استاد دانشگاه الزهرا در گفت‌وگوي تفصيلي با «خبرگزاري دانشجو»:

پيامبر در شعب به تبليغ و كادرسازي دين اسلام پرداختند

استاد دانشگاه الزهرا (س) گفت: تحريم شعب ابي‌طالب همه ابعاد تحريم اعم از تحريم اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي را دارا بود، ولي پيامبر (ص) هوشمندانه از اين فرصت استفاده كردند و به امر كادرسازي و تبليغ دين اسلام پرداختند.

کد خبر: ۱۴۰۱۲۹

دوشنبه - ۱۷ مرداد ۱۳۹۰ / August 08, 2011

دكتر بختياري در گفت‌وگو با خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، در خصوص تحريم‌هاي صورت گرفته در صدر اسلام گفت: مهمترين تحريمي كه قريش عليه اسلام اجرا كرد، شعب ابي‌طالب بود كه بحث مهمي در فضاي تاريخ اسلام است.

انتخاب شعب توسط پيامبر(ص) تدبير هوشمندانه‌اي بود

وي گفت: برخلاف عده‌اي كه معتقدند پيامبر (ص) به ناچار شعب را انتخاب كردند، انتخاب شعب توسط پيامبر(ص) تدبير هوشمندانه‌اي بود؛ زيرا قريش هيچ محدوديتي در مورد مكان استقرار پيامبر(ص) تعيين نكرده بود و فقط قرار بود در سه حوزه به پيامبر سخت‌گيري شود؛ اول اينكه كسي با آنها داد و ستد نكند، دوم روابط خويشاوندي با آنها تحريم شود و ديگر اينكه در همه حال از مخالفان پيامبر(ص) هواداري شود تا زماني كه پيامبر تحويل داده شود.

استاد دانشگاه الزهرا (س) با بيان اينكه انتخاب پيامبر(ص) هوشمندانه بود، گفت: پيامبر(ص) شعب را انتخاب كردند؛ چرا كه در مقابل اقدامات قريش مكان مناسبي بود و با بهره‌گيري از آن مي‌توانستند در اين مدتي كه مسلمانان بلوكه شده‌اند، صداي اسلام را به گوش اقوام ديگر برسانند.

بختياري افزود: موقعيت شعب ابي‌طالب به گونه‌اي بود كه در نزيكي ورودي مكه قرار داشت و هر كسي كه مي‌خواست به مكه تردد كند، آنها را مي‌ديد؛ يعني با اين اقدام مسلمانان در چشم قرار گرفتند.

نمايش مظلوميت بني‌هاشم در شعب

وي گفت: پيامبر(ص) درخواست كردند كه همه خاندان بني‌هاشم به همراه مسلماناني كه بضاعت مالي نداشتند، به شعب روند تا با اين حركت بتوانند مظلوميت خود را به گوش غيرقريش برسانند؛ زيرا پيامبر با اين حركت چنين نشان مي‌دادند كه اگر قريش با محمد(ص) و دين او كار دارند، پس چرا زن و بچه‌اي كه نمي‌توانند بار سنگيني در جامعه به دوش كشند، بايد آواره شوند؟

استاد دانشگاه الزهرا(س) ادامه داد: حضور مسلمانان و بني‌هاشم در منطقه شعب بدون اينكه سختي تبليغ را متحمل شوند، نوعي تبليغ نيز به حساب مي‌آمد؛ زيرا هر كسي كه وارد شهر مي‌شد با ديدن آنها مي‌پرسيد اين گروه كيست؟ وقتي جواب مي‌دادند كه هواداران محمد، به طور ناخودآگاه براي محمد و آيين وي تبليغ مي‌شد.

فرصت تبليغ اسلام در شعب محيا شد

بختياري گفت: مكه يك شهر كوچكي بود كه مردم اين شهر صداي اسلام را شنيده بودند، قريش نيز از همين ناحيه هراس داشت كه مبادا پيامبر با آنها مرتبط شوند، ولي قريشيان نادانسته و با به كارگيري استراتژي غلط و ناقص فرصتي به پيامبر دادند تا بتواند دين خود را تبليغ كند.

