نمایشگاه مجازی کتاب تهران بلیط رهایی از بن‌بست‌هاست/ رهبر شهید ما در بحبوحه جنگ دوازده‌روزه مطالعه منظم‌شان را ترک نکردند

مجری برنامه زمانه گفت: برای یک ایرانی مسلمان که پیشینه تمدنی و فرهنگی دارد مطالعه و مراجعه به کتاب و متونی که او را آگاه می‌کند یک وظیفه ملی و واجب دینی است، هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب به عنوان بلیط رهایی از بن‌بست‌ها فرصتی برای عمل به این واجب دینی در آتش‌بس ناپایدار «جنگ رمضان» است.

کد خبر: ۱۴۰۲۷۵۵

يکشنبه - ۲۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 10, 2026

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، محسن آزادی؛ مجری برنامه «زمانه» شبکه دو سیما با اشاره به نقل‌قولی از قائد شهید امت حضرت آیت‌الله سیدعلی حسینی‌خامنه‌ای گفت: ایشان ۳۱ شهریور ۱۳۹۹ و دقیقاً ۴۰ سال پس از آغاز جنگ تحمیلی رژیم بعث علیه ایران فرمودند که جنگ‌هایی که ما داشتیم و مشخصاً جنگ هشت ساله، کاملاً عقلانی و بر اساس منطق بوده است. ایرانی‌ها در طول این ۴۷ سال انقلاب اسلامی هیچ‌گاه کنشی هیجانی و احساسی نداشته‌اند. به خاک و ملتی تجاوز نکرده‌اند. اگر هم دفاع کرده‌اند، بر اساس عقل و منطقی بوده که در آیین و مذهبشان وجود دارد و خاستگاه مذهبی و تاریخی دارد.

آزادی در تحلیل این گزاره افزود: تمام جنگ‌های ما، مشخصا دفاع‌ها و مقابله‌هایی که این مدت داشتیم، بر اساس یک عقلانیتی است. این عقلانیت از کجا می‌آید؟ از تعلیم می‌آید. از یاد گرفتن می‌آید. از مطالعه می‌آید. رهبر شهید ما در بحبوحه جنگ دوازده‌روزه مطالعه منظم‌شان را ترک نکردند. برای یک ایرانی مسلمان که چنین پیشینه تمدنی و فرهنگی‌ای دارد، مطالعه و مراجعه به کتاب و متونی که او را آگاه می‌کند، مثل آب برای ماهی، مثل هوا برای انسان، مثل هوا برای تنفس است. ما نمی‌توانیم از مطالعه غافل شویم؛ اما متأسفانه امروز مطالعه را به‌عنوان بخشی از مدیریت اوقات فراغت در نظر می‌گیریم، در حالی که مطالعه صرفاً پر کردن اوقات فراغت نیست؛ مطالعه ضرورتی برای زندگی امروز است و شاید این نمایشگاه مجازی کتاب، بتواند پاسخی به همین ضرورت باشد.

کتاب خواندن را جدی بگیرید

این مجری صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به این پرسش که در این روز‌ها مهم‌ترین پیام رسانه‌ها برای هدایت مردم به سمت کتاب و کتاب‌خوانی چه باید باشد، گفت: یک پیام یک خطی است؛ «کتاب خواندن را جدی بگیرید.» این «کتاب خواندن را جدی بگیرید» یک دستور کار است. هر شبکه‌ای بر اساس رویکردش، هر برنامه‌ای با توجه به میزانسن و مدل ارائه و ذهنیتی که برای بیننده ایجاد کرده، باید به این گزاره بپردازد.

آزادی برای ملموس‌تر شدن این توصیه، به تجربه خودش در برنامه «زمانه» که از قاب شبکه دو سیما پخش می‌شود اشاره کرد و توضیح داد: در برنامه «زمانه» مجری‌ها روی میزشان کتاب دارند. اگر بخواهند متنی را بخوانند، دیگر به گوشی تلفن همراهشان مراجعه نمی‌کنند، مگر متن خاصی باشد که به‌ناچار از روی گوشی خوانده شود. غالباً متون با مراجعه به کتاب خوانده می‌شود؛ حتی متون را از بَر هم نمی‌کنند. شاید من یک حدیث یک خطی را بتوانم از بَر کنم یا یک حکایت کوتاه از گلستان را همان لحظه بتوانم از حفظ بخوانم، ولی دوست دارم که کتاب را باز کنم.

او ادامه داد: ما بازخورد‌های زیادی هم از بینندگان گرفته‌ایم که می‌گویند وقتی مجری‌های شما روی میزشان کتاب دارند و کتاب را باز می‌کنند، ما علاقه‌مند می‌شویم به کتاب‌خوانی. اساساً دیدن این فرم، با یکی از قاب‌های خاطره‌انگیز ذهنی ما از بزرگ‌ترهایمان گره خورده است؛ مثلا پدربزرگی که عینکش را روی چشم می‌گذاشت، کتاب را دست می‌گرفت و شروع به خواندن می‌کرد، یا پدربزرگی که صبح زود می‌رفت روزنامه می‌گرفت و می‌خواند. می‌خواهم بگویم که «کتاب را جدی بگیرید» با روش‌ها و ایده‌پردازی‌های هنری باید القا شود، اما اصل همان یک جمله بیشتر نیست؛ «کتاب‌خوانی را جدی بگیرید»! به نظرم این نمایشگاه مجازی کتاب، یکی از فرصت‌هایی است که باید توسط رسانه‌ها جدی گرفته شود تا مردم را بیش از پیش با کتاب مأنوس کند.

