رنجبر تاکید کرد

ضرورت تبدیل دانشگاه آزاد اسلامی به یک الگوی الهام‌بخش در جهان اسلام

رئیس دانشگاه آزاد گفت: دانشگاه آزاد اسلامی باید به یک الگوی الهام‌بخش نه فقط در ایران بلکه در جهان اسلام تبدیل شود.

کد خبر: ۱۴۰۶۳۹۶

چهارشنبه - ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 20, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، به نقل از دانشگاه آزاد اسلامی،   بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در نشست مشاورین امور زنان و خانواده دانشگاه آزاد اسلامی در استان ها، ضمن عرض سلام و ادب به پیشگاه حضرت ولی‌عصر (عج) و آرزوی سلامتی و طول عمر با عزت برای مقام معظم رهبری حضرت آیت الله امام سید مجتبی خامنه‌ای گفت: امام شهیدمان نگاه ویژه‌ای نسبت به مسائل زنان و خانواده داشتند. قطعاً رهبر معظم جوان هم همین نگاه را نسبت به این مسائل دارند. در اسلام نگاهی راهبردی نسبت به زنان وجود دارد و این نگاه چه برای جامعه و چه در دانشگاه، اثرگذار خواهد بود.

رنجبر با اشاره به آیه ۳۵ سوره احزاب اظهار کرد: در قرآن کریم، زن و مرد در کرامت و در مسئولیت انسانی در یک سطح دیده می‌شوند و یک تعادل بین حق و تکلیف در این زمینه وجود دارد.

وی افزود: الگوی بسیار شاخص، دقیق و روشنی در اسلام برای بحث کارآفرینی، حمایت اقتصادی و شراکت استراتژیک در مسیر پیشبرد نهضت اسلامی وجود دارد؛ به طوری که وقتی به سیره حضرت خدیجه کبری (س)، حضرت فاطمه زهرا (س) و حضرت زینب (س) می‌نگریم، درمی‌یابیم که این بانوان بزرگوار علاوه بر نقش‌آفرینی بی‌بدیل در حریم خانواده، مدیریتی جامع و هدفمند داشتند. آنان در کنار تربیت نسلی پاک و ماندگار، مدافع حقیقی عدالت و ولایت بودند، تا جایی که در تاریخ اسلام هیچ‌کس را آگاه‌تر و پایبندتر از ایشان به حقانیت ولایت نمی‌شناسیم. حضرت خدیجه (س) را می‌توان به عنوان الگوی کارآفرینی و حامی اقتصادی نهضت اسلامی در شروع نام برد.

رنجبر خاطرنشان کرد: حضرت فاطمه زهرا (س)، مربی راستین تاریخ و انسان‌ساز بوده‌اند و فرزندانی شایسته، جریان‌ساز و هدایت‌گر برای امت اسلامی تربیت کردند و الگوی عینی کنشگری همه‌جانبه را به جامعه نشان دادند.

وی ادامه داد: وقتی به سیره حضرت زینب کبری (س) نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که در آن شرایط سهمگین و طاقت‌فرسا، هیچ الگویی برتر و والاتر از ایشان برای مدیریت بحران وجود ندارد؛ مدیریت بی‌بدیل یک بانو در شرایطی که امام حسین (ع) و یاران باوفایشان به شهادت رسیده بودند و بار سنگین سرپرستی و هدایت کاروان اسرا بر دوش ایشان بود.

رنجبر در ادامه اظهار کرد: ما باید به این حقایق عینی و تاریخی با نگاهی عمیق بنگریم؛ چرا که این اسوه‌های ماندگار، الگو‌های واقعی زنان و زندگی ما هستند و وظیفه داریم از سیره ارزشمند آنان، عالی‌ترین درس‌ها و پیام‌های کاربردی را برای کنشگری امروز خود فرابگیریم.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی گفت: زن می‌تواند تجلی‌بخش نقش‌های گوناگونی باشد؛ او می‌تواند در واقع طراح، مدیر و حامی یک حرکت اجتماعی باشد. اکنون نیز در همین تجمعات شبانه شاهد حضور کثیری از بانوان هستیم. به عبارت دیگر نقش‌های خانوادگی و اجتماعی زنان در اسلام مکمل هم هستند و نه در مقابل هم.

