صاحبان املاک قولنامه‌ای بخوانند/ سخنگوی سازمان ثبت جزئیات ثبت ادعا برای املاک فاقد سند را تشریح کرد

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، با تشریح جزئیات سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی، از آغاز رسمی اجرای سامانه ثبت ادعا برای بخشی از اسناد حدنگاری خبر داد و گفت: دارندگان اسناد و مدارک عادی نسبت به املاک فاقد سند رسمی یا املاکی که سند آن به نام آنها نیست، باید در مهلت مقرر قانونی نسبت به ثبت ادعای خود اقدام کنند.

کد خبر: ۱۴۰۹۱۷۸

پنجشنبه - ۰۷ خرداد ۱۴۰۵ / May 28, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در گفت‌و‌گو با میزان، درباره سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی اظهار کرد: سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی یا همان «سامانه ثبت ادعا» در ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول پیش‌بینی شده و تمامی اشخاصی که نسبت به عین ملک، منافع بیش از دو سال یک ملک یا حق ارتفاق در ملک دیگری ادعای مالکیت دارند و آن ملک اساساً فاقد سند مالکیت است یا سند آن به نام شخص مدعی نیست، مکلفند ظرف دو سال از تاریخ راه‌اندازی رسمی سامانه، ادعای خود را در آن ثبت کنند.

مهلت قانونی ثبت ادعا چقدر است؟

وی افزود: در حال حاضر این سامانه به دستور رئیس قوه قضاییه نسبت به اسناد مالکیت حدنگاری که از تاریخ اول فروردین ۱۳۹۶ تا ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ صادر شده‌اند، به صورت رسمی راه‌اندازی شده است. به این معنا که اگر شخصی نسبت به عین یا منافع ملکی که سند آن در این بازه زمانی صادر شده ادعایی داشته باشد، از اول خرداد ۱۴۰۵ به مدت دو سال فرصت دارد ادعای خود را در سامانه ثبت کند و پس از آن نیز دو سال دیگر مهلت خواهد داشت تا اقدامات قانونی لازم را انجام دهد.

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در تشریح فرآیند اقدام قانونی گفت: به طور مثال اگر شخصی ملکی دارای سند مالکیت حدنگار زردرنگ را که در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ صادر شده، با قولنامه عادی خریداری کرده باشد، اما فروشنده از انتقال رسمی ملک خودداری کند، خریدار باید ابتدا ادعای خود را در سامانه ثبت ادعا درج کرده و سپس با دریافت گواهی از سامانه، دعوای الزام به تنظیم سند رسمی را در دادگاه مطرح کند.

قویدل تأکید کرد: راه‌اندازی رسمی سامانه نسبت به اسناد حدنگاری صادره پس از سال ۱۳۹۶ به این معنا نیست که سایر افراد امکان ثبت ادعا ندارند؛ بلکه صرفاً مهلت قانونی دو ساله از اول خرداد ۱۴۰۵ برای این دسته از املاک محاسبه می‌شود و سایر افراد نیز می‌توانند ادعا‌های خود را در سامانه ثبت کنند.

ثبت ادعا در سامانه کاتب چگونه انجام می‌شود؟

وی درباره نحوه ثبت ادعا در سامانه بیان کرد: ثبت ادعا در سامانه بسیار ساده طراحی شده و راهنمای لازم نیز در سامانه پیش‌بینی شده است. متقاضی ابتدا باید دارای خط تلفن همراه به نام خود بوده و در سامانه ثنا ثبت‌نام کرده باشد. سپس با مراجعه به درگاه «کاتب» به نشانی kateb.ir و ورود به بخش قانون الزام، وارد سامانه ثبت ادعا می‌شود.

نقشه UTM و مدارک لازم برای ثبت ادعا

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ادامه داد: این سامانه مکان‌محور است و برای ثبت ادعا ابتدا باید نقشه UTM یا نقشه دارای مختصات جغرافیایی ملک تهیه شود. به همین دلیل در ابتدای فرآیند ثبت ادعا، کد رهگیری نقشه دریافت می‌شود. اگر متقاضی این کد را نداشته باشد، سامانه به صورت خودکار نقشه‌بردار دارای صلاحیت را از میان مراجع پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه اجرایی انتخاب و معرفی می‌کند و پس از انجام عملیات نقشه‌برداری، کدرهگیری برای متقاضی ارسال می‌شود.

وی افزود: مدارک مرتبط با اثبات مالکیت اعم از قولنامه عادی، صلح‌نامه، هبه‌نامه، آرای محاکم، نسق‌های زراعی، استشهادیه، گواهی حصر وراثت و سایر مستندات در سامانه بارگذاری می‌شود و در پایان، کدرهگیری ثبت ادعا برای شخص مدعی پیامک خواهد شد.

چرا راه‌اندازی رسمی سامانه ثبت ادعا با تأخیر انجام شد؟

قویدل در پاسخ به این پرسش که چرا راه‌اندازی رسمی سامانه ماده ۱۰ تا اول خردادماه به تأخیر افتاد، گفت: در قانون الزام، ۱۴ آیین‌نامه اجرایی پیش‌بینی شده که هر یک بخشی از فرآیند اجرای قانون را مشخص می‌کند. تاکنون ۱۰ آیین‌نامه از مجموع ۱۴ آیین‌نامه به تصویب رسیده و سامانه نیز بر اساس قانون و همین آیین‌نامه‌ها طراحی و اجرایی شده است.

وی ادامه داد: شرایط خاص کشور در یک سال گذشته و همچنین برخی ابهامات اجرایی از جمله دلایل تأخیر در راه‌اندازی رسمی سامانه بود. برای نمونه هنوز آیین‌نامه اجرایی تبصره ۶ ماده ۱۰ قانون الزام که مربوط به نحوه اقدام درباره آپارتمان‌های فاقد پایان‌کار است، تصویب نشده و در صورت ثبت ادعا نسبت به این املاک، نحوه اقدام شهرداری‌ها با ابهام مواجه خواهد بود.

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور خاطرنشان کرد: سامانه ثبت ادعا از ۱۲ آذرماه سال گذشته به صورت آزمایشی راه‌اندازی شده بود و این موضوع یکی از افتخارات سازمان ثبت اسناد و قوه قضاییه محسوب می‌شود که سامانه‌ای با این حجم و پیچیدگی فنی در مدت کوتاهی به بهره‌برداری رسید؛ اما برای جلوگیری از تضییع حقوق مردم، تصمیم گرفته شد راه‌اندازی رسمی سامانه به صورت مرحله‌ای و در چند گام انجام شود.