محسن آزادی برای کسانی که در این ایام قصد خرید از نمایشگاه مجازی کتاب تهران را دارند، دو پیشنهاد مشخص را مطرح کرد و توضیح داد: انتخاب کتاب بر اساس نیاز من به مطالعه و نیاز من به دانستن اتفاق می‌افتد. وقتی انسان احساس گرسنگی کند، از غذایی که می‌خورد بهره‌مند می‌شود و با لذت تناول می‌کند و آن غذا تبدیل به انرژی و مواد لازم برای سوخت فیزیکی‌اش می‌شود. مطالعه هم همین‌طور است. اگر من احساس نیاز به خواندن کتاب روان‌شناسی داشته باشم، به‌خاطر اینکه الان در شرایطی هستم که جنگ روان مرا متأثر از خودش کرده، آن‌گاه خط‌به‌خط کتاب را درک می‌کنم؛ اما اگر عطشی برای دریافت وجود نداشته باشد، وقتی کتاب را باز می‌کنم فقط آن را می‌خوانم، نه بیشتر. یکی از تکنیک‌های القای موضوع و پیام به مخاطب هم همین است که اول تعلیق و عطش برایش ایجاد کنی تا بعد آن مطلب در جانش ته‌نشین شود.

آزادی در ادامه برای یافتن لایه‌های الهی و دیده‌نشده جنگ‌هایی که پشت سر گذاشته‌ایم، کتاب «روایت الهی» به قلم محمدرضا عابدینی را برای خرید از نمایشگاه پیشنهاد کرد و برای آنهایی که دوست دارند اطلاعات تاریخی با موضوع جنگ داشته باشند، کتاب «اسرار مکتوم» را که به‌تازگی به پژوهش شهید محمدحسن محقق چاپ شده است، برای خرید از این نمایشگاه مجازی کتاب تهران معرفی کرد.

کتاب خیال آدمی را به سمت درستی پرواز می‌دهد

آزادی در پاسخ به این که اگر بخواهد با یک جمله مردم را به استفاده از هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران تشویق کند چه می‌گوید، به آیه‌ای از قرآن استناد کرد و توضیح داد: قرآن می‌گوید «قُلْ سیرُوا فِی الْأَرْضِ»؛ در زمین سفر کنید و عاقبت گذشتگان را ببینید. همه ما این تجربه را داریم که اگر از اقلیم خودمان به جایی سفر کرده باشیم، جهانمان عوض شده، فرهنگ جدید دیده‌ایم، آداب جدید دیده‌ایم، آدم‌های جدید دیده‌ایم، هوای جدید نفس کشیده‌ایم و وقتی برگشته‌ایم انگار چند مسیر ذهنی در مغز ما ایجاد شده بود که حال بهتری داشتیم. کتاب هم همین است. کتاب خیال آدمی را به سمت درستی پرواز می‌دهد. کتاب خیال آدمی را به یک سفر می‌برد که اگر کتاب، کتاب مناسب و استانداردی باشد، مقصدش مقصد مبارکی است.

او افزود: هر چقدر من کتاب بیشتری بخوانم، مسیر‌های ذهنی‌ای که در مغزم ایجاد می‌شود بیشتر است. آدمی که مسیر ذهنی داشته باشد، به بن‌بست نمی‌خورد. اگر از یک راه رفت و آن راه جواب نداد، بلافاصله راه بعدی را جایگزین می‌کند. یعنی رسیدن به مقصد برای او که همانا کمال است، راه‌های مختلفی دارد. من اگر یک مسیر بیشتر نداشته باشم و آن مسیر مسدود شود، عملاً زندگی‌ام راکد می‌شود. اما اگر مسیر‌های مختلفی داشته باشم، مثل رانندگی، مسیر اول بسته شد، بلافاصله دوربرگردان را استفاده می‌کنم و می‌آیم در مسیر دوم. کتاب مسیر ذهنی می‌دهد. کتاب جهان جدید می‌دهد. کتاب کلمات جدید می‌دهد و ما در کلماتمان زندگی می‌کنیم و جهان معنایمان را بر اساس کلماتی که می‌دانیم می‌سازیم. نمایشگاه مجازی کتاب، آسان‌ترین مسیر برای رسیدن به این جهان‌های جدید و این کلمات تازه است.

آزادی در پایان با اشاره به سخنی از رهبر شهید انقلاب حضرت آیت‌الله سیدعلی حسینی‌خامنه‌ای تأکید کرد: کتاب، انسان را به لحظه دعوت می‌کند. انسانی که در لحظه باشد، می‌تواند از توان جسمی و روحی خودش بهتر استفاده کند، مدیریت بحران قوی‌تری خواهد داشت و آستانه تحمل بالاتری خواهد داشت و دیگر بین حسرت‌های گذشته و نگرانی‌های آینده سفر نمی‌کند. کتاب علاوه بر اینکه مسیر مغزی و مسیر ذهنی جدید می‌دهد و کلمات جدید می‌دهد، انسان را به لحظه دعوت می‌کند. انسانی که در لحظه است، عملاً نگران آینده و در حسرت گذشته نیست. در پایان می‌خواهم جمله‌ای از امام شهیدمان اضافه کنم که فرمودند: امروز کتاب‌خوانی و علم‌آموزی نه‌تنها یک وظیفه ملی، که یک واجب دینی است. این را بدانیم که ما عملاً با مراجعه به نمایشگاه‌های کتاب و خرید و مطالعه کتاب، به یک واجب عمل می‌کنیم.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیست‌وششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار می‌شود.