پیوند عاطفی فراتر از مرزهای جغرافیایی؛ «مادر عراقی من» رونمایی شد

رمان باید از دل یک سؤال شکل بگیرد / علی‌الله سلیمی: این اثر روایتگر مظلومیت «شهدای غریب» در اسارت است.

آیین رونمایی از رمان «مادر عراقی من» نوشته اکبر خوردچشم، روز شنبه ۲ خردادماه با حضور نویسنده اثر و علی‌الله سلیمی، منتقد و کارشناس ادبی در «سکوی خیال» باغ کتاب تهران برگزار شد. این نشست به بررسی ابعاد انسانی، ساختاری و محتوایی این اثر پرداخت که به همت «نشر شاهد» روانه بازار نشر شده است.

کد خبر: ۱۴۰۷۶۰۴

شنبه - ۰۲ خرداد ۱۴۰۵ / May 23, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، در ابتدای این نشست، علی‌الله سلیمی با طبقه‌بندی این اثر در حوزه «ادبیات مقاومت» و به‌طور مشخص «ادبیات اسارت»، اظهار داشت: «پیش از دفاع مقدس، ما با اصطلاح ادبیات زندان روبه‌رو بودیم، اما پس از جنگ، ماهیت دفاعی نبرد ایران باعث شکل‌گیری ادبیات آزادگان شد. این کتاب دست روی موضوع حساسی گذاشته است: "شهدای غریب"؛ کسانی که در اردوگاه‌ها در اوج مظلومیت به شهادت رسیدند و حتی خانواده‌هایشان تا سال‌ها از سرنوشت آن‌ها بی‌خبر بودند.»

این منتقد ادبی با اشاره به نقطه عطف داستان یعنی تقابل عاطفه و سیاست، افزود: «قصه درباره اسیری ایرانی است که در بحبوحه تحقیرِ "شهرگردانی" توسط نیروهای بعثی، با مادری عراقی پیوند عاطفی برقرار می‌کند. این اثر تلنگری است که نشان می‌دهد مرزهای سیاسی شاید فاصله ایجاد کنند، اما پیوندهای انسانی و اعتقادی میان ملت‌های مسلمان، به‌ویژه ایران و عراق، ناگسستنی است.»

عبور از خاطره‌نگاری به سوی رمان

سلیمی در بخش تحلیل فنی اثر، مرز میان خاطره و داستان را در این کتاب کمرنگ دانست و گفت: «نویسنده برای ارتباط با مخاطب عام، زبانی ساده و روایتی روان را برگزیده است. هرچند اثر از منظر احساسی بسیار تأثیرگذار است، اما لحن آن به خاطره‌گویی نزدیک‌تر است و با سرعت از حوادث عبور می‌کند. اولویت نویسنده در اینجا، انتقال مستقیم پیام و نمایش لایه‌های انسانی جنگ بوده است.»

رمان، پاسخی به پرسش‌های بنیادین نسل جوان

در ادامه مراسم، اکبر خوردچشم، نویسنده کتاب، با تأکید بر اینکه هر رمان باید از دل یک سؤال شکل بگیرد، تصریح کرد: «دو پرسش اساسی انگیزه نگارش این کتاب بود؛ نخست اینکه چگونه دو ملتی که هشت سال با هم جنگیدند، امروز چنین صمیمی هستند؟ و دوم اینکه واقعیتِ عریان و خشن اردوگاه‌های ثبت‌نشده بعثی چه بود؟»

وی با تمایز قائل شدن میان مردم عراق و رژیم بعث افزود: «من در کتاب عامدانه به جای واژه عراقی از "بعثی" استفاده کردم؛ چراکه معتقدم مردم عراق خود نیز در بند آن رژیم بودند. ریشه این داستان به خاطره واقعی یکی از آزادگان برمی‌گردد که نگاه مادرانه یک زن عراقی در اوج شکنجه‌های اردوگاه، به او آرامش می‌داد.»

۳۷ سال انتظار؛ ظرفیتی برای حماسه‌های ماندگار

خوردچشم با انتقاد از روایت‌های شعاری، بر ضرورت بازنمایی لایه‌های درونی جنگ برای نسل جدید تأکید کرد و گفت: «نسل امروز به دنبال چرایی وقایع است. آن‌ها می‌خواهند بدانند پشتوانه عاطفی مادری که ۳۷ سال با هر صدای دری منتظر فرزندش بود، چیست. این‌ها صرفاً خاطره نیستند، بلکه گنجینه‌هایی برای خلق آثار ماندگار ادبی و سینمایی‌اند.»

نویسنده کتاب «مادر عراقی من» در پایان خاطرنشان کرد: «همان‌طور که شاهنامه پس از هزار سال هویت ما را حفظ کرده است، ادبیات دفاع مقدس نیز می‌تواند به یادگار فرهنگی ماندگاری برای آیندگان تبدیل شود تا بدانند در این سال‌ها چه حماسه‌های انسانی بزرگی خلق شده است.»

شناسنامه اثر: کتاب «مادر عراقی من» به قلم اکبر خوردچشم، توسط نشر شاهد منتشر شده و به روایت پیوند عاطفی یک اسیر ایرانی و یک مادر عراقی در دوران دفاع مقدس می‌پردازد.