وداع با «قلم سرخ» انقلاب؛ پرویز خرسند، نویسنده‌ای که نثر را در خدمت ایمان گرفت

درگذشت پرویز خرسند، نویسنده پیشکسوت و ویراستار آثار دکتر شریعتی، پایانی بر یک عمر مجاهدت قلمی مردی بود که ادبیات معاصر را با مفاهیم حماسی و دینی پیوند زد.

کد خبر: ۱۴۰۶۹۰۶

پنجشنبه - ۳۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ / May 21, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، پرویز خرسند، نویسنده، روزنامه‌نگار و چهره برجسته فرهنگی ایران، در سن ۸۴ سالگی دیده از جهان فروبست. او که متولد ۱۳۱۹ در مشهد بود، نه تنها یک نویسنده، بلکه یکی از ستون‌های فکری جریان موسوم به «اسلام انقلابی» در دهه ۵۰ خورشیدی به شمار می‌رفت. خرسند که به تعبیر دقیق دکتر علی شریعتی، توانسته بود «نثر امروز را در خدمت ایمان دیروز» قرار دهد، سال‌ها به عنوان ویراستار ارشد آثار شریعتی و مدیر انتشارات حسینیه ارشاد، نقش مهمی در صیانت از اندیشه‌های آن دوران ایفا کرد.

کارنامه ادبی؛ از دشت خون تا پیام زخم

محوریت زندگی فرهنگی پرویز خرسند، خلق آثاری بود که با زبانی شاعرانه و در عین حال پرصلابت، تاریخ صدر اسلام و مفاهیم شیعی را برای نسل جوان بازخوانی می‌کرد. آثار او صرفاً کتاب نبودند، بلکه بیانیه‌هایی حماسی بودند که در دوران خفقان پهلوی، شور مبارزه را در کالبد خوانندگان می‌دمیدند.

مهم‌ترین آثار ماندگار او عبارتند از:

برزیگران دشت خون: روایتی تکان‌دهنده و ادبی از واقعه عاشورا که از مشهورترین آثار اوست.
آن‌جا که حق پیروز است: تلاشی برای تبیین پیروزی نهایی جبهه حق بر باطل با تکیه بر متون دینی.
شهید همه اعصار: اثری در ستایش مفهوم شهادت و تداوم تاریخ‌ساز آن.
هابیل و قابیل: بازخوانی نمادین نخستین درگیری تاریخ بشری برای تحلیل شکاف‌های اجتماعی و طبقاتی.
پیغام زخم: مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و نوشته‌هایی که درد و رنجِ آگاهانه را به تصویر می‌کشید.

پیوند دیرینه با دکتر شریعتی

یکی از نقاط عطف زندگی خرسند، دوستی عمیق و همکاری نزدیک با دکتر علی شریعتی بود. او در دهه ۵۰، وظیفه خطیر ویرایش آثار شریعتی را بر عهده داشت و با دقت‌نظر خود، به صیقل خوردن جملات ماندگار معلم انقلاب کمک کرد. شریعتی چنان به او اعتماد و علاقه داشت که در یادداشتی مشهور تحت عنوان «نامه دکتر به پرویز خرسند»، از او با عالی‌ترین تعابیر یاد کرد و توانمندی قلمی‌اش را ستود.

فعالیت‌های سیاسی و مطبوعاتی

زندگی خرسند تنها در اتاق‌های ویراستاری نگذشت. او به دلیل نوشته‌های صریح و سخنرانی‌هایش در حسینیه ارشاد، طعم زندان‌های سیاسی دوران پهلوی را چشید. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز، او از تجربه‌ی روزنامه‌نگاری خود برای تثبیت فضای فرهنگی جدید بهره برد و به عنوان نخستین سردبیر هفته‌نامه «سروش»، این مجله را به یکی از پرمخاطب‌ترین نشریات آن دوران تبدیل کرد. همچنین سوابق او در بنیاد شاهنامه نشان از تسلط او بر ادبیات کلاسیک ایران داشت که همواره در نثرهای مدرن و مذهبی او خودنمایی می‌کرد.

میراث ماندگار

پرویز خرسند در حالی از میان ما رفت که نامش با تاریخ تحولات فکری ایران گره خورده است. او نویسنده‌ای بود که کلمات را نه برای آرایش، بلکه برای رزم برمی‌گزید. میراث او، نثری است که میان «سنت» و «مدرنیته» پلی استوار زد و ثابت کرد که ایمان می‌تواند با زبانی نو و هنرمندانه در گوش جانِ نسل‌های مختلف زمزمه شود.