گزارش|

روایتی از حضور رهبر شهید انقلاب در دانشگاه‌ها؛ از حفظ حیات سیاسی دانشجو تا جنبش نرم‌افزاری

در چهار دهه گذشته، دانشگاه‌های تهران بار‌ها میزبان امام و رهبر شهید ایران، سید علی خامنه‌ای بوده‌اند؛ حضوری که از جلسات پرشور پرسش و پاسخ با دانشجویان تا طرح مباحثی، چون «جنبش دانشجویی»، «تولید علم» و «مرجعیت علمی ایران» امتداد یافته و روایتگر پیوند مستمر رهبر انقلاب با فضای دانشگاهی کشور است.

کد خبر: ۱۴۰۴۸۰۵

شنبه - ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 16, 2026

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، حضور و ارتباط مستمر رهبر شهید، سید علی خامنه‌ای با محیط‌های دانشگاهی و دانشجویان، از سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی تا دوران رهبری، همواره یکی از مهم‌ترین محورهای فعالیت فکری و فرهنگی ایشان بوده است؛ حضوری که از جلسات تفسیر و سخنرانی در جمع دانشجویان آغاز شد و در سال‌های بعد با دیدارهای مکرر در دانشگاه‌های مهم کشور ادامه یافت.

ماجرای این ارتباط، به روایت مشهور امام روح‌الله خمینی(ره) پس از شهادت استاد مرتضی مطهری بازمی‌گردد؛ زمانی که امام خمینی در پاسخ به دانشجویانی که به‌دنبال شخصیتی برای ادامه مسیر فکری شهید مطهری بودند، پیشنهاد دادند: «آقای آقا سیدعلی آقا خامنه‌ای» جایگزین مناسبی برای پاسخ‌گویی به شبهات و پرسش‌های دانشجویان است.

البته ارتباط آیت‌الله خامنه‌ای با دانشگاهیان به سال‌های پیش از انقلاب محدود نمی‌شود. ایشان علاوه بر حضور در محافل دانشجویی، جلسات منظم تفسیر قرآن در مسجد کرامت مشهد برگزار می‌کردند که عمده مخاطبان آن را دانشجویان تشکیل می‌دادند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز این ارتباط شکل گسترده‌تری به خود گرفت. حضور در دانشگاه‌ها، برگزاری جلسات پرسش و پاسخ، سخنرانی‌ها و ارتباط با تشکل‌های دانشجویی از جمله فعالیت‌هایی بود که به‌صورت مستمر دنبال می‌شد. این حضور پررنگ تا جایی بود که گروهک فرقان و سازمان منافقین، دانشگاه تهران را به‌عنوان یکی از گزینه‌های اصلی برای اجرای طرح ترور ایشان در نظر گرفته بودند؛ طرحی که پس از ناکامی، به حادثه ترور در مسجد ابوذر منتهی شد.

این ارتباط حتی در دوران ریاست‌جمهوری آیت‌الله خامنه‌ای نیز ادامه یافت و دانشگاه‌هایی همچون دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه علم و صنعت ایران میزبان ایشان بودند.

در سال‌های رهبری نیز دیدار با دانشجویان، استادان، پژوهشگران و نخبگان دانشگاهی به‌صورت مستمر ادامه یافت. رهبر انقلاب علاوه بر دیدارهای حضوری، همواره پیام‌هایی برای نشست‌ها و اجلاس‌های سالانه تشکل‌های دانشجویی نظیر دفتر تحکیم وحدت، جامعه اسلامی دانشجویان، جنبش عدالت‌خواه دانشجویی و بسیج دانشجویی صادر کرده‌اند.

دانشگاه تهران؛ آغاز دیدارهای رسمی رهبری با دانشگاهیان

نخستین حضور رسمی رهبر انقلاب در قامت رهبر جمهوری اسلامی در یکی از دانشگاه‌های مهم کشور، روز ۲۲ اردیبهشت ۱۳۷۷ در دانشگاه تهران رقم خورد.

آن روزها فضای دانشگاه تهران تحت تأثیر اختلافات و تنش‌های سیاسی میان تشکل‌های دانشجویی قرار داشت. رهبر انقلاب در جریان این دیدار با اشاره به برنامه برخی گروه‌های دانشجویی برای برگزاری تجمع در همان روز، توضیح دادند که با هماهنگی صورت‌گرفته، برنامه‌ها به تعویق افتاده تا دیدار بدون تنش برگزار شود.