رنجبر با اشاره به اینکه بانوان توانایی هندسه و طراحی حرکت‌های بزرگ اجتماعی را دارند، افزود: بخش کثیری از جریان‌سازی و محوریت این رسالت کنونی حضور در خیابان‌ها بر عهده بانوان است؛ همانان که در عصر حاضر نیز پیشران و طراح اصلی این تحولات اجتماعی به شمار می‌روند. از این رو، در اندیشه متعالی اسلام هرگز اصالت نقش خانوادگی زن نفی نگردیده، بلکه با ظرافتی بی‌بدیل، نقش اجتماعی و کنشگریِ فعال وی در جامعه نیز مورد اهتمام و تأکید ویژه قرار گرفته است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر ضرورت جامعیت در برنامه‌ریزی‌ها اظهار کرد: شما عزیزان هر برنامه‌ریزی که در امور خانواده و مسائل پیرامون آن انجام می‌دهید، باید تمامی ابعاد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی را به طور هم‌زمان مد نظر قرار دهید؛ چرا که اگر همه ابعاد با هم دیده نشوند، تصمیم‌گیری ناقصی صورت خواهد گرفت.

رنجبر بیان کرد: امروزه شاهد هستیم که در اکثر رشته‌های دانشگاهی، اکثریت جمعیت را دختران و بانوان تشکیل می‌دهند؛ همچنین در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان درصد قابل توجهی از اعضای هیات مدیره شرکت‌های دانش بنیان، زنان هستند؛ یعنی توان مدیریتی و نوآوری خود را نشان داده‌اند.

وی افزود: ما بسیاری از سرمایه‌های انسانی زنانه را در دانشگاه‌ها به ویژه در دانشگاه آزاد اسلامی پرورش داده‌ایم، اما بخش قابل توجهی از این سرمایه، یا وارد بازار کار نمی‌شود، یا در سطحی پایین‌تر از توانش بکار گرفته می‌شود، لذا این مسئله بایستی مورد بررسی قرار گیرد.

وی افزود: همچنین در داخل دانشگاه نیز باید توجه ویژه‌ای به دانشجویان دختر داشته باشید، چرا که این یکی از وظایف اصلی شماست. این دانشجویان به طور هم‌زمان با فشار‌های هویتی، خانوادگی، اقتصادی و شغلی مواجه هستند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: برای بانوان هیات علمی و کارکنان باید طراحی ویژه‌ای صورت گیرد، چرا که عضو هیات علمی زن باید میان «پژوهش، تدریس و ارتقای علمی» از یک سو و «مسئولیت‌های خانوادگی‌شان» از سوی دیگر، تعادل شایسته‌ای برقرار کند، همچنین کارمند زن، درگیر فشار‌های زمانی و روانی است و گاهی ساختار اداری این فشار را بیشتر می‌کند، بنابراین اینها از مواردی است که بایستی ساز و کار حمایتی کافی برای آنها ببینیم.

وی با تاکید بر لزوم حرکت به سمت برنامه‌های عملیاتی اظهار کرد: در چنین شرایطی اگر ما به عنوان دانشگاه آزاد اسلامی نقش خود را فقط در برگزاری چند مراسم روز زن و چند کارگاه عمومی خلاصه کنیم در واقع از ماموریت راهبردیمان عقب مانده‌ایم. ما باید از حالت شعار خارج شده و به صورت واقعی اقدام کنیم. البته باید توجه داشت که ما حتی یک ریال بودجه دولتی در اختیار نداریم و متکی به منابع خود هستیم. براین اساس باید با در نظر گرفتن شرایط عمل کنیم و این اقدامات را با توجه به مقتضیات، امکانات و معیار‌های اسلامی انجام دهیم.

