نشست رهبران اروپا در ارمنستان؛ از غیبت اردوغان تا حضور زلنسکی

ایروان میزبان نشست جامعه سیاسی اروپا است؛ رویدادی که با غیبت معنادار سران ترکیه و آذربایجان همراه شد.

کد خبر: ۱۴۰۰۶۲۵

دوشنبه - ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 04, 2026

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، مجتمع ورزشی و کنسرت «کارن دمیرچیان» در ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان، امروز شاهد آغاز به کار هشتمین نشست سران «جامعه سیاسی اروپا» (EPC) است؛ رویدادی که با مراسم استقبال رسمی و عبور مقامات عالی‌رتبه از روی فرش قرمز کلید خورد.

در این مراسم تشریفاتی، «نیکول پاشینیان» نخست‌وزیر ارمنستان، به عنوان میزبان این اجلاس بین‌المللی، به صورت فردی و با رعایت پروتکل‌های دیپلماتیک به استقبال حدود پنجاه تن از رهبران، روسای جمهور و نخست‌وزیران کشور‌های مختلف اروپایی رفت که برای شرکت در این نشست مهم وارد این مجتمع می‌شدند.

برگزاری این اجلاس در ایروان، در شرایط حساس کنونی قفقاز جنوبی، از اهمیت سیاسی و ژئوپلیتیک ویژه‌ای برخوردار است.

ترافیک دیپلماتیک در ایروان و غیبت معنادار صدراعظم آلمان

فهرست مهمانان حاضر در ایروان نشان‌دهنده سطح بالای این نشست منطقه‌ای و بین‌المللی است. امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، به همراه نخست‌وزیران انگلیس، ایتالیا، اسپانیا، بلژیک، جمهوری چک، نروژ و لهستان از جمله چهره‌های شاخص این اجلاس هستند.

همچنین رهبران و مقامات ارشد نهاد‌های کلیدی اتحادیه اروپا و دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) نیز در این نشست حضور به هم رسانده‌اند.

بیشتر بخوانید

عقب‌نشینی اروپا از وعده عضویت؛ سند محرمانه نشست ایروان فاش شد

نکته جالب توجه در این دوره، حضور نخست‌وزیر کانادا به عنوان مهمان ویژه است که برای نخستین بار در نشست‌هایی با این فرمت و ساختار شرکت می‌کند. با این وجود، در میان کشور‌های محور و کلیدی اتحادیه اروپا، تنها صدراعظم آلمان از سفر به ارمنستان و شرکت در این اجلاس خودداری کرده است؛ غیبتی که مقامات برلین دلیل آن را ترافیک کاری و حجم بالای برنامه‌های داخلی صدراعظم عنوان کرده‌اند.

نقض فرمت اجلاس توسط ترکیه و ابهام در مشارکت آذربایجان

یکی از حاشیه‌های مهم این نشست، عدم حضور «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهور ترکیه است. با وجود ارسال دعوت‌نامه رسمی، آنکارا که در حال حاضر روابط دیپلماتیک رسمی با ایروان ندارد، عملاً ساختار و فرمت متعارف این اجلاس (که همواره در سطح سران کشور‌ها برگزار می‌شود) را زیر پا گذاشته و بدون ارائه هیچ‌گونه توضیح یا دلیل موجهی، «جودت ییلماز»، معاون رئیس‌جمهور ترکیه را به عنوان نماینده خود به این نشست اعزام کرده است.

شایان ذکر است که پس از سفر تاریخی «عبدالله گل»، رئیس‌جمهور پیشین ترکیه به ارمنستان در سال ۲۰۰۸ (که در قالب ابتکار موسوم به دیپلماسی فوتبال انجام شد)، جودت ییلماز عالی‌رتبه‌ترین مقام سیاسی ترکیه محسوب می‌شود که قدم به خاک این کشور همسایه گذاشته است.

در همین حال، وضعیت مشارکت جمهوری آذربایجان نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. مقامات باکو تا آخرین لحظات پیش از آغاز اجلاس، حضور خود را به صورت رسمی تایید نکرده‌اند و هنوز مشخص نیست که آیا جمهوری آذربایجان به هیچ شکلی در این رویداد مهم منطقه‌ای نمایندگی خواهد داشت یا ترجیح می‌دهد آن را تحریم کند.

سفر بی‌سابقه زلنسکی به قفقاز و سایه سنگین جنگ اوکراین

از دیگر اتفاقات بی‌سابقه و حائز اهمیت در این اجلاس، نخستین سفر رسمی «ولودیمیر زلنسکی»، رئیس‌جمهور اوکراین به جمهوری ارمنستان است. اساساً ایده شکل‌گیری «جامعه سیاسی اروپا»، ابتکاری بود که بلافاصله پس از آغاز عملیات نظامی روسیه در اوکراین، توسط رئیس‌جمهور فرانسه و با هدف همگرایی بیشتر کشور‌های اروپایی در برابر مسکو مطرح و پایه‌گذاری شد. از این رو، بحران اوکراین همواره یکی از محور‌های ثابت و اصلی در نشست‌های پیشین این نهاد بوده است.