وي با بيان اينكه از اهداف پيامبر در اين حركت نشان دادن مظلوميت دين اسلام و نماياندن چهره واقعي قريشيان به مردم بود، گفت: پيامبر سعي داشتند به مردم اين نكته را يادآور شوند كه آنها در اين تحريم حتي به زن و بچه و پير و جوان هم رحم نمي كنند و دقيقا مشابه اين سياسيت پيامبر را امام حسين (ع) نيز در ماجرا كربلا بهره گرفتند؛ چرا كه اگر يزيد با امام حسين (ع) كار داشت، به آن نحو با خانواده ايشان برخورد نمي كرد.

پايان دادن به محاصره شعب از سوي خود قريش بود

استاد دانشگاه الزهرا (س) با بيان اينكه پيامبر در اين تحريم موفق شدند، گفت: در انتهاي سال سوم بين خود قريش دو دستگي ايجاد شد و آنها دريافتند كه امكان ادامه محاصره برايشان مقدور نيست؛ چرا كه نه تنها جلوي تبليغ دين او گرفته نشد، بلكه كلام او توسط حاجي‌ها به همه‌جا حتي قبيله‌هاي دور جزيرةالعرب نيز برده شد و اين يعني اقدام آنها در تحريم كارساز نبوده است.

بختياري در ادامه تصريح كرد: قريشان در نهايت به اين نتيجه رسيدند كه «بيعت‌نامه» را بردارند و وقتي سراغ آن رفتند، مشاهده كردند كه موريانه آن را خورده است.

كادر سازي؛‌ تدبير ويژه پيامبر در شعب

وي گفت: از جمله اقدامات برجسته پيامبر (ص) در شعب «كادرسازي» براي دوره بعد بود؛ يعني پيامبر در اين دوره حالت عجز و منفعلانه نداشتند كه بيكار منتظر حركت قريش نشسته باشند تا موضع‌گيري كنند، بلكه پيامبر كاملا فعال، هدفمند، مدبرانه و هوشمندانه براي بعد از اين دوره تدارك مي‌ديدند.

اين استاد دانشگاه الزهرا (س) ادامه داد: در اين مدت افرادي كه بعدها بعنوان اركان جامعه اسلامي قرار گرفتند، حضور داشتند و با سختي‌هايي كه در اين زمان كشيدند، آمادگي لازم براي پذيرش مسئوليت در جامعه را كسب كردند.

بختياري با اشاره به فرصت بدست آمده در شعب گفت: افرادي كه قبلا به سختي مي‌توانستند نماز بخوانند و مورد بي‌حرمتي و آزار قريش قرار مي‌گرفتند، در اين زمان به راحتي توانستند تعاليم اسلام را از نزديك از پيامبر دريافت كنند.

تحريم شعب ابوطالب همه ابعاد تحريم را دار بود

وي ادامه داد: زماني كه پيامبر (ص) وارد مدينه شدند و فشار قريش تا حدودي برداشته شد، افرادي براي تبليغ به مناطق اطراف اعزام شدند كه در دوره شعب تربيت شده بودند.

استاد دانشگاه الزهرا (س) با اشاره به اينكه يكي از موارد مطرح در اين تحريم، قطع كردن رابطه خويشاوندي با مسلمانان داخل شعب بود، گفت: در عرب اصلي به نام «مصاهرت» وجود داشت كه صهر به معني دامادي است و بر اساس اين اصل ازدواجي كه بين دو قبيله صورت مي گرفت، نوعي ازدواج سياسي بود؛ يعني در اثر اين اتفاق دو قبيله دشمني‌هاي ديرين خود را كنار مي‌گذاشتند و حتي با يكديگر رابطه اقتصادي برقرار مي‌كردند.

بختياري در پايان خاطرنشان كرد: تحريم شعب ابي طالب همه ابعاد تحريم اعم از تحريم اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي را دارا بود، ولي پيامبر (ص) هوشمندانه از اين فرصت استفاده كردند و به امر كادرسازي و تبليغ دين اسلام پرداختند.

ادامه دارد...