باید دانشجویان دختر را به یک کنشگر اجتماعی و حرفه‌ای مؤثر تبدیل کرد

وی با تبیین جایگاه ساختاری این حوزه اظهار کرد: مسئول امور زنان و خانواده زمانی قدرتمند و اثرگذار خواهد بود که بتواند در تمامی تصمیم‌گیری‌های رئیس واحد یا استان در خصوص بانوان و خانواده حضور فعال داشته باشد. وقتی جایگاه شما به عنوان مشاور رئیس دانشگاه یا مشاور رئیس استان تعریف می‌شود، به این معناست که این مشاور در نشست‌های هیئت رئیسه و جلسات کلیدی حضور می‌یابد، می‌تواند مواضع خود را بیان کند، به بحث و تبادل نظر بپردازد و در فرآیند تصمیم‌گیری‌ها صاحب‌نظر باشد. بنابراین، رسالت و وظیفه اصلی شما این است که در این مسیر به سیاست‌گذاری‌های کلان بپردازید.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تبیین رسالت اصلی مشاوران این حوزه اظهار کرد: کار شما مشاورین، بحث توانمندسازی اجتماعی و حرفه‌ای دختران دانشجو است؛ به این معنا که باید آنان را در بستر دانشگاه، از مرحله «دریافت کننده صرف آموزش» عبور داده و به یک «کنشگر اجتماعی و حرفه‌ای مؤثر و مدافع نظام و مملکت» تبدیل کنید.

وی بیان کرد: در همین راستا، شایسته است در هر یک از واحد‌ها اقدام به راه‌اندازی «باشگاه نقش‌های اجتماعی زنان» کنید تا زمینه‌ای برای ایجاد یک هسته فعال فراهم شود؛ از این رو، باید دختران فعال را دور هم جمع کنید و با برگزاری دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدت، مهارت‌های کلیدی نظیر گفت‌و‌گو و سخنوری، کار تیمی و رهبری را به آنان بیاموزید.

رنجبر تاکید کرد: این پویایی و گردهمایی‌های هدفمند، بستر مناسبی را برای رشد و شکوفایی هرچه بیشتر دانشجویان دختر در سطح دانشگاه‌ها فراهم خواهد ساخت.

ضرورت توسعه مهارت‌های مدیریتی در میان بانوان

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر ضرورت توسعه مهارت‌های مدیریتی در میان بانوان اظهار کرد: در گام بعدی، باید موضوع آموزش کار تیمی و رهبری و همچنین بحث مدیریت تعارض در خانواده و محیط کار در دستور کار قرار گیرد. برای تحقق این امر، شایسته است از زنان موفق (اساتید، فارغ التحصیلان و مدیران) دعوت به عمل آورید تا جهت انتقال تجربیات ارزشمند خود برای این دانشجویان به سخنرانی و گفت‌و‌گو بپردازند.

وی ادامه داد: لازم است کلاس‌های «کسب‌وکار» ویژه‌ای برای دختران دانشجو برگزار کنید؛ اقداماتی نظیر شناسایی رشته‌هایی که امکان کارآفرینی کوچک، دورکاری یا فریلنسری در آنها وجود دارد و مسائلی از این دست را در اولویت قرار دهید.

وی افزود: شما به راحتی می‌توانید کارگاه‌های کاربردی گوناگونی را برگزار کنید و مهارت‌هایی نظیر رزومه‌نویسی و مهارت‌های کارآفرینی به‌ویژه در حوزه‌های فناوری اطلاعات (IT)، هنر، آموزش، مشاوره و محتوا را به این دانشجویان آموزش دهید. همچنین ایجاد ارتباط بین دانشجویان دختر و شرکت‌های دانش بنیان وابسته یا همکار با دانشگاه آزاد اسلامی در دستور کار قرار دهید.