در این نشست، علاوه بر پاسخ‌گویی به پرسش‌های متعدد دانشجویان، رهبر انقلاب خاطراتی از دوران مبارزه و نیز روزهای ابتدایی انقلاب اسلامی در دانشگاه تهران بیان کردند.

تأکید بر سیاسی بودن دانشجو

در سال‌های ابتدایی دهه ۷۰، بحث «سیاسی بودن» یا «غیرسیاسی شدن» دانشگاه‌ها به یکی از مباحث مهم فضای آموزش عالی کشور تبدیل شده بود. رهبر انقلاب در همان مقطع، در موضعی صریح تأکید کردند: «خدا لعنت کند آن دست‌هایی را که تلاش کرده‌اند دانشگاه و دانشجو را غیرسیاسی کنند.»

ایشان دو سال بعد، در توضیح این موضع، تصریح کردند که منظور از سیاسی بودن دانشجو، داشتن قدرت تحلیل سیاسی و شناخت جبهه‌بندی‌های جهانی است، نه سیاسی‌کاری و توهین و تخریب.

رهبر انقلاب در ادامه این نگاه، در دیدار با دانشجویان دانشگاه تهران نیز هشدار دادند که فعالیت سیاسی نباید به بدگویی، افراط و تخریب مسئولان تقلیل یابد و هدف اصلی آن باید ارتقای قدرت تحلیل دانشجویان باشد.

دانشگاه تربیت مدرس؛ آزادی و مسئولیت مطبوعات

چهار ماه پس از دیدار دانشگاه تهران، رهبر انقلاب در ۱۲ شهریور ۱۳۷۷ در مراسم دانش‌آموختگی جمعی از دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس حضور یافتند.

ایشان در این مراسم درباره مفهوم آزادی، مسئولیت مطبوعات و مسائل روز کشور سخن گفتند و در پایان نیز به پرسش‌های مکتوب دانشجویان پاسخ دادند. یک روز پس از این دیدار، تشکل‌های اسلامی دانشگاه تربیت مدرس با صدور بیانیه‌ای از حضور رهبر انقلاب قدردانی کردند.

دانشگاه صنعتی شریف و روایت «بیداری دانشجویی»

اول آذر ۱۳۷۸، دانشگاه صنعتی شریف میزبان رهبر انقلاب بود. در این بازدید، ایشان ضمن حضور در نمایشگاه دستاورد‌های علمی دانشگاه، از رقابت ربات‌های فوتبالیست ساخته دانشجویان نیز بازدید کردند.

رهبر انقلاب در سخنرانی خود در دانشگاه شریف، «جنبش دانشجویی» را نوعی «بیداری دانشجویی» توصیف کردند و آن را ظرفیتی مهم برای پیشرفت کشور دانستند؛ ظرفیتی که در صورت غفلت، ممکن است مورد سوءاستفاده جریان‌های فرصت‌طلب قرار گیرد.

امیرکبیر؛ آغاز طرح «جنبش نرم‌افزاری»

در ۹ اسفند ۱۳۷۹، رهبر انقلاب در دانشگاه صنعتی امیرکبیر حضور یافتند؛ دیداری که با بازدید از نمایشگاه طرح‌های تحقیقاتی و صنعتی دانشگاه همراه بود.

مهم‌ترین محور این دیدار، طرح ایده «جنبش نرم‌افزاری» و تولید علم در دانشگاه‌ها بود؛ موضوعی که بعد‌ها به یکی از کلیدواژه‌های اصلی در سیاست‌گذاری علمی کشور تبدیل شد.

کمتر از دو هفته بعد نیز دانشجویان دانشگاه امیرکبیر در حسینیه امام خمینی(ره) با رهبر انقلاب دیدار کردند. در این نشست، رهبر انقلاب بر استفاده از نام «امیرکبیر» به‌جای «پلی‌تکنیک» تأکید کردند و بار دیگر موضوع تولید علم و جنبش نرم‌افزاری را مورد توجه قرار دادند.

