گزارش|

امام نهم و رهبر شهید؛ از مناظرات تاریخی تا جهاد تبیین معاصر؛ امام جواد (ع) بنیان‌گذار کرسی‌های آزادی اندیشه

مطابق با بیانات رهبر شهید انقلاب، زندگی امام جواد (ع) ترکیبی از علم، هوشمندی سیاسی و جهاد مستمر است. ایشان نه تنها با پایه‌گذاری بحث‌های آزاد، راه را برای تضارب آراء گشودند، بلکه با افشای چهره نفاق، به امت آموختند که در برابر دشمنان متظاهر، بصیرت تنها سلاح پیروزی است. این سیره، تابلویی تمام‌نما از ایستادگی است که فراتر از زمان و مکان، راهگشای امروز جامعه اسلامی است.

کد خبر: ۱۴۰۴۹۹۲

شنبه - ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 16, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، بازخوانی سیره سیاسی و علمی امام جواد (ع) در بیانات رهبر انقلاب، نشان‌دهنده یک الگوی پیشرو در مبارزه نرم است. ایشان با معرفی جوادالائمه (ع) به عنوان «مبتکر بحث آزاد اجتماعی»، پیوندی عمیق میان حرکت تاریخی آن امام و ضرورت امروز جامعه یعنی «جهاد تبیین» برقرار می‌کنند؛ راهبردی که در آن بیدار کردن هوشیاری مردم، اصلی‌ترین ابزار مقابله با قدرت‌های ریاکار است.

در ادبیات گفتمانی رهبر شهید انقلاب، امام جواد (ع) مظهر ایستادگی هوشمندانه در برابر «نفاق پیچیده» است. در دورانی که دشمن (مأمون عباسی) نه با شمشیر، بلکه با نقاب قداست و تظاهر به علم‌دوستی وارد میدان شد، امام نهم (ع) با استفاده از ظرفیت گفتگو و تبیین، این محاصره تبلیغاتی را درهم شکست.

این گزارش به بررسی چگونگی تبدیل «بحث آزاد» به یک «جهاد تمام‌عیار» در سیره آن حضرت و انطباق آن با نیازهای امروز می‌پردازد:

ابعاد جهاد تبیین و آزاداندیشی در سیره جوادالائمه (ع) / کرسی‌های آزاداندیشی؛ ابتکار نبوی

رهبر شهید انقلاب تأکید دارند که «بحث آزاد» یک پدیده مدرنِ غربی نیست، بلکه ریشه در سیره رضوی و جودی دارد. نهادینه‌سازی گفتگو: ایشان امام جواد (ع) را نخستین کسی می‌دانند که بحث آزاد را به صورت یک حرکت «اجتماعی و جمعی» درآوردند. الگوی کرسی‌های دانشگاهی: از منظر ایشان، برخورداری از سعه‌صدر در شنیدن مخالف و پاسخ مستدل به شبهات که در مناظرات امام جواد (ع) موج می‌زد، دقیقاً همان چیزی است که امروز در قالب کرسی‌های آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و حوزه‌ها مطالبه می‌شود.

جهاد تبیین؛ سلاح عبور از غبار نفاق

در بیانات ایشان، بزرگترین درس زندگی امام جواد (ع) روشنگری در فضای فتنه‌آلود است. مقابله با قدرت‌های ریاکار: مأمون خطرناک‌ترین دشمن تاریخ ائمه بود؛ چرا که ادعای تشیع و فضل می‌کرد. رهبر انقلاب می‌فرمایند امام جواد (ع) با «جهاد تبیین» خود، ماهیت این دشمنِ به‌ظاهر مقدس را افشا کرد.

برانگیختن هوشیاری مردم: تبیین در اینجا صرفاً یک بحث علمی نیست، بلکه حرکتی است برای بیدار کردن توده‌ها در برابر حیله‌های نفاق. این «همت برای هوشیار کردن مردم»، جوهره اصلی جهاد تبیین است.

عظمت در جوانی؛ الگوی تمام‌عیار مدیریت جهادی

رهبر شهید انقلاب با اشاره به سن کم امام (۲۵ سالگی در زمان شهادت)، ایشان را الگوی «جوانیِ اثرگذار» معرفی می‌کنند:

جهاد فشرده: ایشان دوران کوتاه امامت را یک «جهاد فشرده» می‌نامند که در آن، امام با وجود محدودیت‌های شدید، برگی پر‌افتخار به تاریخ اسلام افزودند.

تحمل‌ناپذیری برای دشمن: این نکته که وجود یک جوان ۲۵ ساله برای دستگاه خلافت غیرقابل تحمل می‌شود، نشان‌دهنده قدرتِ «تبیین» اوست که پایه‌های لرزان مشروعیت مأمون و معتصم را هدف گرفته بود.

مطابق دیدگاه رهبر شهید انقلاب، امام جواد (ع) به ما آموختند که هرگاه دشمن از تقابل رو در رو عاجز شد و به «نفاق و ریا» روی آورد، تنها راه رستگاری، تمسک به «تضارب آراء» و «تبیین حقایق» است. از این منظر، کرسی‌های آزاداندیشی بسترِ این حرکت و جهاد تبیین، غایت و هدف آن برای صیانت از اندیشه جامعه در برابر تحریف است. زندگی ایشان ثابت کرد که با سلاح منطق و بصیرت‌افزایی، می‌توان حتی در قلب دستگاه نفاق، پیروزمندانه عمل کرد.