ارائه مشاوره‌های ترکیبی در زمینه‌های زندگی، تحصیل و شغل به دختران دانشجو

رنجبر با تاکید بر ضرورت توسعه خدمات مشاوره‌ای جامع اظهار کرد: باید مشاوره‌های ترکیبی در زمینه‌های زندگی، تحصیل و شغل به دختران ارائه شود؛ به‌گونه‌ای که این مشاوره‌ها هم‌زمان به مسائل روانی و خانوادگی و هم به آینده شغلی و تحصیلی آنان بپردازد و برای تحقق این امر، حتماً باید از مشاوران متخصص و مجرب استفاده شود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تبیین محور بعدی برنامه‌ها اظهار کرد: محور بعدی فعالیت‌های شما، حمایت هدفمند از اعضای هیئت علمی و کارکنان است؛ به‌گونه‌ای که زمینه‌های ارتقای شغلی و جایگاهی برای زنان توانمند در بدنه علمی و اداری دانشگاه فراهم شود. شرایط نباید به‌گونه‌ای باشد که یک بانو مجبور به انتخاب میان یکی از دو گزینه «رشد شغلی» یا «حفظ خانواده» شود، بلکه باید بتواند تعادل شایسته‌ای میان مسئولیت‌های خانوادگی و وظایف اداری خود برقرار کند.

وی اضافه کرد: در مسیر تحقق این تعادل، حتی ممکن است در برخی موارد نیاز باشد دوره‌های آموزشی و کلاس‌های ویژه‌ای برای همسرانِ این بانوان و در خصوص دانشجویان دختر، کلاس‌هایی برای پدرانشان برگزار شود. از این رو، با استفاده از روش‌هایی که به آنها تسلط دارید نظیر تهیه و توزیع پرسشنامه‌ها و نیازسنجی‌های دقیق، می‌توانید این برنامه‌ها را به نحو احسن اجرایی کنید.

ضرورت اجرای طرح‌های تسهیل‌کننده برای بانوان شاغل و دانشجو

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر ضرورت اجرای طرح‌های تسهیل‌کننده برای بانوان شاغل و دانشجو اظهار کرد: ما باید سیاست‌های حمایتی، منسجم و در عین حال کاملاً اثرگذاری را تدوین و اجرا کنیم؛ اقداماتی که شاید در ظاهر کوچک به نظر برسند، اما بسیار مهم و تعیین‌کننده هستند. از جمله این موارد، ایجاد انعطاف در ساعات کاری مادرانی است که فرزندان خردسال دارند.

رنجبر خاطرنشان کرد: ما باید این سیاست‌های حمایتی را به طور اصولی ایجاد کنیم؛ به عنوان نمونه، راه‌اندازی و تقویت اتاق‌های بازی یا مهدکودک‌های موقت برای نگهداری از فرزندان، حتی برای چند ساعت در روز، می‌تواند کمک شایانی به این بانوان گرامی کند و زمینه‌ساز آرامش خاطر آنان در محیط دانشگاه شود. همچنین شرایط حضور در دوره‌های توانمندسازی و ارتقا به عنوان مثال (کارگاه‌های پژوهش و مدیریتی) با درنظرگرفتن شرایط خانوادگی فراهم کنید.

وی با اشاره به ضرورت سازماندهی ظرفیت‌های موجود اظهار کرد: ما در حال حاضر شبکه زنان نخبه را در دانشگاه آزاد اسلامی داریم، اما این شبکه ساختار منسجمی ندارد و ظرفیت‌های اساتید، کارکنان و دانشجویان دختر در آن در هم آمیخته است. از این رو، ضرورت دارد که ضمن همکاری با باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه، اقدام به شناسایی دقیق نخبگان در تمام سطوح شود تا زمینه‌ساز تجلیل از پژوهشگران و کارکنان برتر جامعه بانوان صورت گیرد. همچنین برگزاری نشست‌های انتقال تجربه و ایجاد ارتباط منتور-منتوری بین این زنان و نسل جوانتر (دانشجویان دختر)، می‌تواند بستری برای پیوند و ارتباط موثر میان این سرمایه‌ها و دختران دانشجو باشد.

