اقلیم ایران در ۲۰۰ میلیون سال پیش چگونه بوده است؟!

پژوهشی علمی در حوزه زمین‌شناسی با تمرکز بر هاگ‌ها و گرده‌های موجود در نهشته‌های تریاس بالایی (حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش) در منطقه طبس، سبب بازسازی شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی ایران در آن زمان گردید.

کد خبر: ۱۴۰۲۴۸۵

شنبه - ۱۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 09, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، مقاله‌ای علمی با عنوان «Palynology of the Upper Triassic strata from Tabas, east-central Iran: Biostratigraphic, paleoenvironmental, and paleobiogeographic inferences» به تألیف مشترک دکتر فرشته سجادی هزاوه ، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و دکتر فیروزه هاشمی یزدی، عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور در مجله Marine Micropaleontology منتشر شده است. این پژوهش علاوه بر بررسی آب‌وهوا، به جایگاه ایران در دوره تریاس می‌پردازد.

نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که با توجه به گیاهان والد هاگ‌ها و گرده‌ها مورد مطالعه، پوشش گیاهی منطقه در آن زمان بیشتر از سرخس‌ها تشکیل شده و پس از آن گیاهانی مانند سیکادها، سرخس‌بذریان، مخروطیان، لیکوپودها، ژینگوها و خزه‌ها قرار داشته‌اند. این ترکیب گیاهی بیانگر آب‌وهوای گرم و مرطوب در آن زمان می‌باشد.

تحلیل‌های بوم‌شناختی نشان می‌دهد که فراوانی هاگ‌ها و گرده‌های متعلق به گیاهان مناطق دشت و پست نسبت به مناطق مرتفع و ساحلی بیشتر بودند. این موضوع نشان می‌دهد که این لایه‌های رسوبی قدیمی در محیط‌های دریایی کم‌عمق و در شرایطی با کاهش سطح آب دریا تشکیل شده‌اند.

در ادامه، سه نوع پالینوفاسیس شناسایی شده است. پالینوفاسیس I نشان‌دهنده محیط‌های بسیار کم‌عمق نزدیک به خشکی و کاهش سطح آب دریا است. پالینوفاسیس II بیانگر محیط‌های کم‌عمق با اکسیژن کم یا بدون اکسیژن است. پالینوفاسیس VI نیز به محیط‌های ساحلی کم‌اکسیژن تا بخش‌هایی از فلات قاره بدون اکسیژن اشاره دارد.

شاخص‌هایی مانند نوع مواد آلی و نسبتپالینومورف‌های خشکی به دریایی این نتایج را تأیید می‌کنند.

همچنین نتایج نشان می‌دهد که مجموعه هاگ‌ها و گرده‌های به سن تریاس شباهت زیادی با نمونه‌های شمال گندوانا و جنوب لورازیا در همان زمان دارند. این موضوع نشان می‌دهد که ایران در حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش در حاشیه جنوبی اوراسیا قرار داشته و با این مناطق ارتباط داشته است.

این پژوهش به درک بهتر شرایط محیطی و موقعیت جغرافیایی ایران در گذشته‌های دور کمک می‌کند و می‌تواند زمینه‌ای برای پژوهش‌های بعدی در این حوزه باشد.