خسرو معتضد: شجاعت ایرانیان زبانزد جهانیان است / تاریخ را نباید از رسانه‌های بیگانه شنید

آئین یک‌سالگی انتشار کتاب «رضاشاه» با بررسی اسناد تاریخی و نقد عملکرد رسانه‌هایی نظیر بی‌بی‌سی در تطهیر چهره‌های تاریخی، با حضور نویسنده اثر و خسرو معتضد در باغ کتاب تهران برگزار شد.

کد خبر: ۱۴۰۴۹۰۴

شنبه - ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 16, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، نشست جشن یک‌سالگی کتاب «رضاشاه» روز جمعه ۲۵ اردیبهشت، با حضور عماد داوری دولت‌آبادی (نویسنده کتاب) و استاد خسرو معتضد (تاریخدان پیشکسوت) در استیج اصلی باغ کتاب تهران برگزار شد. در این مراسم، کارشناسان به کالبدشکافی تضاد میان اسناد تاریخی و روایتگری رسانه‌های فارسی‌زبان بیگانه پرداختند.

رسانه‌ها تاریخ را بر اساس سیاست تحریف می‌کنند

در ابتدای این نشست، عماد داوری دولت‌آبادی با اشاره به ماجرای پیدا شدن مومیایی در نزدیکی مقبره رضاشاه و موج‌سواری رسانه‌هایی چون بی‌بی‌سی بر این اتفاق، اظهار داشت: «همان شبکه‌ای که امروز در مسیر تقدیس رضاشاه گام برمی‌دارد، در زمان سقوط او چنان به تخریب و فحاشی می‌پرداخت که رضاشاه از شدت خشم رادیوهای کاخ را خرد کرد. این چرخش نشان می‌دهد که رسانه‌ها بر اساس منافع سیاسی خود تاریخ را تحریف می‌کنند.»

نویسنده کتاب «رضاشاه» با تأکید بر لزوم مطالعه تاریخ از لابه‌لای خاطرات مستند، افزود: «ما این کتاب را بر پایه ۲۰۰ منبع معتبر و با رویکرد "روایت‌گری بدون قضاوت" تدوین کردیم. برای درک حقیقت باید به سراغ خاطرات افرادی چون محمدعلی فروغی، علی‌اکبر داور و متین‌دفتری رفت تا متوجه شد حامیان نزدیک او نیز در نهایت به ستوه آمده بودند.»

خسرو معتضد: این کتاب حاصل "شکِ علمی" و واقع‌نگاری است

در ادامه، استاد خسرو معتضد که ویراستاری تاریخی این اثر را بر عهده داشته است، کتاب را حاصل تلاش پژوهشگران جوانی دانست که به دنبال حقیقت بوده‌اند. وی با اشاره به جمله دکارت مبنی بر لزوم شک در مسائل تاریخی، تصریح کرد: «بسیاری از کتاب‌های خاطرات منتسب به دربار پهلوی نظیر "خاطرات فرح" یا "دختر یتیم" جعلی و دروغین هستند، اما این اثر کاملاً بر اساس اسناد متقن نوشته شده است.» معتضد با برشمردن بیش از ۳۰ منبع معتبر تاریخی از جمله یادداشت‌های نظامیان، وزرای مختار کشورهای خارجی و سالنامه‌های قدیمی، مطالعه این منابع را برای شناخت دقیق تحولات قرن اخیر ضروری دانست.

ایستادگی ملی در برابر بیگانگان؛ از دیروز تا امروز

این تاریخدان برجسته با اشاره به دوران اشغال ایران توسط متفقین و برخورد تحقیرآمیز سربازان خارجی با مردم، گفت: «خارجی‌ها وقتی به کشوری وارد می‌شوند، به هیچ‌چیز رحم نمی‌کنند. شجاعت زنان و مردان ایرانی در دفاع از میهن همواره زبانزد بوده است. امروز نیز پس از گذشت دهه‌ها، مردم همچنان بیدارند تا کشور به دست وطن‌فروشان نیفتد.»
وی همچنین به تفاوت‌های چشمگیر زیرساختی اشاره کرد و افزود: «من متولد ۱۳۲۱ هستم و وضعیت اسفبار آن زمان را به یاد دارم. زمانی که مردم آب آمیخته به لجن می‌خوردند و پایتخت فراتر از خیابان طالقانی فعلی بیابان بود. در دهه‌های اخیر خدماتی به این سرزمین شده که با دوران قحطی و غارت جنگ‌های جهانی قابل مقایسه نیست.»

عبرت‌آموزی از تاریخ

در پایان نشست، سخنرانان بر این نکته تأکید کردند که ملتی که تاریخ خود را نداند، محکوم به تکرار آن خواهد بود. معتضد با اشاره به سخنان امام خمینی (ره) و دکتر مصدق درباره تنهایی و تبعید رضاشاه توسط انگلیسی‌ها، خاطرنشان کرد که تکیه به قدرت‌های بیگانه همواره به سقوطی تلخ و بی‌صدا منجر شده است. این نشست با تأکید بر نقش محوری زنان ایرانی در طول تاریخ به عنوان سازندگان تمدن و باهوش‌ترین کنشگران سیاسی به کار خود پایان داد.