دانشگاه باید بستری برای تمرین و یادگیری یک زندگی خانوادگی متعادل و سالم باشد

وی با تبیین محور بعدی برنامه‌ها خاطرنشان کرد: محور کلیدی دیگر، تقویت بنیان خانواده دانشجویی و سبک زندگی سالم است. با توجه به رسالت دانشگاه آزاد اسلامی، باید این نگرش تبیین شود که دانشگاه صرفاً محل انتقال دانش نیست، بلکه بستر و فضای مناسبی برای تمرین و یادگیری یک زندگی خانوادگی متعادل و سالم به شمار می‌رود.

وی با اشاره به ضرورت ارائه آموزش‌های کاربردی پیش از ازدواج و در حین زندگی مشترک از جمله برگزاری کارگاه‌های «هم مسیر زندگی» برای دانشجویان، بیان کرد: آموزش مهارت‌هایی همچون انتخاب همسر و معیار‌های سالم، مدیریت مالی، مهارت گفت‌و‌گو و حل تعارض در خانواده از ارکان اساسی پایداری زندگی مشترک است. متأسفانه امروزه مشاهده می‌شود که برخی از زوجین به دلیل عدم آشنایی با نحوه مدیریت مالی در خانواده، دچار اختلاف و چالش‌های جدی در زندگی می‌شوند؛ بنابراین این مهارت‌ها باید به درستی به دختران و پسران آموزش داده شود و بدون شک، دانشگاه بهترین و مناسب‌ترین بستر برای ارائه این‌گونه آموزش‌های حیاتی و کاربردی است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی و حمایتی تصریح کرد: در این مسیر باید از اساتید متخصص و مشاوران مجرب خانواده استفاده کرد و شما به عنوان مشاور نقش تسهیل گر و سیاست گذار محتوا را باید برعهده داشته باشید.

وی با تاکید بر برنامه‌های حمایتی از دانشجویان متاهل، گفت: پشتیبانی از دانشجویان متاهل (به ویژه زنان)، شناسایی دانشجویان متاهل به خصوص آنها که صاحب فرزند شده‌اند را در دستور کار قرار دهید. همچنین امکان شرکت در برخی کلاس‌ها به صورت مجازی/ترکیبی فراهم و بسته‌های مشاوره‌ای ویژه «دانشجو-همسر-والد» به آنها ارائه شود.

رنجبر توضیح داد: محور دیگر، ترویج حمایت از بانوان موفق در سطح دانشگاه است. ما باید از رسانه‌های داخلی دانشگاه، کانال‌های ارتباطی و تابلو‌های اعلانات برای معرفی دانشجویانی که در کنار تحصیل، خانواده موفقی را اداره می‌کنند، استفاده کنیم و آنان را به عنوان الگو قرار دهیم تا با دیگر دانشجویان گفت‌و‌گو کنند.

وی ادامه داد: اساتیدی که توانسته‌اند میان رسالت مادری و مدارج علمی توازن نسبی ایجاد کنند، باید به عنوان الگو‌های عینی و ملموس معرفی شوند تا از این طریق، مهارت تعادل در زندگی را به صورت نرم و اثربخش به بچه‌ها آموزش دهیم.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی اظهار کرد: محور بعدی اقدامات ما، دوری از کار‌های پراکنده و جزیره‌ای و حرکت به سمت تدوین برنامه‌های منسجم استانی است. چرا که شرایط هر استان با استان دیگر تفاوت دارد و برنامه‌ها باید بومی‌سازی شوند. از این رو، فعالیت‌ها باید از حالت پراکندگی خارج شده و در قالب یک نقشه راه مشخص قرار گیرند.

وی در ادامه با اشاره به لزوم انعطاف‌پذیری در برنامه‌ریزی خاطرنشان کرد: ایرادی ندارد که ما افق‌های بلندمدت پنج ساله یا حتی بیست ساله داشته باشیم، اما با توجه به شرایط و تحولات کشور، فرآیند‌ها باید به صورت نقشه‌های راه یک‌ساله و کوتاه‌مدت تنظیم و به استان‌ها ابلاغ شوند. مشاوران شما به خوبی می‌توانند این نقشه‌های راه ملموس و کوتاه‌مدت را تدوین کنند تا بتوان در حوزه زنان و دختران دانشجو گام‌های عملیاتی و اثربخشی برداشت.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر ضرورت اشتراک‌گذاری تجارب موفق میان استان‌ها تصریح کرد: با توجه به اشتراکات فراوان، شما می‌توانید تجربیات موفق هر استان را در حوزه زنان و خانواده به صورت دقیق مستندسازی کرده و یک سامانه یا بانک اطلاعاتی جامع از این الگو‌های موفق تشکیل دهید که این امر قطعاً مایه افتخار و پیشرفت خواهد بود.