زلنسکی که از زمان ورود به ایروان دیدار‌های دوجانبه متعددی را با رهبران اروپایی آغاز کرده، هفته گذشته نیز در سفری به جمهوری آذربایجان، به مقامات باکو پیشنهاد داده بود تا میزبانی مذاکرات صلح میان مسکو و کی‌یف را بر عهده بگیرند؛ پیشنهادی که با واکنش سرد و مخالفت صریح مقامات روسیه مواجه شد و به بن‌بست رسید.

محور‌های گفت‌و‌گو؛ از تهدیدات هیبریدی تا امنیت اقتصادی

نشست ایروان، هشتمین گردهمایی رهبران در قالب جامعه سیاسی اروپا به شمار می‌رود. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، پس از پایان مراسم فرش قرمز و تشریفات اولیه، مراسم افتتاحیه رسمی برگزار خواهد شد.

متعاقب آن، پنل‌های تخصصی و نشست‌های گفت‌وگومحور با تمرکز بر موضوعات و چالش‌های روز اروپا، از جمله مقابله با تهدیدات ترکیبی (هیبریدی)، تقویت تاب‌آوری سیستم‌های دموکراتیک و راهکار‌های تامین امنیت اقتصادی کشور‌های عضو آغاز به کار خواهند کرد.

شعار رسمی اجلاس امسال، «ساختن آینده: وحدت و ثبات در اروپا» تعیین شده است. ریاست مشترک این نشست بر عهده نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان و «آنتونیو کوستا»، رئیس جدید شورای اروپا خواهد بود.

قرار است در پایان این ماراتن دیپلماتیک، رهبران با حضور در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک، نتایج و دستاورد‌های اجلاس را برای رسانه‌ها تشریح کنند.

همچنین بسیاری از مقامات حاضر، از جمله میزبان ارمنی، از ظرفیت این پلتفرم بین‌المللی برای پیشبرد دیپلماسی دوجانبه و برگزاری نشست‌های حاشیه‌ای استفاده خواهند کرد.

چشم‌انداز جامعه سیاسی اروپا و پوشش گسترده رسانه‌ای

رهبران و سران کشور‌های اروپایی در قالب این ساختار سیاسی، سالی دو بار گرد هم می‌آیند تا راهبرد‌های کلان قاره سبز را بررسی کنند. پیش از ارمنستان، کشور‌های جمهوری چک، مولداوی، اسپانیا، بریتانیا، مجارستان، آلبانی و دانمارک میزبانی دوره‌های قبلی این اجلاس را بر عهده داشته‌اند.

بر اساس تقویم تعیین‌شده، پس از پایان نشست ایروان، ایستگاه بعدی این اجلاس در فصل پاییز سال جاری در کشور ایرلند خواهد بود. همچنین مقرر شده که جمهوری آذربایجان نیز در دو سال آینده و در فصل بهار سال ۲۰۲۸، میزبان این رویداد معتبر دیپلماتیک باشد.

اهمیت این نشست به حدی است که هم‌اکنون حدود ۴۰۰ خبرنگار، عکاس و تصویربردار از رسانه‌های معتبر خارجی به همراه یکصد تن از فعالان رسانه‌ای داخلی ارمنستان، وظیفه پوشش لحظه‌به‌لحظه این رویداد بزرگ سیاسی را بر عهده دارند.

تجمع اعتراضی در ایروان و ادامه ماراتن دیپلماتیک با ماکرون

با وجود تدابیر شدید امنیتی، فضای بیرون از مجتمع ورزشی و کنسرت ایروان ملتهب گزارش شده است. گروهی از معترضان ارمنی با برگزاری تجمع اعتراضی در مقابل محل برگزاری اجلاس، خواستار مداخله رهبران اروپایی برای اعمال فشار بر باکو و آزادی فوری اسرای محبوس در زندان‌های جمهوری آذربایجان هستند.

شرکت‌کنندگان در این تجمع اعتراضی همچنین تلاش می‌کنند تا توجه عالی‌رتبه‌ترین مقامات قاره اروپا را به مسئله حقوق ساکنان ارمنی‌تبار منطقه قره‌باغ جلب کنند.

رویداد‌های دیپلماتیک ایروان به نشست امروز ختم نمی‌شود؛ فردا نیز قرار است نشست دوجانبه و سطح بالای «اتحادیه اروپا و ارمنستان» با حضور مقامات ارشد اروپایی در این شهر برگزار شود.

در همین راستا، امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، پس از پایان اجلاس جامعه سیاسی اروپا، یک سفر رسمی و دوجانبه را در ارمنستان آغاز خواهد کرد. بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، ماکرون و پاشینیان روز سه‌شنبه و پس از پایان مذاکرات رسمی در پایتخت، راهی شهر تاریخی «گیومری» خواهند شد تا در یک کنسرت بزرگ فضای باز که نمادی از روابط مستحکم ارمنستان و فرانسه است، شرکت کنند.

در ادامه این زنجیره از رویداد‌های بین‌المللی، وزارت امور خارجه ارمنستان نیز تدارکات لازم را برای برگزاری مجمع دیپلماتیک سالانه خود تحت عنوان «گفت‌وگوی ایروان» فراهم کرده است که قرار است از تاریخ پنجم تا ششم ماه می (اردیبهشت‌ماه) با حضور دیپلمات‌ها و مقامات عالی‌رتبه برگزار شود.