شکست توطئه ژئوپلیتیکی آمریکا در قفقاز / «کریدور ترامپ» در تیررس ایران

یک تحلیلگر ارمنی تاکید کرد که پروژه مداخله‌جویانه آمریکا در قفقاز زیر سایه اقتدار ایران به بن‌بست رسیده است.

کد خبر: ۱۴۰۰۷۲۹

دوشنبه - ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 04, 2026

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، منطقه قفقاز جنوبی در سال‌های اخیر به یکی از کانون‌های اصلی توطئه‌ها و طرح‌های مداخله‌جویانه آمریکا تبدیل شده است. با این وجود، تحولات میدانی و اقتدار انکارناپذیر ایران در سطح منطقه نشان داده که هیچ طرحی بدون در نظر گرفتن منافع استراتژیک تهران قابلیت اجرایی ندارد.

در همین راستا، «سورن سارگسیان»، پژوهشگر مسائل بین‌الملل و مدیر مرکز مطالعات آمریکایی ارمنستان، در مقاله‌ای تحلیلی به بررسی چشم‌انداز پروژه ترانزیتی و ژئوپلیتیکی موسوم به «مسیر صلح و شکوفایی ترامپ» (TRIPP) پرداخته است.

وی در این گزارش که بازتاب‌دهنده واقعیت‌های میدانی و ناتوانی محور غربی است، تاکید می‌کند که تقابل آمریکا و رژیم اسرائیل با ایران، تاثیرات مستقیمی بر آینده قفقاز خواهد داشت.

از نگاه این کارشناس، پروژه آمریکایی تریپ که با اهداف پنهان واشنگتن گره خورده، به دلیل تضاد آشکار با منافع ملی ایران، به عنوان یک هدف کاملاً مشروع برای تهران تلقی می‌شود و از این رو، آینده آن در هاله‌ای از ابهام و ترس قرار گرفته است.

اهداف پنهان واشنگتن؛ توطئه برای انزوای ژئوپلیتیک ایران

یکی از ویژگی‌های بارز سیاست خارجی دولت آمریکا در دوران اخیر، افزایش تحرکات مخرب و مداخله‌جویانه در قفقاز جنوبی بوده است. اعلام توافقات شکننده میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان تحت نظارت و به اصطلاح میانجی‌گری واشنگتن و همچنین رونمایی از طرح‌هایی نظیر تریپ، تنها بخش کوچکی از این پازل خطرناک به شمار می‌رود. سارگسیان در یادداشت خود به درستی اشاره می‌کند که اهداف واشنگتن در این منطقه، فراتر از تنظیم روابط باکو و ایروان است.

اجرای این پروژه در واقع در راستای کلان‌استراتژی آمریکا برای انزوای ژئوپلیتیکی و اقتصادی ایران طراحی شده است. در حال حاضر، جمهوری آذربایجان برای دسترسی به برون‌بوم نخجوان، به مسیر‌های امن و پایدار ایران وابسته است. واشنگتن با طرح‌ریزی تریپ قصد دارد این وابستگی را از بین برده و ارتباط مستقیم زمینی میان باکو و نخجوان ایجاد کند.

از سوی دیگر، این طرح در پی آن است که با گشودن مسیر‌های جدید و پیشبرد روند عادی‌سازی روابط میان ارمنستان و ترکیه (هدفی که آمریکا دهه‌ها به دنبال آن بوده است)، نیاز حیاتی ارمنستان به مرز‌های جنوبی خود با ایران را نیز کاهش دهد. بنابراین، پروژه تریپ صرفاً یک کریدور ترانزیتی و جاده‌ای نیست، بلکه یک سلاح ژئوپلیتیک است که هدف اصلی آن، تقلیل نقش و نفوذ تاریخی، اقتصادی و راهبردی ایران در قفقاز جنوبی می‌باشد.

گسترش دامنه نبرد؛ منافع پوشالی آمریکا در تیررس محور مقاومت

با تشدید تنش‌ها در منطقه و اقدامات تجاوزکارانه رژیم اسرائیل و آمریکا علیه زیرساخت‌ها و فرماندهان مقاومت، ایران نشان داده که در دفاع از منافع خود هیچ خط قرمزی نمی‌شناسد. در حالی که محور آمریکایی-صهیونیستی با عملیات‌های تروریستی و فشار‌های اقتصادی به دنبال تضعیف ایران بود، تهران با استفاده از قدرت موشکی، پهپادی خود و همچنین ابزار‌های ژئواکونومیک مانند ایجاد محدودیت در تنگه‌های راهبردی، هزینه‌های کمرشکنی را به دشمنان تحمیل کرده است.