دانشگاه شهید بهشتی؛ مبارزه با فساد و ارتباط مستمر با دانشجویان

۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۲، نوبت به حضور رهبر انقلاب در دانشگاه شهید بهشتی رسید.

ایشان در پاسخ به پرسشی درباره علت انتخاب دانشگاه‌ها برای دیدار، تأکید کردند که همواره علاقه‌مند بوده‌اند ارتباط واقعی و مستقیم خود را با دانشجویان حفظ کنند و این ارتباط تا پایان عمر ادامه داشته باشد.

در همین دیدار، رهبر انقلاب در پاسخ به سؤالی درباره روند مبارزه با مفاسد اقتصادی تصریح کردند که اقدامات انجام‌شده، هنوز با سطح مطلوب فاصله دارد و رضایت کامل ایشان را تأمین نکرده است.

دانشگاه علم و صنعت؛ تأکید بر مرجعیت علمی ایران

در ۲۴ آذر ۱۳۸۷ دانشگاه علم و صنعت ایران میزبان رهبر انقلاب بود.

در این دیدار، رهبر انقلاب در سخنانی بر ضرورت دستیابی ایران به «مرجعیت علمی» در جهان تأکید کردند و گفتند دانشگاه‌های ایران باید به جایگاهی برسند که پژوهشگران جهان برای بهره‌گیری از دانش تولیدشده در ایران، ناچار به مراجعه به آثار و منابع علمی ایرانی شوند.

ایشان همچنین جنبش دانشجویی را جریانی «ضد استکبار، ضد سلطه، ضد استبداد و عدالت‌خواه» توصیف کردند و استمرار این ویژگی‌ها را لازمه اصالت جنبش دانشجویی دانستند.

تاکید بر جایگاه تربیت معلم و دانشگاه فرهنگیان

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر شهید انقلاب اسلامی ۱۳۹۷/۰۲/۱۹ در آخرین حضور دانشگاهی، به مناسبت هفته‌ی معلم در دانشگاه فرهنگیان حضور یافتند و در دیدار هزاران نفر از دانشجویان و معلمان، منزلت و جایگاه والای معلمان را همچون معیشت آنان بسیار مهم و نیازمند توجه کامل خواندند و اجرای زمان‌بندی‌شده‌ی سند متقن و جامع تحول آموزش‌وپرورش را بسیار لازم و زمینه‌ساز نوسازی این دستگاه عظیم و سرنوشت‌ساز برشمردند.

ایشان همچنین در سخنان مهمی درباره‌ی «آمریکا» و «برجام» با اشاره به استمرار عزت و عظمت ملت ایران و بی‌نتیجه ماندن توطئه‌های دشمنان تأکید کردند: بارها گفته بودیم «به آمریکا اعتماد نکنید»، این هم نتیجه‌اش. درباره‌ی مذاکره با سه کشور اروپایی هم می‌گوییم به این‌ها هم نباید اعتماد کرد و برای هر قرارداد باید تضمین‌های واقعی و عملی بگیرید وگرنه نمی‌شود به این شکل حرکت را ادامه داد.

رهبر انقلاب اسلامی همچنین به موضوع دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه‌های تربیت معلم پرداختند و گفتند: دانشگاه‌های تربیت معلم باید از نظر کیفی و کمّی توسعه یابند زیرا تا چند سال آینده تعداد زیادی از معلمان بازنشسته می‌شوند و کشور با بحران کمبود معلم مواجه خواهد شد.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر اینکه «معلمی» یک حرفه‌ی هنری و تخصصی است و نیاز به آموزش دارد، خاطرنشان کردند: متأسفانه درخصوص دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه‌های تربیت معلم کوتاهی شده است و این دانشگاه‌ها از لحاظ استاد، بودجه و فضای آموزشی دچار کمبودهای جدی هستند.

حضور مستمر رهبر شهید انقلاب در دانشگاه‌ها طی دهه‌های گذشته، علاوه بر ایجاد فضای گفت‌وگو با دانشجویان، بستری برای طرح مباحثی چون عدالت‌خواهی، تولید علم، مرجعیت علمی و نقش دانشگاه در تحولات سیاسی و اجتماعی کشور فراهم کرده است؛ موضوعاتی که همچنان از مهم‌ترین محورهای گفتمان دانشگاهی در ایران به شمار می‌روند.