رنجبر با استناد به بیانات و رهنمود‌های امام شهید در خصوص جایگاه بانوان خاطرنشان کرد: امام شهید ما می‌فرمودند: زن ریحانه است. اسلام زن را صاحب کرامت، حق و نقش اجتماعی می‌داند، الگو‌های تاریخی ما این را ثبت کرده‌اند.

وی ادامه داد: جامعه زنان تحصیل‌کرده ما، نقش خانوادگی و اجتماعی عظیمی بر عهده دارند؛ بانوان توانمندی که در حال حاضر یک سرمایه عظیم محسوب می‌شوند، اما هنوز بخش قابل توجهی از این ظرفیت‌ها به مرحله بالفعل و بهره‌برداری کامل نرسیده است و ما باید بستر‌های لازم را برای ایفای نقش مؤثر این سرمایه‌های انسانی فراهم کنیم.

وی با تبیین جایگاه ویژه دانشگاه آزاد اسلامی در سطح بین‌المللی اظهار کرد: دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان سومین دانشگاه بزرگ جهان، از گستره جغرافیایی بی‌نظیری برخوردار است و به پشتوانه این شبکه وسیع، می‌تواند به پیشروترین الگوی توانمندسازی زنان و تحکیم خانواده تبدیل شود؛ چرا که ما در هر استان، نیرو‌های توانمند و راهبرد‌های مشخصی در اختیار داریم.

رنجبر با تأکید بر لزوم فعال‌سازی این ظرفیت‌ها در سه سطح دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارکنان و خانواده‌های آنان، خطاب به مشاورین امور زنان و خانواده دانشگاه آزاد اسلامی در استان ها، گفت: شما ستاد فرماندهی نرم این تحول هستید. قطعاً ضرورت دارد که در تمامی واحدها، جلسات داخلی و هماهنگ با حضور رئیس واحد و چند مدیر کلیدی برگزار شود و حداقل دو اقدام عملی از بین پیشنهاد‌های مطرح شده برای ۶ ماه آینده تصویب و اجرایی شود.

وی افزود: همچنین در سطح استان نقشه راه یک‌ساله با اهداف، برنامه‌ها و شاخص‌های ساده تنظیم و عملیاتی گردد. هر اقدام را ثبت، ارزیابی و اصلاح شود تا به تدریج از فعالیت‌های پراکنده به یک برنامه پایدار و اثرگذار برسیم.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: هدف غایی این است که در کنار حفظ کرامت زن و استحکام بنیان خانواده، بتوانیم نقش اجتماعی و علمی زنان را در تراز تعالیم اسلام، آرمان‌های انقلاب اسلامی، اندیشه‌های امامین انقلاب و منویات مقام معظم رهبری ارتقا بخشیم و دانشگاه آزاد اسلامی را به یک الگوی الهام‌بخش در جهان اسلام تبدیل کنیم.

رنجبر در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی علمی و بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های موجود اظهار کرد: در فرآیند برنامه‌ریزی و اجرای این طرح‌ها، تفاوتی میان دانشگاه‌ها وجود ندارد؛ لذا شایسته است از دانش و تخصص اساتید گرانمایه و دانشگاه‌های دولتی نیز در کنار اساتید خودمان دعوت به عمل آورید و از ظرفیت علمی آنان حداکثر استفاده را ببرید. تمام آنچه مطرح شد، خلاصه‌ای از مسیر پیش‌روی ماست که امیدوارم با همت شما و استفاده از این الگو‌های موفق، به نحو احسن اجرایی شود.