن دانشگاه اکتفا نکرد؛ پژوهشگاه فضایی ما را هدف قرار داد تا دست ما را از آسمان کوتاه کند، چه شادی و غروری در این مرکز موج می‌زد وقتی ماهواره‌های بومی ساخت دست دانشجویان ایرانی به فضا پرتاب می‌شد، اما کور خواندند؛ چراکه ما پیام نویدبخش پیامبر را در سینه داریم که فرمود: «دانش اگر در ثریا باشد، مردمان پارسی به آن دست خواهند یافت.»

مردم شریف ما ایستادند و فریاد زدند که از مسیر دین و دانش پا پس نخواهیم کشید؛ چراکه این وصیت امام شهیدمان بود که ملت ایران دین و دانش را رها نکنند، همچنین وعده صادق ایشان در قلب ما جا دارد که فرمودند: روزی خواهد رسید که زبان علم در جهان، فارسی خواهد شد و باید به آن قله حرکت کنیم. همان‌گونه که در عصر طلایی پس از اسلام و عهد باستان چنین بود و ایرانیان پیشگام دانش بشری و پرچمدار خرد بودند، آری عصر حجر ما هم از کل تاریخ غرب سر بود!

دانش در آتش نمی‌میرد؛ از خاکستر، روشن‌تر برمی‌خیزد

در میان هیاهوی جنگ تحمیلی، شهادت بیش از ۳۰۰ دانش‌آموز، معلم و فرهنگی، و نیز جمعی از دانشجویان و اساتید دانشگاه که تعدادشان بالغ بر ۱۸۰  نفر شده است، سندی روشن از مظلومیت جامعه علمی کشور است؛ عزیزانی که سنگرشان نه میدان جنگ، بلکه کلاس درس و فضای دانایی بود. اما آنچه این اندوه را به حماسه بدل ساخت، ایستادگی مثال‌زدنی مردمی بود که در میدان و خیابان، پشتوانه‌ای برای رزمندگان شدند و نشان دادند که پیوند میان مردم، دانش و مقاومت، گسستنی نیست.

دشمن شاید پنداشته بود با ویران کردن دانشگاه‌ها و مدارس، چراغ علم خاموش خواهد شد؛ اما فردای همان روز، اساتید و معلمان بر آوار ایستادند و درس را از سر گرفتند. این صحنه، تصویری ماندگار از عزم ملتی است که باور دارد «دانایی» نه در ساختمان، که در جان انسان‌هاست. همه می‌دانند که دانشگاه و مدرسه، کارخانه تولید سلاح نیستند؛ بلکه کانون‌های پرورش انسان‌هایی‌اند که می‌توانند جهان را بسازند، مدرسه انسان می‌سازد و دانشگاه عالم تربیت می‌کند.

معلم؛ پاسدار چراغی که خاموشی نمی‌شناسد

نام مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز علمی این سرزمین، از این پس نه فقط عنوان‌هایی آموزشی، بلکه نشانه‌هایی از مقاومت و افتخار خواهند بود. همان‌گونه که تلاش دانشمندان و پژوهشگران، حتی در سخت‌ترین شرایط، متوقف نشد و امید به آینده را زنده نگه داشت. ایمان به این حقیقت که «دانش» مرزی نمی‌شناسد و اراده ملت‌ها را نمی‌توان با بمباران در هم شکست، بزرگ‌ترین سرمایه این سرزمین است.

معلّم، در این میان، جایگاهی یگانه دارد؛ او نه‌تنها آموزگار دانش، که پرورش‌دهنده جان‌ها و معمار آینده است. در کلاس درس او، تنها واژه‌ها نیستند که جان می‌گیرند، بلکه اندیشه‌ها شکل می‌گیرند و شخصیت‌ها ساخته می‌شوند. دانش‌آموزان و دانشجویانی که در پرتو هدایت او رشد می‌کنند، فردا همچون آیینه بازتابی از منش و مرام او خواهند بود.

اکنون، در آستانه عصر سازندگی، بیش از هر زمان دیگری به این سرمایه انسانی نیازمندیم. باور داریم که از دل خاکستر این روزهای سخت، ایرانی آبادتر و سربلندتر برخواهد خاست. چراکه تاریخ این سرزمین گواه است: هرگاه دانایی و اراده در کنار هم قرار گرفته‌اند، شکوفایی و پیشرفت نیز در پی آن آمده است.

در این روز، سر تعظیم در برابر مقام شامخ معلمان و استادانی فرود می‌آوریم که حتی در سخت‌ترین شرایط، چراغ علم را خاموش نکردند. آنان نشان دادند که مسیر دین و دانش، مسیری است که با هیچ تهدیدی متوقف نخواهد شد.

باشد که در سایه همدلی، ایمان و تلاش، آینده‌ای بسازیم که در شأن این ملت و شایسته فداکاری‌های این عزیزان باشد.

خدایا، چنان کن سرانجام کار

تو خشنود باشی و ما رستگار

* سعید جلیلی، معلم و روزنامه‌نگار، دانش‌آموخته دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران

انتشار یادداشت‌ها به معنای تأیید تمامی محتوای آن توسط «خبرگزاری دانشجو» نیست و صرفاً منعکس کننده نظرات گروه‌ها و فعالین دانشجویی است*