نویسنده مقاله تصریح می‌کند که پاسخ‌های کوبنده ایران تنها به سرزمین‌های اشغالی محدود نشده، بلکه پایگاه‌های نظامی آمریکا را نیز با وجود استقرار در خاک کشور‌های ثالث، مورد هدف قرار داده است. مهم‌تر از آن، راهبرد دفاعی ایران اکنون گسترش یافته و شامل زیرساخت‌های اقتصادی و ترانزیتی مرتبط با منافع آمریکا نیز می‌شود.

از دیدگاه دکترین دفاعی تهران، هیچ محدودیت جغرافیایی برای تنبیه متجاوز وجود ندارد. پروژه تریپ نیز با توجه به سرمایه‌گذاری هنگفت واشنگتن و حضور احتمالی نیرو‌های امنیتی آمریکایی در حاشیه مرز‌های ایران، یک تهدید امنیتی و پایگاهی برای نفوذ دشمن تلقی می‌شود. در صورت تداوم سیاست‌های خصمانه واشنگتن، «کریدور ترامپ» به عنوان نماد حضور نامشروع آمریکا، در فهرست اهداف مشروع و قانونی واکنش‌های ایران قرار خواهد گرفت.

هراس سرمایه‌گذاران و توقف پروژه زیر سایه اقتدار پهپادی ایران

قدرت‌نمایی ایران در مرز‌های شمالی خود و رصد دقیق تحولات، موجب وحشت حامیان غربی این کریدور شده است. گزارش‌های منتشر شده مبنی بر پرواز پهپاد‌های شناسایی بر فراز مناطق حساس مرزی، پیام قاطع تهران را به بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای مخابره کرد. واقعیت آن است که ایران برای حفظ امنیت مرز‌های خود از هیچ اقدام پیشگیرانه، جابجایی نیرو‌های مسلح و قدرت‌نمایی نظامی دریغ نخواهد کرد.

این تحلیلگر ارشد ارمنی تاکید می‌کند که تنها احتمال وقوع یک اقدام پیشگیرانه یا حتی یک هشدار امنیتی از سوی ایران، کافی است تا تمام سرمایه‌گذاران خارجی و شرکت‌های تجاری از این کریدور فراری شوند.

در حالی که پروژه تریپ نیازمند بودجه‌های کلان از سوی آمریکا، ارمنستان و جمهوری آذربایجان است، فقدان امنیت باعث شده تا روند ساخت و ساز در هاله‌ای از ابهام فرو رود.

وزیر خارجه ارمنستان نیز با وجود تایید تماس‌ها با آمریکا، نتوانسته هیچ چشم‌انداز زمانی مشخصی برای آغاز عملیات اجرایی این پروژه ارائه دهد که این امر به وضوح نشان‌دهنده شکست زودهنگام طرح واشنگتن است.

همسویی استراتژیک تهران و مسکو؛ بن‌بست نهایی طرح‌های آمریکایی

با توجه به ناکامی مطلق آمریکا در ایجاد تغییرات بنیادین در نظام مقتدر ایران - هدفی که حتی نویسنده مقاله نیز آن را غیرممکن و دور از ذهن می‌داند - پروژه آمریکایی «کریدور ترامپ» در مجاورت مرز‌های ایران همواره یک سیبل و هدف بالقوه باقی خواهد ماند.

مقامات باکو و ایروان اگرچه تلاش می‌کنند به تهران اطمینان دهند که این مسیر علیه امنیت ملی ایران استفاده نخواهد شد، اما واقعیت آن است که ذات حضور آمریکا در منطقه، خط قرمزی است که ایران هرگز از آن عبور نخواهد کرد.

علاوه بر اقتدار انحصاری ایران، نباید نقش روسیه را نیز نادیده گرفت. مسکو نیز به عنوان یک قدرت سنتی در منطقه، رویکردی کاملاً بدبینانه و مخالف در قبال پروژه تریپ دارد. همگرایی دیدگاه‌های تهران و مسکو در مقابله با نفوذ هژمونیک آمریکا، میخ نهایی را بر تابوت این طرح مداخله‌جویانه کوبیده است.

در شرایط کنونی، با توجه به قدرت بازدارندگی بی‌نظیر ایران، جدول زمانی اجرای پروژه آمریکایی عملاً به حالت تعلیق درآمده و تمامی بازیگران منطقه‌ای به این درک رسیده‌اند که بدون تامین منافع راهبردی و رضایت تهران، هیچ مسیر صلح تحمیلی و هیچ کریدور آمریکایی در قفقاز پا نخواهد گرفت.