به انتخاب قائد شهید امت؛ توصیه‌هایی برای خرید از هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب؛

«لذات فلسفه» ویل دورانت و ضرورت پژوهش‌های بومی در حوزه فلسفه تطبیقی

شهید آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای در چند نوبت توصیه به مطالعه کتاب «لذات فلسفه» ویل دورانت کرده و ترجمه آن را شیوا و شیرین خوانده بودند.

کد خبر: ۱۴۰۳۵۷۴

سه‌شنبه - ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 12, 2026

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، یکی دیگر از منابع توصیه شده برای مطالعه توسط قائد شهید امت؛ حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای کتاب «لذات فلسفه» اثر ویل دورانت است. دلیل اهمیت این کتاب را امام شهید انقلاب در دیدار با اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی به سال ۱۳۹۱ چنین فرموده بودند: «یک کار دیگری هم که به نظر من جایش خالی است، نوشته‌هایی درباره فلسفه تطبیقی است؛ شبیه آن کاری که ویل دورانت در «لذات فلسفه» کرده، که لابد ملاحظه کرده‌اید. «لذات فلسفه» یک کتابی است که با ادبیات خیلی شیوا و شیرینی نوشته شده و مرحوم دکتر عباس زریاب هم ترجمه خیلی خوبی کرده؛ انصافاً خیلی خوش‌قلم ترجمه کرده. این کتاب، مباحثه و مناظره بین فلاسفه قدیم و جدید غرب است در یک مسئله خاصی؛ مثل اینکه اینها یک جلسه‌ای تشکیل داده‌اند و دارند با هم بحث می‌کنند؛ هگل یک چیزی می‌گوید، بعد کانت جواب او را می‌دهد، بعد دکارت حرف خودش را می‌زند؛ همین طور دانه دانه اینها شروع می‌کنند با همدیگر بحث کردن.»

شهید آیت‌الله خامنه‌ای در ادامه سخنان خود در آن دیدار بر ضرورت انجام پژوهش‌های بومی در حوزه فلسفه تطبیقی تاکید کرده بودند: «اگر یک چنین کار شیرین و شیوائی انجام بگیرد، چقدر خوب است. فرض کنید این کار درباره موضوع «اصالةالوجود» انجام بگیرد؛ ملاصدرا یک حرف دارد، همین مرحوم آقا علی حکیم یک حرف دارد، مرحوم جلوه یک حرف دارد؛ بعد، از قدما، شیخ اشراق یک حرف دارد - که منکر این معناست - میرداماد یک حرف دارد. اگر فرضاً اینها با همدیگر بحث کنند، چقدر چیز قشنگی از آب در می‌آید. اینها حکمت را ترویج می‌کند و ما امروز به این ترویج احتیاج داریم.»

همچنین شخصیت مترجم آن یعنی مرحوم عباس زریاب خویی نیز مورد توجه رهبر شهید انقلاب آیت‌الله خامنه‌ای بود. ایشان در دیدار سال ۱۳۸۶ خود با اساتید و روئسای دانشگاه‌ها چنین فرموده بودند: «امروز حقاً و انصافاً در دنیای فکر و اندیشه - حالا آنهایی که با فکر و اندیشه سر و کار ندارند، با آنها کاری نداریم - یک خلأ و سؤال در دنیای غرب وجود دارد؛ این خلأ را دیگر پاسخ‌های لیبرال دموکراسی نمی‌تواند پر کند، کما اینکه سوسیالیزم نتوانست پر کند. این خلأ را یک منطق انسانی و معنوی می‌تواند پر کند، که این در اختیار اسلام است. از مرحوم دکتر زریاب که هم دانشگاهی مسلطِ خوبی بود، هم طلبه خوبی بود - ایشان دوره طلبگی خوبی را گذرانده بود و با علوم اسلامی آشنا بود و شاگرد امام بود - یکی از دوستان‌مان نقل می‌کرد - من خودم از ایشان نشنیدم - که یک فرصت مطالعاتی در اواخر عمرش گرفته بود و رفته بود اروپا، بعد که برگشته بود، گفته بود امروز آن چیزی که من در محیط‌های عملىِ دانشگاه‌های اروپا مشاهده کردم، نیاز به ملاصدرا و شیخ انصاری است. شیخ انصاری کارش در حقوق است، فقه است؛ ملاصدرا حکمت الهی است. می‌گوید من می‌بینم امروز اینها تشنه ملاصدرا و شیخ انصاری‌اند. این برداشتِ یک استاد غرب‌شناسِ زبان‌دانِ مسلط به چند زبان اروپائی است که سال‌ها هم در آنجا‌ها زندگی کرده و درس خوانده بود و با علوم اسلامی هم آشنا بود. این، برداشت اوست، که برداشت درستی است.»

درباره کتاب «لذات فلسفه» و ترجمه فارسی آن

ویل دورانت؛ مورخ و فیلسوف نامداری است که با کتاب عظیم «تاریخ تمدن» به شهرتی جهانی دست یافت، اما سال‌ها پیش از آن به نگارش کتابی دست زده بود تا فلسفه را از ساحت خشک و دست‌نیافتنی‌اش بیرون آورده و به گفت‌وگویی زنده و از جمله دغدغه‌های روزمره انسان بدل کند.

این کتاب را تلاشی برای پاسخ به دغدغه همیشگی انسان خوانده‌اند که با این همه آشفتگی، پیچیدگی و تناقض، اصلاً چگونه باید زندگی کرد؟ برخی عنوان کرده‌اند که این کتاب شبیه نقشه راهی است برای سفر در پرپیچ‌وخم‌ترین موضوعات زندگی: از معنای عشق و دلیل فروپاشی ازدواج‌ها گرفته، تا راز زیبایی، سرنوشت تمدن‌ها، چالش دموکراسی و حتی جایگاه آزادی. شاید مهم‌ترین ویژگی «لذات فلسفه» این باشد که کتابی از تبار «حکمت عملی» است و از آثار فلسفه نظری فاصله می‌گیرد.

ترجمه مرحوم عباس زریاب خویی از این کتاب با عنوان کامل «لذات فلسفه؛ پژوهشی در سرگذشت و سرنوشت بشر» برای نخستین بار در سال ۱۳۴۴ منتشر شد. اکنون ناشر این کتاب انتشارات علمی و فرهنگی است که تا سال ۱۴۰۱ سی‌وچهارمین بازنشر آن را در دسترس مخاطبان قرار داده است.

همچنین نشر نگاه نیز سال ۱۴۰۱ اقدام به انتشار این ترجمه تحت نام «لذات فلسفه؛ پاسخ به پرسش‌های زندگی» با ویراستاری پروین حیدری کرده است.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیست‌وششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار می‌شود.